Shared speed

Zweeds advies: zet in het verkeer de wandelaar op 1 en de auto achteraan

Voorstel van hoe een straat met ‘gedeelde snelheid’ eruit zou kunnen zien.  Beeld Sweco Nederland
Voorstel van hoe een straat met ‘gedeelde snelheid’ eruit zou kunnen zien.Beeld Sweco Nederland

De auto blijft in de volle stad populair, want die krijgt nog overal voorrang. Kies voor de inwoners en laat auto’s net zo langzaam rijden als kwetsbaar verkeer, adviseert ingenieursbureau Sweco.

Shared speed is het nieuwste plan voor het verkeer: snelheid delen per rijbaan. Denk aan 20 kilometer per uur voor fiets én auto. In een rapport introduceert ingenieursbureau Sweco uit Zweden dit begrip als een veilig en gezond ontwerp voor steden.

Sweco adviseert met 17.000 werknemers overheden in vijftien Noord-Europese landen, waaronder Nederland. “We kijken naar duurzame stadsontwikkeling vanuit de blik van de bewoners. Hoe kunnen wij voor hen straten transformeren naar kweekkamers voor gezondheid? Daarbij horen meer fietsen en wandelen”, zegt Isabelle Putseys. Zij is stadsplanner bij Sweco en medeauteur van het rapport Healthy options for our streets and cities.

Sweco komt nu met het radicale voorstel om snelheid per rijbaan te (ver)delen. “Als op één baan de auto en fiets even langzaam gaan, wordt fietsen automatisch aantrekkelijker. Auto’s hoeven niet weg, maar steden moeten wel de rollen herdefiniëren: mensen moeten op één komen, de auto als laatste.”

Voetgangers prioriteit

De tendens is wereldwijd steden autoluwer maken en autosnelheid vertragen, ziet Putseys: “Overal willen gemeentebesturen zich de publieke ruimte weer toe-eigenen”. Bewoners willen schonere lucht en iedereen wil minder ongevallen met fietsers als slachtoffer. “Dat is ook goed voor de economie. Ongelukken veroorzaken niet alleen leed, maar kosten door gezondheidszorg en arbeidsverzuim ook veel geld.”

Straten lijken nu bedoeld om snel door te rijden, maar dat moeten we omvormen naar verblijven, aldus Putseys. “Je kunt het aangenamer maken met bankjes, een speelplek en meer ontmoetingsplaatsen.” Auto’s nemen tot 70 procent van de openbare ruimte in, parkeren en rijbanen meegeteld. “In Antwerpen is dat op de Keyserlei omgedraaid, daar is 70 procent voor voetgangers, bomen en cafés. Dat is een straat waar je wilt zijn.”

De lessen van corona

Corona bracht aan het licht dat stoepen vaak te smal zijn en parken te klein. “We leerden ook dat een grote verandering in mobiliteit goed te maken valt”, zegt Putseys. Brussel gaf tijdens corona de hele binnenstad de status ‘woonerf’, met 20 kilometer per uur als maximumsnelheid. “Voetgangers hadden overal prioriteit, ook op straat. Sinds januari heeft Brussel 30 kilometer als maximum op 85 procent van alle straten binnen de snelwegring. Schoon en veilig.”

Sweco bepleit dat stedelijke ontwerpers en verkeerskundigen voortaan samen straten bedenken voor verschillende snelheden. Putseys: “Eén snelheid voor de hele stad is niet te doen, maatwerk is de oplossing. Op grote boulevards waar je makkelijk doorfietst, kan de gedeelde snelheid 20 kilometer per uur zijn. Zo stimuleer je ook actief reizen. Bovendien kan iedereen veilig meedoen in een stad die op die snelheid is ontworpen.”

Mensvriendelijk ontwerpen

In Nederland vreest de Fietsersbond voor de kwetsbare fietser als auto en fiets moeten samengaan. Onderzoek wees dit jaar uit dat op drukke wegen waar 30 is ingevoerd als maximum, juist meer ongelukken voorkomen. “Daarom moet je de snelheid naar de zwakste deelnemers brengen. Wie 30 en 15 kilometer per uur combineert, is niet goed bezig. Kies dus eerst welke verkeersdeelnemer het belangrijkst is. Waar je op straat kinderen wilt zien spelen, moet 5 kilometer het maximum zijn.”

Dit kan met mensvriendelijk ontwerpen en technologische vernieuwingen. Handhaving kan in de toekomst met slimme auto’s, die zich per blok of straat automatisch aan de toegestane snelheid aanpassen, het zogeheten geofencing. Anderzijds zal er altijd behoefte zijn aan openbaar vervoer en snel transport. Putseys: “Die behoeven aparte banen voor 30 of 40 kilometer per uur. In Nederland kun je meer fietssnelwegen aanleggen, ook voor e-bikes en speedpedelecs. Het delen van snelheid heeft natuurlijk grenzen. Als kwetsbare verkeersdeelnemers in het gedrang komen, moet je het aantal auto’s echt beperken.”

Andere manieren om een straat vriendelijker te krijgen, zijn pop-upfietspaden. “Je kunt straten tijdelijk afsluiten of mensen met autovrije dagen laten ontdekken dat je ook op straat kunt leven”, aldus Putseys. “Het delen van snelheid is het best haalbaar als alle dagelijkse activiteiten dicht bij de bewoners zijn.”

Lees ook:

‘Nu experimenteren met een snelheid van 20 kilometer voor auto’s in de stad’

Door het massale thuiswerken zijn de ochtendfiles in rook opgegaan. De lucht is schoner, het verkeer veiliger. Hoe is dit vast te houden?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden