ReportageSokólka

Aan de Poolse grens heerst de angst. ‘We zijn bang, voor oorlog en voor de migranten’

Migranten, maandag verzameld bij de grens tussen Wit-Rusland en Polen.  Beeld AP
Migranten, maandag verzameld bij de grens tussen Wit-Rusland en Polen.Beeld AP

Grote groepen migranten zijn maandag via de Wit-Russische naar de Poolse grens gestuurd. Het ogenschijnlijke doel daarvan, angst en twijfel zaaien in Europa, werkt in ieder geval bij een deel van de Poolse grensbewoners.

Ekke Overbeek

De migratiecrisis aan de oostgrens van de Europese Unie is maandag geëscaleerd. Waarschijnlijk duizenden migranten zijn samengedreven aan Pools-Wit-Russische grens nabij Kuźnica. De onrust begint de avond tevoren met een tweet van een Wit-Russische journalist: migranten zijn verdwenen uit het straatbeeld van Minsk.

Na het ochtendgloren verschijnen beelden op sociale media. Even na achten een filmpje van een colonne van honderden mensen. Om half elf zitten groepen in de berm bij de grenspost, bewaakt door mannen in uniform. Dan gaat het snel.

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Rond het middaguur wandelen migranten door een gat in het Wit-Russische grenshek. Een kwartier later staan ze voor de rollen Pools scheermesdraad. Een jochie maakt een schietgebaar naar Poolse grenswachters aan de andere kant van de barrière die de migranten scheidt van Europa.

Hybride oorlogsvoering

“Beschadiging van de grensinfrastructuur leidt tot strafrechtelijke vervolging”, schalt een Poolse megafoon. Het maakt geen indruk. Een man rukt een paal van een hek los. Geüniformeerde Polen spuiten met gas door de rollen scheermesdraad om een paar mannen op afstand te houden. Dit alles gebeurt buiten het zicht van de media, want Polen heeft de grensstrook hermetisch afgesloten.

Rond diezelfde tijd houden de Poolse regering en -president spoedberaad om ‘dit nieuwe element van hybride oorlogvoering’ door de Wit-Russische president Aleksander Loekasjenko het hoofd te bieden. Op regionaal niveau gebeurt hetzelfde. Districtbestuurder Piotr Recko is net terug uit de provinciehoofdstad Białystok. In zijn kantoor in het stadje Sokólka schetst hij ‘de ernstige escalatie’. “Dit is enorm gevaarlijk, niet alleen voor Polen, maar voor heel Europa”, benadrukt hij. “Die migranten zijn een bedreiging voor Brussel, Amsterdam, Berlijn en voor Frankrijk, want daar willen ze naartoe.” Polen verdedigt Europa volgens Recko tegen ‘massale immigratie, die het fundament van onze samenleving bedreigt’. “Net als ooit de migratie van barbaren het Romeinse Rijk deden instorten.”

Zijn stadsgenoten zijn het roerend met hem eens. Sokólka ligt net buiten de zone, maar dichtbij de grens. Elke voorbijganger blijkt hier bang voor escalatie. “Ik heb gehoord dat er achtduizend migranten aan de grens staan”, zegt Anna die niet met haar achternaam in de krant wil. “Het kan tot een conflict, zelfs tot oorlog komen”, meent ze. “Het doel is om Europa te bevolken met moslims. Maar ik ben banger voor oorlog dan voor migranten, want die willen hier toch niet blijven.”

Migranten, veelal uit het Midden-Oosten, bereiken de grens met Polen.  Beeld Reuters
Migranten, veelal uit het Midden-Oosten, bereiken de grens met Polen.Beeld Reuters

‘We zijn bang voor de migranten’

Ook Barbara Przepiórka (56) en haar dochter Katarzyna Biernacka (31) zijn bang. “Als er maar geen oorlog van komt”, zegt de moeder. “Het is goed dat ze een muur gaan bouwen. We moeten onszelf verdedigen. Europa zou moeten helpen. Maar tijdens de Tweede Wereldoorlog hielp Europa ook niet.” De dochter denkt er net zo over: “We zijn bang, voor oorlog en voor de migranten. Op televisie laten ze zien dat die migranten soms mensen aanvallen.”

Op het pleintje tussen het raadhuis en de oosters-orthodoxe kerk staat een groepje oudere mannen te discussiëren. Een van hen, Jan – liever geen achternaam in de krant – woont vlakbij de grens. “Ze zeggen dat de aanval vandaag nog gaat beginnen.” De bestorming door duizenden migranten, moet in traangas worden gesmoord, meent hij. “Die mensen komen niet hier om te werken, maar voor het gratis geld. Jonge mensen nota bene.” Het is allemaal een plannetje van Poetin en Loekasjenko denkt hij. “Die willen saboteurs, groene mannetjes, sturen.”

‘Groene mannetjes’ zijn al gesignaleerd, weet Zbigniew Dębko. “Op Pools grondgebied.” Hij werkt op het districtskantoor, maar spreekt op strikt persoonlijke titel. “Kijk naar de Krim en naar Oost-Oekraïne. Wij hebben eeuwen ervaring met Rusland, die jullie niet hebben. Wij weten hoe de Russen te werk gaan: destabilisatie, testen hoever ze kunnen gaan”, zegt hij bezorgd. “Ze wachten tot wij ons laten provoceren en het eerste schot lossen.”

Lees ook:
Rancuneuze Loekasjenko gebruikt migranten als wapen

De Wit-Russische president Loekasjenko blijft migranten de grens met de EU over zetten. Na Litouwen is ook Polen nu het slachtoffer van de vergeldingsmaatregel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden