Ongedocumenteerden

Zorgverleners helpen vreemdeling zonder verblijfsvergunning niet (altijd)

Dokters van de Wereld is een van de organisaties in Nederland die mensen zonder verblijfsvergunning helpt om de juiste zorg te krijgen.  Beeld Arie Kievit
Dokters van de Wereld is een van de organisaties in Nederland die mensen zonder verblijfsvergunning helpt om de juiste zorg te krijgen.Beeld Arie Kievit

Om de juiste zorg te krijgen, moeten vreemdelingen zonder verblijfsvergunning leuren langs zorgverleners en ziekenhuizen.

Ongedocumenteerde vreemdelingen krijgen niet altijd de zorg waar ze recht op hebben. Ze worden geweigerd aan de balie, moeten een eigen bijdrage betalen of een betalingsregeling afsluiten. Dat leidt ertoe dat mensen zorg mijden. Soms worden ze pas behandeld op het moment dat ze op de spoedeisende hulp terechtkomen. Dat zeggen verschillende organisaties voor ongedocumenteerde migranten.

Het ingewikkelde is: op papier is het voor deze groep goed geregeld. Mensen zonder verblijfsvergunning hebben recht op medisch noodzakelijke zorg en er is een speciale regeling voor zogeheten ‘onverzekerbare vreemdelingen’. Met die regeling kunnen zorgverleners een percentage van de niet-betaalde rekening terugkrijgen.

Maar volgens migrantenorganisaties kent een deel van de zorgverleners die regeling niet en vindt een ander deel die te veel gedoe. Dan kan er ook nog discussie ontstaan over wat medisch noodzakelijk is. De wet zegt: alles wat in het basispakket zit van mensen die een Nederlandse verzekering hebben. Maar artsen interpreteren ‘medisch noodzakelijk’ ook nog wel eens als ‘spoedeisend’. “Maar het is niet alleen ingrijpen bij een hartaanval”, zegt Petra Schultz van het ASKV, de stichting die in Amsterdam mensen zonder verblijfsvergunning helpt.

Lastige eis

Ook een probleem is dat zorgverleners de rekening alleen mogen inleveren als de patiënt die zelf niet kan betalen. Maar omdat artsen niet in de portemonnee van mensen kunnen kijken, is dat een lastige eis. Daar komt nog eens bij dat de regeling fysiotherapie, tandartszorg en anticonceptie niet dekt.

Elke migrantenorganisatie heeft schrijnende voorbeelden: iemand die al een jaar alleen vloeibaar voedsel eet omdat hij de tandarts niet kan betalen, een man die na een kankeroperatie geen fysiotherapie kreeg waardoor zijn organen zijn gaan verkleven, een Braziliaanse die in het ziekenhuis werd weggestuurd met de mededeling dat ze haar medicatie in Brazilië moest gaan halen.

“Zorgverleners moeten ingewikkeld doen om de zorg gedeclareerd te krijgen”, zegt ook arts Igor van Laere van Straatdokters, een naar eigen zeggen ‘clubje enthousiaste artsen en verpleegkundigen’ die mensen helpen die dak- of thuisloos zijn. “Ik ken genoeg voorbeelden van mensen die weggestuurd worden omdat ze niet verzekerd zijn.” Een oplossing is volgens hem voorhanden: “Maak gewoon een declaratiecode bij de zorgverzekeraars. Dan kunnen artsen, arts zijn. In plaats van zakenman.”

Al een lange weg afgelegd

Al met al komt het er op neer dat wie ziek wordt zonder verblijfsvergunning, afhankelijk is van de hulp van organisaties voor ongedocumenteerden. Die geven briefjes mee waarop staat dat de regeling überhaupt bestaat, bellen zorgverleners om te bemiddelen of verwijzen naar artsen van wie ze weten dat ze ongedocumenteerden inschrijven. “Maar soms hebben mensen dan al een lange weg afgelegd, dat is triest”, zegt Schultz.

Hoeveel mensen niet de juiste zorg krijgen is niet te achterhalen. In 2012 schatte Artsen zonder Grenzen dat een derde van de ongedocumenteerde vreemdelingen niet de zorg krijgt waar ze recht op hebben. Schattingen van het aantal ongedocumenteerden in Nederland lopen uiteen van 20.000 tot 60.000 mensen.

Charlotte

Ze is 34 jaar en kan maximaal tien minuten lopen. Dermatomyositis, heet de boosdoener, een ziekte die de huid en spieren aantast. Bij Charlotte is die doorgedrongen in de longen. Ze heeft een longtransplantatie nodig maar wordt niet geholpen. Omdat ze geen verblijfsvergunning heeft, wordt de transplantatie wel vergoed maar de fysiotherapeut en diëtist die ze nodig heeft niet. Zonder die twee is de operatie te gevaarlijk.

“Ik zie haar steeds slechter worden”, zegt Anikka Klomp, haar maatschappelijk begeleider bij ASKV. “Toen ik haar voor het eerst zag, kon ze nog het trapje hier op kantoor op. Daar is nu geen sprake meer van.” Binnenkort moet Charlotte aan de zuurstof. Haar verzoek om een verblijfsvergunning op medische gronden is afgewezen omdat ze volgens de IND in haar thuisland Burkina Faso ook geopereerd zou kunnen worden.

ASKV bekijkt nu of de kliniek die de IND noemt Charlotte daadwerkelijk zou kunnen helpen. Maar zelfs dan, zegt Charlotte, “dan heb ik nog steeds geld nodig”.

De volledige naam van Charlotte is bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

Ook mensen zonder papieren hebben in Nederland recht op een prik, maar hoe gaan ze die krijgen?

Op papier hebben mensen die illegaal in Nederland verblijven recht op een vaccin. Hoe en wanneer ze die prik daadwerkelijk krijgen, is nog onduidelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden