Uruzgan-missie

Afghanen eisen logboeken op van Nederlandse F-16’s: ‘Jullie kwamen helpen, maar hebben ons verwoest’

Verwoeste huizen na de zogenoemde Slag om Chora in juni 2007 in de Afghaanse provincie Uruzgan. Oud-militair Oscar van der Ven maakte deze foto. Beeld Oscar van der Ven
Verwoeste huizen na de zogenoemde Slag om Chora in juni 2007 in de Afghaanse provincie Uruzgan. Oud-militair Oscar van der Ven maakte deze foto.Beeld Oscar van der Ven

Vier Afghanen willen opheldering over zware luchtaanvallen en artilleriebeschietingen in 2007, waarbij tientallen burgers omkwamen.

Vier Afghanen eisen van het ministerie van defensie de logboeken op van Nederlandse F16’s, Apache-gevechtshelikopters en een pantserhouwitser die tijdens een nacht in juni 2007 zijn ingezet in de Chora-vallei in de Afghaanse provincie Uruzgan. De vier doen dit in een rechtszaak die ze hebben aangespannen tegen Defensie, waarin ze de Nederlandse staat aansprakelijk stellen voor een bombardement op hun huizen. De Afghanen hopen met de logboeken te kunnen bewijzen dat ze zijn bestookt door de Nederlanders.

“Ik wil vooral dat duidelijk wordt wat er nou precies die nacht is gebeurd”, zegt advocaat Liesbeth Zegveld, die de Afghanen bijstaat. “Waarom zijn de huizen van mijn cliënten gebombardeerd?”

Het ministerie van defensie wil nog niet zeggen of het inzage geeft in de logboeken. Volgens het ministerie zal dit ‘onderwerp van bespreking’ zijn als de zaak op 29 maart voor het eerst in Den Haag voor de rechter komt. “Die discussie en daarmee de rechtsgang mag ik niet beïnvloeden door hierop in te gaan”, verklaart majoor Peter de Bock, woordvoerder van Defensie.

Grootscheepse beschietingen

De zaak draait om de zogenoemde Slag om Chora, die plaatsvond van 16 tot 19 juni 2007. Honderden Talibanstrijders veroverden toen enkele Afghaanse politieposten in de Chora-vallei en rukten op naar een Nederlandse post. De Nederlanders gingen daarop in de nacht van 16 op 17 juni over tot grootscheepse beschietingen met vliegtuigen, aanvalshelikopters en een pantserhouwitser, een zwaar kanon, in bewoond gebied. Daarbij zetten de militairen het kanon in zonder dat ze een gekwalificeerde waarnemer ter plekke hadden die kon helpen om de granaten op doelen te krijgen.

Aan Nederlandse zijde viel tijdens de vier dagen durende slag één dode: een sergeant-majoor kwam om toen bij het vuren met een mortier een granaat voortijdig ontplofte. Tegelijk werden aan Afghaanse kant naar schatting 250 mensen gedood. Hoeveel burgers daaronder precies waren, is onbekend. Defensie houdt het op 50 tot 80 dode burgers, maar hoeveel van hen werden getroffen door Nederlands vuur is onduidelijk.

De Afghanen die Nederland aansprakelijk hebben gesteld, komen uit het dorpje Qal-e-Ragh, waar de meeste burgerslachtoffers lijken te zijn gevallen. Zo vertelt boer Akhtar Mohmad in een getuigenis die advocaat Zegveld heeft ingediend bij de rechtbank hoe hij in de nacht van 16 op 17 juni lag te slapen in zijn huis toen het werd bestookt. Volgens Mohmad waren er geen Talibanstrijders in de buurt en was hij ook niet gewaarschuwd. Zijn woning werd aan puin geschoten en meerdere familieleden raakten bedolven onder de brokstukken, zegt hij. Zijn moeder en een zus kwamen om en een broer liep blijvende psychische schade op. Mohmad: “Jullie kwamen om ons te helpen. In plaats daarvan hebben jullie ons verwoest.”

Te weinig onderscheid tussen Taliban en burgers

Zegveld stelt namens de Afghanen dat de Nederlandse militairen ‘niet proportioneel’ geweld hebben gebruikt. Ook maakten de troepen volgens haar te weinig onderscheid tussen Talibanstrijders en burgers.

Defensie voert hiertegen onder meer aan dat de militairen uit gerechtvaardigde zelfverdediging handelden, in reactie op een acute dreiging van 800 tot 1000 Talibanstrijders. De militairen gebruikten volgens het ministerie gepast geweld en deden hun best om burgers te waarschuwen. Woonhuizen moesten worden bestookt omdat de Taliban er zich schuilhielden en burgers als schild gebruikten. Verder wijst Defensie erop dat de schade van de vier Afghanen ook kan zijn aangericht door bijvoorbeeld mortiergranaten van de Taliban.

Lees ook:

Hoe gevechten in Uruzgan uitdraaien op een rechtszaak in Nederland

Eind deze maand dient in Den Haag een rechtszaak over omstreden gevechten in 2007 tussen Nederlandse militairen en de Taliban. Tientallen Afghaanse burgers kwamen daarbij om. Een reconstructie. We hadden onze inlichtingenvergaring nog niet op orde.’

Justitie onderzoekt of Nederlandse militairen burgers hebben gedood in Uruzgan

De marechaussee gaat uitzoeken of er bij de Nederlandse Uruzgan-missie strafbare feiten zijn gepleegd.

Militair Servie Hölzken ging volledig over de schreef in Uruzgan. ‘Het moet verteld worden’

De Nederlandse veteraan Servie Hölzken vertelt hoe hij op een avond in de Afghaanse provincie Uruzgan huizen beschoot en mogelijk burgers doodde. ‘Pas later drong het tot me door hoe fout het was.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden