ReportageExoten

Zwemmen tussen de kwallen, en dat kilometers landinwaarts

De zoetwaterkwal prikt gelukkig niet. Beeld Jelger Herder/Buitenbeeld
De zoetwaterkwal prikt gelukkig niet.Beeld Jelger Herder/Buitenbeeld

Het warme weer zorgt voor een relatief onbekende exoot in de Nederlandse binnenwateren.

Marco Visser

Hij geldt als een zeldzame verschijning. Al is hij inmiddels op diverse plekken in Nederland waargenomen, zo is te lezen op Kwallenradar. In Nederhorst den Berg bijvoorbeeld, dat aan de Spiegelplas ligt, onderdeel van de Oostelijke Vechtplassen.

Vanaf de kant is de zoetwaterkwal niet te zien. Dus met de boot de Spiegelplas op. Al snel is het raak. Een kwal, iets groter dan een twee euromunt, zwemt voorbij. En nog een, en nog een. Het zijn er tientallen, gespot in een paar minuten tijd. De Spiegelplas lijkt wel een kraamkamer van kleine zoetwaterkwalletjes.

Lex van Hees van Kwallenradar kent de plek wel. “Ja, dat is een bekende plas voor zoetwaterkwallen. Maar de meldingen komen vanuit het hele land. Vooral uit de meer zuidelijke delen. Vanuit Friesland komen minder meldingen.”

Ze zijn er maar even

Dat ze volgens Van Hees toch zeldzame verschijningen zijn, komt doordat de kwallen zich alleen eind juli en in augustus laten zien. Eind deze maand is het waarschijnlijk alweer voorbij. “De temperatuur van het water moet minimaal 20 graden zijn, en dat voor langere duur. Dan ontstaat uit poliepen die op de bodem leven een zoetwaterkwal.”

Doordat het in Nederland warmer wordt, stijgt ook de temperatuur van het water. Van Hees verwacht dan ook dat de zoetwaterkwal niet meer weggaat uit Nederland en vaker gezien zal worden.

Hij vindt het een mooi gezicht, die pulserende kwallen, maar dat geldt niet voor iedereen. Zwemmers in de Spiegelplas die vanaf strandjes of boten de plas induiken, roepen geregeld: ‘Kwal!’ Maar oppassen hoeft niet. “De kwallen doen niets”, zegt Van Hees. “Net als alle kwallen hebben ze tentakels, maar die zijn klein. De netelcellen kunnen niet door de menselijke huid heen komen.”

En prikken doen ze niet

Toch even de proef op de som. Kommetje maken met de handen, kwal erin laten zwemmen, en nee, geen prikje te voelen. De kwal keert weer terug in het water. Dat is natuurlijk reuze diervriendelijk, maar moeten deze kwallen niet worden bestreden? Het zijn immers exoten. “De eerste exemplaren kwamen uit China”, zegt Van Hees, “waarschijnlijk meegekomen met ballastwater. Maar voor zover bekend, zijn ze niet schadelijk.” Daarom ook staan de kwallen niet op de lijst met invasieve exoten, die wel bestreden of beheerst moeten worden. “Ze zijn er maar een korte periode, en verdwijnen dan weer”, zegt Van Hees.

Van Hees heeft Kwallenradar opgericht vanwege zijn fascinatie voor kwallen. En omdat hij een keer voor niets naar zee was gegaan, toen zwemmen onmogelijk was vanwege de kwallen. Bij zoetwaterkwallen zou Van Hees anders reageren. “Zoetwaterkwallen zie je alleen in water dat niet te hard stroomt, schoon is en een aangename temperatuur heeft. Dat zijn ook alle ingrediënten voor een goede zwemlocatie. Als je een zoetwaterkwal ziet, is dat voor zwemmers dus eerder een aanbeveling dan een waarschuwing.”

Lees ook:

Nederland anno 2045: een landschap van masten en exoten

Wie nog twijfelt, is ziende blind. Extremen in hitte en neerslag nemen toe. Het klimaat verandert en daarmee geleidelijk ook het landschap. Zeg maar dag tegen grutto, hoogveen en blauwgrasland, verwelkom het bezemkruiskruid en de bijenorchis. Adaptatie is de Nieuwe Realiteit.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden