Abortusrecht

Abortusklinieken in Arizona in onzekerheid. ‘Vrouwen zitten muurvast’

Activisten die vinden dat het recht op abortus moet worden toegevoegd aan de grondwet in Arizona halen handtekeningen op. Beeld Reuters
Activisten die vinden dat het recht op abortus moet worden toegevoegd aan de grondwet in Arizona halen handtekeningen op.Beeld Reuters

Abortusklinieken in Arizona weten niet waar ze aan toe zijn nadat het Hooggerechtshof een streep zette door het landelijke recht op abortus. Tot er wordt besloten over nieuwe regelgeving, zijn alle abortussen in de staat opgeschort. ‘Als zwangere vrouwen worden opgepakt, dan moeten we onze donaties maar gebruiken voor borg.’

Mari Meyer

“Klinieken hebben vanochtend direct alle afspraken afgezegd. Ook wij kunnen mensen niet meer helpen”, vertelt Eloisa Lopez, hoofd van Abortion Fund of Arizona, via Zoom vanuit haar huis in Phoenix. Lopez had de uitspraak van het Hof verwacht. “We zaten al een maand op hete kolen. Nu moeten we verder, maar ja.”

Ze twijfelt even, zichtbaar schakelend tussen haar functie als hoofd van het grootste abortusfonds van Arizona en inwoner van een staat die een paar uur geleden tientallen jaren terug in de tijd schoot. “Het is verschrikkelijk”, herpakt ze zich. “Vooral voor de patiënten.” Want voor hen zet Abortion Fund of Arizona, onderdeel van de overkoepelende pro-abortusorganisatie Pro-Choice Arizona, zich sinds 2017 in. “Tussen de medische zorg zelf en de regelgeving zit een gat. Want zelfs als abortus is toegestaan, zijn er allerlei kosten aan verbonden die niet iedereen zich kan veroorloven. Daar springen wij in. Wij zijn er voor de gemeenschap.”

Voordat het Hooggerechtshof zich met het landelijke recht op abortus bemoeide en alles tot stilstand kwam, was de situatie in Arizona niet per se rooskleurig, legt Lopez uit. Hoewel abortus tot de 24ste week was toegestaan, was er ook een etmaal bedenktijd en werd de ingreep niet door de zorgverzekering vergoed. In de hele staat, die meer dan 7 miljoen inwoners telt, zijn er bovendien minder dan tien abortusklinieken. Het merendeel daarvan zit in hoofdstad Phoenix. “Voor mensen op het platteland was er niets.”

Financiële en praktische hulp

Lopez en haar team van achttien vrijwilligers hielpen per maand veertig tot vijftig mensen die wel een abortus wilden, maar daar de middelen niet voor hebben. “Financiële hulp voor de zorg zelf, maar ook op praktisch gebied. Hotelkamers als mensen van ver moesten komen, benzinekosten, maaltijden, geld voor kinderopvang”, somt ze op. “Mensen die niemand vertellen over hun abortus en na de ingreep een lift nodig hebben. We hebben zelfs wel eens betaald voor nieuwe autobanden voor iemand die meer dan 300 kilometer verderop woonde.”

De vraag is hoe het nu verder moet. Er ligt een stapeltje oude en recente wetten op tafel, aldus Lopez, waarvan de oudste dateert uit 1901, nog voordat Arizona officieel een staat werd. Het overwegend Republikeinse staatsbestuur gaat zich buigen over welke regels er zullen gaan gelden. “Dat gaat zeker een paar dagen duren, waarschijnlijk een stuk langer”, zucht Lopez.

Er bestaat een kans dat abortus toegestaan blijft tot en met 15 weken zwangerschap. Gouverneur Doug Ducey, een Republikein die Arizona eens trots ‘de meest pro-life staat van het land’ noemde, ondertekende in maart deze beperkende maatregel, die binnenkort in had moeten gaan. Voorstanders van abortus in Arizona voeren ondertussen een campagne om recht op zwangerschapsafbreking vast te laten leggen in de grondwet, maar de kans dat de conservatieve politieke meerderheid daarin meegaat is nihil.

Want nu het Hooggerechtshof de weg heeft vrijgemaakt voor verdere beperkingen, is het een stuk aannemelijker dat de 15-weken wet juist strenger wordt gemaakt. In de staten Kentucky, Louisiana en South Dakota ging vrijdag direct een volledig verbod op abortus in en dat is ook in Arizona op korte termijn niet ondenkbaar.

Eloisa Lopez Beeld Eloisa Lopez
Eloisa LopezBeeld Eloisa Lopez

Borgtocht betalen

“Wij hebben dus geen idee wat in de toekomst toegestaan zal zijn”, zegt Lopez. “Het zou strafbaar kunnen worden om iemand naar een ingreep te rijden of om iemand financieel bij te staan. En dat is precies wat wij doen.” Ook voor artsen kan het lastig worden om in te schatten wat wel en niet mag. Want wie bepaalt bijvoorbeeld of het leven van een vrouw in gevaar is, als dat de bepalende factor wordt? Mensen denken bij levensgevaar aan medische aandoeningen, aldus Lopez, maar ze vertelt dat ze zelf enkele jaren geleden is ontsnapt aan een gewelddadige relatie. “Ik heb twee kinderen, en ik heb drie abortussen gehad. Mensen die vastzitten in een situatie met huiselijk geweld en die geen kant op kunnen, zoals bij mij ooit het geval was, en die ook nog eens zwanger zijn, zitten nu muurvast.”

Terwijl Lopez wacht op nieuwe regelgeving, zint ze op manieren om te blijven helpen, ook als het verlenen van financiële en praktische hulp bij het verkrijgen van de medische ingreep zelf straks verboden is. “Dan geven we het geld dat we ophalen uit aan de borgtocht van zwangere vrouwen die worden opgepakt, omdat zij dan worden aangemerkt als crimineel”, zegt ze stellig. “Meer dan zeventig procent van de mensen die wij bijstaan heeft al minstens één kind. Het is ondenkbaar dat zij straks in de cel komen te zitten als ze worden betrapt op het plegen van abortus.”

Ondertussen stromen de donaties binnen. Ook zijn er veel aanvragen binnen van mensen die zich als vrijwilliger willen aanmelden. Dat klinkt bemoedigend, maar Lopez is voorzichtig. “We lichten mensen uitgebreid door. We werken met persoonlijke en gevoelige informatie. Ik wil zeker weten dat er geen antiabortusactivist infiltreert.”

Lees ook:

Algemeen recht op abortus in VS is nu geschiedenis

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft een einde gemaakt aan het landelijke recht op abortus. De afzonderlijke staten van de VS gaan voortaan zelf over abortus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden