Demonstranten gingen maandag in Mandalay de straat op om te protesteren tegen de militaire coup.

InterviewMyanmar

Activist Kyaw heeft een missie: zijn geheime krantje doorbreekt de mediastilte die junta afdwingt

Demonstranten gingen maandag in Mandalay de straat op om te protesteren tegen de militaire coup.Beeld AFP

Activisten in Myanmar grijpen naar ‘oude media’ om hun anti-junta boodschappen te verspreiden nu sociale media verboden zijn. Kyaw verspreidt het pamflet The Voice of Spring. ‘Als er geen betrouwbaar nieuws meer is, gaan er veel geruchten rond. Dat is gevaarlijk.’

Kyaw moet iedere dag uiterst voorzichtig te werk gaan. Myanmarese militairen zouden hem direct arresteren als ze zouden zien dat hij pamfletten verspreidt met daarop het laatste nieuws over de crisis in zijn land. “Vaak verspreiden we ze op de markt”, zegt hij. “Dan doen we alsof we aan het winkelen zijn. Als het veilig is, leggen we twintig of dertig pamfletten bij een kraampje. Daarna is het snel wegwezen en hopen dat ze verder worden verspreid.”

Kyaw, die uit veiligheidsoverwegingen niet met zijn echte naam in de media wil, is medeoprichter van het één pagina tellende krantje The Voice of Spring. Het is een van de nieuwste initiatieven van Myanmarese activisten om de bewoners van Myanmar op de hoogte te houden van het laatste nieuws in hun land en over komende protesten tegen het militaire regime. “We zetten iedere dag een pamflet in elkaar en dat is dan om 10 uur ’s avonds beschikbaar. Mensen die nog internet hebben, kunnen het printen en verder verspreiden”, vertelt hij.

Ruim drie maanden na een militaire coup heeft het Myanmarese leger tal van acties ondernomen om de stroom aan kritische informatie in te dammen. Veel onafhankelijke media zijn hun licentie kwijtgeraakt, dagbladen verschijnen nauwelijks nog en sociale media zijn verboden. Het internet is zo sterk aan banden gelegd dat alleen vaste verbindingen nog werken. Myanmarezen die afhankelijk zijn van mobiel internet, het gros van de bevolking, kunnen al weken niet meer online.

Geheime krantjes worden in zeker tien steden verspreid

Jonge activisten doen hun best om mensen toch van informatie te voorzien. Zo wordt The Voice of Spring, een van de meerdere in het geheim opererende krantjes die onlangs het levenslicht zagen, in zeker tien verschillende Myanmarese steden verspreid. “Mensen willen weten welke protestacties er zijn, en wat de Verenigde Naties doen om Myanmar te helpen”, vertelt Kyaw. “Bovendien, als er geen betrouwbaar nieuws meer is, gaan er veel geruchten rond. Dat is gevaarlijk, want geruchten leiden in Myanmar snel tot spanningen tussen verschillende bevolkingsgroepen.”

Het zijn niet alleen pamfletten die worden ingezet. Een andere groep activisten begon afgelopen maand Federal FM, een piratenzender die vanaf een geheime locatie radio maakt. “Zo kunnen we de mensen toch bereiken, want voor radio hebben we geen internet- of telefoonverbinding nodig. Het leger kan ons dus niet blokkeren”, vertelt Federal FM-redacteur Thet vanuit een geheime locatie in Myanmar.

Ook Thet wil alleen onder een schuilnaam in de media. Komt zijn echte naam in de publiciteit, dan groeit namelijk de kans op arrestatie. “De militairen kunnen onze uitzendlocatie traceren”, vertelt hij. “We moeten daarom continu mobiel zijn en nooit te lang op één plek blijven. We wisselen constant van uitzendlocatie.”

Hoe groot de risico’s voor tegenstanders van de coup zijn, blijkt ook wel uit de statistieken. Sinds de staatsgreep zijn zeker 796 mensen door het leger gedood, voornamelijk demonstranten en activisten. Zeker 5086 mensen zijn gearresteerd, waaronder tachtig journalisten. Onlangs klaagde de junta voor het eerst een buitenlandse journalist aan. De Japanse Yuki Kitazumi zou nepnieuws hebben verspreid. Na ruim drie weken gevangenis werd hij afgelopen donderdag vrijgelaten.

Wie via satelliet televisie kijkt, krijgt een jaar cel

In een poging de vrije informatiestroom nog verder in te dammen, verbood het leger onlangs het gebruik van satelliet-tv. Wie toch via een satelliet tv kijkt, kan een jaar gevangenis krijgen. Het is een maatregel die vooral onafhankelijke in het Birmees uitzendende tv-kanalen als Mizzima en Democratic Voice of Burma lijkt te treffen.

De ban op satelliet-tv is fel bekritiseerd. Volgens journalistenbond Committee to Protect Journalists toont het dat het Myanmarese regime tot alles bereid is om onafhankelijke verslaggeving tegen te gaan. Linda Lakhdhir, juridisch adviseur bij Human Rights Watch, noemt het een ‘overduidelijke poging’ het Myanmarese volk verder te isoleren.

Bij The Voice of Spring kennen ze de risico’s maar al te goed. Een paar weken geleden werd een vrijwilliger van het krantje gearresteerd, vertelt Kyaw. “Hij had nog toegang tot internet en downloadde iedere avond een pdf van The Voice of Spring. Hij printte dan driehonderd exemplaren, die hij de volgende ochtend verspreidde. We weten nog steeds niet waar ze hem vasthouden en in welke conditie hij verkeert.”

Zulke arrestaties zorgen voor angst onder activisten, maar het houdt het verzet niet tegen. “De militairen zijn terroristen die denken dat ze boven de wet staan. Mijn generatie beseft dat we niet kunnen toestaan dat dit leger nog langer de macht heeft”, zegt Kyaw daadkrachtig.

Thet van Federal FM denkt er net zo over. “Wat er nu in Myanmar gebeurt, is een revolutie. En ik ben er zeker van dat wij deze revolutie zullen winnen.”

De echte namen van Kyaw en Thet zijn bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

Met video’s strijden tegen de junta: ‘We willen oudere Myanmarezen inspireren’

Sociale media spelen een grote rol in de crisis in Myanmar, zeker nu de traditionele media er onder grote druk staan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden