InterviewTruckersprotesten

Achter het Canadese truckersprotest schuilt een radicaal-rechts netwerk

Highway 75 bij de Canadees-Amerikaanse grens in Manitoba wordt geblokkeerd met trucks en tractors. Beeld AP
Highway 75 bij de Canadees-Amerikaanse grens in Manitoba wordt geblokkeerd met trucks en tractors.Beeld AP

De truckersprotesten in Canada breiden zich uit, in eigen land en in het buitenland. De mensen achter die protesten zijn over het algemeen geen truckers, maar bekende rechtse organisatoren.

Seije Slager

Truckersprotesten, zo staan ze inmiddels in Canada en daarbuiten bekend, en zo gek is dat niet, want aan de aanwezigheid van vrachtwagens danken ze hun succes. Al twee weken leggen ze de Canadese hoofdstad Ottawa lam, terwijl de politie zegt geen capaciteit te hebben voor het ontruimen van de vestingen in de stad.

Zelf zeggen de demonstranten pas te zullen vertrekken als alle coronamaatregelen zijn afgeschaft, of, in sommige gevallen, als premier Trudeau is afgetreden.

Voorlopig breiden de protesten zich uit. Verschillende grensovergangen met de Verenigde Staten zijn inmiddels geblokkeerd. Geïnspireerd door de machteloosheid van de Canadese politie, en de miljoenen dollars die met crowdfundingsacties worden opgehaald, krijgt het voorbeeld uit Ottawa binnen en buiten de landsgrenzen navolging; in veel landen worden momenteel pogingen gedaan om vergelijkbare vrachtwagenprotesten van de grond te krijgen.

Lees ook: In navolging van de truckers in Canada zetten nu ook in Frankrijk verschillende ‘vrijheidskonvooien’ koers richting Parijs.

Maar zijn het ook daadwerkelijk truckers, die protesteren? Deels. Maar toch niet overwegend, probeerde de Canadian Trucking Alliance al aan het begin van de protesten duidelijk te maken in een verklaring. Ja, er zijn daadwerkelijk veel vrachtwagenchauffeurs, die boos zijn over de onlangs ingevoerde verplichting om gevaccineerd te zijn voor internationale ritten.

Maar het overgrote deel van de Canadese vrachtwagenchauffeurs heeft zijn prikken gewoon gehaald. “Het lijkt erop dat een groot deel van deze demonstranten geen banden heeft met de vrachtwagensector en een aparte agenda heeft die losstaat van de vaccinatieverplichtingen.”

Vrijheidskonvooi

Dat beaamt Peter Smith, die momenteel in Ottawa rondloopt. Hij is onderzoeker namens de Canadian Anti-Hate Network, een organisatie die extreem-rechts in de gaten houdt. En veel van de organisatoren achter de protesten kent hij al langer. Ze waren al ver voor de pandemie actief in allerlei rechtse en extreem-rechtse groepen. “In wezen is een groot deel van deze beweging antidemocratisch, en dat is niet omdat die geïnfiltreerd is, maar omdat ze zo gepland is”, vertelt hij.

Hij noemt bijvoorbeeld James Bauder van de groep Canada Unity, die het idee van het ‘vrijheidskonvooi’ bedacht. Hij is geen vrachtwagenchauffeur, maar heeft ervaring met dit soort protesten. In 2019 organiseerde hij al eens een kleiner konvooi, United We Roll, dat namens de energiesector ook naar Ottawa reed, maar toen buiten Canada weinig aandacht trok.

“Dat was vergelijkbaar met nu, alleen dan op kleinere schaal. Het gebruikte de taal van werknemers uit de olie- en gassector, die in de knel zitten en die daadwerkelijk problemen hebben met de federale overheid. Maar het werd direct overgenomen door allerlei haatgroepen, vooral uit de anti-islamhoek, en werd een soort vehikel voor samenzweringen.”

Degenen zijn met de sterkste bloedlijnen

Het doel van Canada Unity is openlijk antidemocratisch. Het erkent de uitslag van de verkiezingen niet, en stuurde een ‘memorandum’ naar de gouverneur-generaal en de Senaat (beide worden in Canada niet verkozen) met als eis om de regering af te zetten.

Ook andere organisatoren van het protest hebben geen ervaring in een cabine, maar wel in allerlei rechtse bewegingen. Zoals Pat King, die in Ottawa in de compound van de organisatoren rondloopt en die zich in het verleden openlijk zorgen maakte over ‘het plan om het anglosaksische ras te ontvolken, omdat dat degenen zijn met de sterkste bloedlijnen’. Zo zijn er nog veel voorbeelden.

Sijpelen zulke meningen ook door naar de duizenden demonstranten op straat? Smith wil hier voorzichtig zijn. Want je kunt volgens hem een legitieme discussie hebben over de reikwijdte van staatsmacht – hijzelf zegt daar ook veel vragen bij te hebben.

Fantasieën over het afzetten van de regering

Veel demonstranten zijn bovendien niet alleen vreedzaam, maar zelfs heel vriendelijk. “Als je je mengt, krijg je een hamburger, een koffie, het is gezellig. Maar als je dan verder praat over wat ze willen bereiken, wat het uiteindelijke doel is, dan neem je soms een stap uit de realiteit”.

Zulke gesprekken kunnen volgens Smith uitmonden in fantasieën over het afzetten van de regering, ingegeven door samenzweringsgedachten, niet door gedachten over hoe de democratie eerlijker kan worden ingericht. Wat er na het afzetten van de regering dan zou moeten gebeuren, blijft vaag.

“We hebben nu een grote hoeveelheid mensen door het hele land, die in korte tijd gemobiliseerd zijn met een gedachtegoed dat op complotten gebouwd is. Ze proberen een ondemocratische oplossing te zoeken en dat te verkopen als deel van ons democratisch proces. Dat was al ver voordat de branding als truckersprotesten begon het doel, en dat blijft het doel.”

Lees ook:

Het wantrouwen tegen de macht wordt een politiek verdienmodel

Een op het eerste oog bizarre coalitie van uiteenlopende figuren keert zich tegen de coronamaatregelen. Twee wetenschappers ontwaren een denken waarin wantrouwen aangewakkerd wordt door een start-upmentaliteit.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden