Vredesakkoord

Afghanistan begint met vrijlating van Taliban-strijders

Een vrijgelaten Taliban-strijder omhelst woensdagavond familieleden buiten de Bagram-basis ten noorden van Kaboel.Beeld REUTERS

Onder zware druk van de VS stelt Afghanistan de eerste honderd Taliban-gevangenen op vrije voeten.

De Afghaanse regering is woensdag, na een maand tegenstribbelen, begonnen met de vrijlating van gevangen Taliban-strijders. Vanuit de grote Bagram-basis ten noorden van de hoofdstad Kaboel, waar ook een zwaar bewaakt detentiecentrum is, werden honderd Taliban op vrije voeten gesteld. Onder de vrijgelatenen zijn, voor zover bekend, geen prominenten.

Het Afghaanse bewind deed de concessie onder zware druk van de Verenigde Staten, die eind februari een vredesakkoord met de Taliban sloten. Een grootscheepse gevangenenruil met de Taliban is een cruciale eerste stap in dat akkoord, om wederzijds vertrouwen te scheppen. “Wij houden ons aan ons deel van het akkoord”, zei een regeringswoordvoerder. “Het vredesproces moet doorgaan.”

De spanningen over de afgesproken gevangenenruil liepen de afgelopen weken hoog op. Want volgens het vredesakkoord had de Afghaanse regering, die in het zadel wordt gehouden door Amerikaanse militairen, eigenlijk voor 10 maart al vijfduizend Taliban moeten vrijlaten. In ruil daarvoor zouden de Taliban duizend gevangen leden van de Afghaanse veiligheidstroepen op vrije voeten stellen. Maar de Afghaanse president Ashraf Ghani, die grotendeels buiten de onderhandelingen met de Taliban werd gehouden, traineerde de gevangenenruil tot nu toe.

Om de impasse te doorbreken, reisde een Taliban-delegatie eind vorige maand naar Kaboel voor ‘technisch overleg’ met onderhandelaars van de regering. Het was voor het eerst dat de Taliban weer officieel in Kaboel waren sinds hun radicaal-islamistische regime in 2001 door de VS werd verdreven.

Maar Matin Bek, een van de onderhandelaars van de regering, voerde de spanning maandagavond verder op door te verklaren dat president Ghani niet bereid was vijftien hoge commandanten van de Taliban vrij te laten, zoals de strijders eisten. “Wij kunnen die moordenaars van ons volk niet vrijlaten”, zei Bek. “We willen niet dat zij terugkeren naar het slagveld.” 

De Taliban dreigden zich daarop terug te trekken uit het overleg en waarschuwden dat het vredesproces op instorten stond. Volgens hen werd de ruil telkens weer ‘met de ene of andere smoes’ uitgesteld.

Wankelend vredesakkoord

Hoe het nu, na de vrijlating van woensdag, verder gaat is onduidelijk. Amerikaanse diplomaten uitten de afgelopen weken steeds openlijker hun frustratie over het gedraal van president Ghani, omdat dat hun vredesakkoord met de Taliban deed wankelen. Kern van dat vredesakkoord is dat de Amerikanen een stapsgewijze terugtrekking in veertien maanden beloven van de Navo-troepenmacht in Afghanistan. Die telt nu nog zo’n 16.000 militairen. Op hun beurt zeggen de Taliban toe dat Afghanistan niet meer als uitvalsbasis zal worden gebruikt door terreurgroepen als Al-Qaeda en Islamitische Staat. Ook beloven ze deel te nemen aan onderling Afghaans overleg over de toekomst van het land.

Hoewel Amerikaanse functionarissen vanwege het coronavirus hun reizen sterk moeten beperken, vloog buitenlandminister Mike Pompeo eind vorig maand nog naar Kaboel om het vredesproces te redden. Hij dreigde daarbij om een miljard dollar van de jaarlijkse Amerikaanse hulp aan het bewind te schrappen als Ghani zou blijven tegenstribbelen. Dat dreigement kwam in Kaboel hard aan, want de Afghaanse regering dekt slechts een kwart van haar begroting met belastinginkomsten en is sterk afhankelijk van buitenlandse hulp.

Lees ook:

Afghaanse vredesdeal wankelt al na twee dagen, door gesteggel over gevangenenruil

De Taliban weigeren om deel te nemen aan onderlinge Afghaanse besprekingen over de toekomst van het verscheurde Zuid-Aziatische land, als niet eerst vijfduizend gevangen Taliban worden vrijgelaten. Dat lieten de extremistische moslimstrijders maandag weten.

Vrede of niet, Trump wil de Amerikanen weg hebben uit Afghanistan

Amerika probeert met de ondertekening van een vredesdeal met de Taliban morgen een aftocht uit Afghanistan te organiseren. Dat veroorzaakt ongerustheid in Kaboel. ‘Men begint rekening te houden met het ergste scenario.’

Het Witte Huis liegt al jaren stelselmatig over de oorlog in Afghanistan

Het Witte Huis verzweeg fiasco’s, manipuleerde cijfers en ging prat op niet-bestaande successen in de oorlog in Afghanistan. ‘We wisten niet wat we er aan het doen waren’, zegt een generaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden