ReportageSyrië

Abu Fadi (84) gelooft in tegenstellingen: ‘Om elektriciteit te genereren heb je positief en negatief nodig’

Abu Fadi, inwoner van Hasaka, Noordoost-Syrië. Beeld Michaal Faisal
Abu Fadi, inwoner van Hasaka, Noordoost-Syrië.Beeld Michaal Faisal

De poort naar de tuin van Abu Fadi in Hasaka, Noordoost-Syrië, staat altijd open. Iedereen is welkom, op één voorwaarde: dat de bezoeker een gratis alcoholisch drankje drinkt.

Op plastic stoeltjes voor de ijzeren poort zitten twee mannen te discussiëren. Binnen staan nog zeven kuipstoeltjes en langszij een tafeltje met een oude, stoffige cassetterecorder. “Welkom”, zegt de 84-jarige Abu Fadi, in trainingsbroek en met honkbalpet op. Met één hand draait hij het cassettebandje om en drukt op play. Hij glimlacht, zijn vullingen vonkelen. “Welkom in het Park van Liefde, Vrede & Cultuur.”

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

De tuin van Abu Fadi (‘Abu’ betekent vader van, zijn eigenlijke naam is Michel Magie) ligt in Hasaka, de grootste stad in het Koerdische deel van Syrië. Er wonen van oudsher Arabieren, christenen, Armeniërs en Koerden. In 2015 werd de stad veroverd door terreurgroep Islamitische Staat, een jaar later door de Koerdische Syrische Democratische Strijdmachten. Sindsdien valt een klein deel van de stad onder controle van het Assad-regime, maar is de rest in Koerdische handen. Daarmee is Hasaka deel van het semi-autonome Koerdische deel van Syrië, waar seculiere Koerden de scepter zwaaien.

Dat is terug te zien in het straatbeeld: in het deel dat onder de Koerdische autoriteiten valt, ontmoeten jongens en meisjes elkaar in cafés, een vrijheid die tien jaar geleden nog niet mogelijk was. Voor Abu Fadi, zelf Armeens, is dat een vanzelfsprekendheid. Ooit kreeg hij via de communistische partij de kans om naar Oost-Duitsland te gaan om een opleiding te volgen, en eenmaal terug werkte hij lang bij een oliemaatschappij. Na zijn pensionering in 2001 stelde hij zijn tuin open voor bezoek. ’s Middags komen er vooral stelletjes, die er even ongezien samen kunnen zijn. Soms ook komen ze voor zijn raad. “Ze mogen van mij nooit weg voordat ze elkaar een zoen gegeven hebben.”

‘Onze droom: een land dat niet geregeerd wordt door religie’

’s Avonds zijn er vooral mannen en wordt er gediscussieerd – en een verplicht glaasje alcohol behoort tot het ritueel. Abu Fadi zegt: “Onze droom is om een land te hebben dat niet geregeerd wordt door religie, waar iedereen, ook minderheden, worden gerespecteerd. Onze groep is voor alle religies. Wij geloven in verschillen. Tegenstellingen zijn goed, die brengen nieuwe ontwikkelingen. Om elektriciteit te genereren heb je positief en negatief nodig.”

Abu Fadi heeft met viltstift Arabische gedichten op de borden geschreven van bekende dichters, zoals de Syrische Mohammed al-Maghout: ‘Als ik schrijf, ga ik dood van de angst; als ik niet schrijf, ga ik dood van de honger’. Beeld Paulien Bakker
Abu Fadi heeft met viltstift Arabische gedichten op de borden geschreven van bekende dichters, zoals de Syrische Mohammed al-Maghout: ‘Als ik schrijf, ga ik dood van de angst; als ik niet schrijf, ga ik dood van de honger’.Beeld Paulien Bakker

Maar sluit alcoholconsumptie mensen niet uit? Hij haalt zijn schouders op. “Dat je verplicht alcohol moet drinken is meer een grap. Het gaat erom dat dit een plek is waar mensen vrij zijn om van gedachten te wisselen.”

Hasaka is altijd de plek geweest waar mensen met verschillende achtergronden naartoe trokken om nieuwe kansen te vinden; geloof of etniciteit deden er niet zo toe. Ook de laatste jaren vonden grote groepen vluchtelingen hun weg naar de stad: conservatieve Arabieren uit voormalige IS-steden Raqqa en Deir ez-Zor, en meer recent Koerden uit de door Turkse strijdmachten ingenomen grensdorpen Ras al-Ayn en Tell Abyad. Zelfs nu er grote groepen nieuwkomers naar de stad komen, de gebouwen nog steeds kogelgaten van recente gevechten tonen en zandzakken het Koerdische deel van de stad afscheiden van het Assad-deel, blijft het er opmerkelijk rustig.

‘De stad verandert’

Maar in het Park van Liefde, Vrede & Cultuur zijn ze er niet helemaal gerust op dat de stad haar open karakter zal behouden. In de avond spelen twee mannen Tawla, een bordspel dat lijkt op backgammon. Ze gooien dobbelstenen op het bord en schuiven met zwarte en witte stenen over en weer. Abu Fadi en twee vrienden kijken toe. Hij zegt: “De stad verandert. De mensen, de religie, de cultuur. We zien nu een stroom vluchtelingen komen van het platteland; ze hebben geen baan, geen inkomen en beginnen te stelen.”

Abu Fadi’s tuin. Hij zit op een van de klapstoeltjes, links loopt een voorbijganger. Beeld Michaal Faisal
Abu Fadi’s tuin. Hij zit op een van de klapstoeltjes, links loopt een voorbijganger.Beeld Michaal Faisal

Hun stad verdwijnt, vrezen ze. “We willen de cultuur hooghouden”, zegt een van de mannen. Er komen steeds minder bekenden langs. “Maar dat is logisch, want het is oorlog. En veel nieuwe mensen kennen dit nog niet.”

Hoge inflatie

Eens per maand brengen de vrienden samen de kosten op voor alle drank. Soms, zoals vanavond, is de drank al op voordat de maand voorbij is. De inflatie in Syrië is hoog. Abu Fadi’s zoon, die rechten studeerde, werkt in een bakkerij, verdient vijftien euro per maand en wil het land uit. Zijn dochter ging al en woont in Dubai.

Maar Abu Fadi houdt hoop. Een jaar of vier geleden kwam een mooie vrouw langs. Ze vroeg hem of hij ook gedichten schreef. Hij keek in haar ogen en kon niet anders dan ‘ja’ antwoorden. Die avond zette hij zich aan zijn eerste gedicht. “Ik ben gelukkig als ik iemand blij kan maken”, zegt hij. “Mens zijn betekent liefhebben.”

Assad opnieuw president

Hoewel Hasaka in Syrië ligt, gingen de presidentsverkiezingen van deze week aan de stad voorbij. De Syrische Democratische Raad – de politieke tak van het Koerdische bestuur in Noordoost-Syrië – had medewerking aan de verkiezingen op voorhand uitgesloten, omdat die ‘in strijd zijn met de geest van VN-resolutie 2254’. Resolutie 2254 werd in 2015 aangenomen en roept op tot een einde aan het geweld en een politieke oplossing voor het conflict in Syrië. Deze presidentsverkiezingen zouden zo’n oplossing alleen maar in de weg zitten, zo meent niet alleen het Koerdisch bestuur, maar ook de EU en de VN.

Alleen in de gebieden die onder de controle van president Bashar al-Assad vallen, gingen de stemlokalen woensdag dus open. Een dag later werd de uitslag bekendgemaakt: volgens de Syrische regering heeft Assad 95,1 procent van de stemmen behaald, met een opkomst van 78 procent. De uitslag wordt zowel door de Syrische oppositie als verschillende westerse landen bestempeld als ‘onwettig’ en ‘een schijnvertoning’. Met deze uitkomst gaat Assad nu voor de vierde keer op voor een zevenjarige termijn als president van het land. Hij volgde zijn vader Hafez al-Assad op na diens overlijden in 2000; de Assad-dynastie is nu al meer dan vijftig jaar aan de macht in Syrië.

Isabel Bolle

Lees ook:

Verplicht dansen voor Assad. Maar veel valt er niet te vieren in Syrië

Officieel zijn er nog twee andere kandidaten, maar elke Syriër weet dat er eigenlijk maar één mogelijkheid is. Woensdag zal Bashar al-Assad met overweldigende meerderheid worden verkozen tot een vierde termijn van zeven jaar als president van Syrië.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden