Asielprocedure

Zorgen over asielzoekers op militaire kazerne

Het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel in 2019. Beeld ANP

Asieladvocaten en Vluchtelingenwerk Nederland maken zich zorgen over de rechten van nieuwe asielzoekers. 

Nu het asielsysteem door de coronacrisis al een maand zo goed als op slot zit, maken asieladvocaten en Vluchtelingenwerk Nederland zich grote zorgen over de mensen in de nood­opvang in Zoutkamp (Groningen). Asielzoekers die zich melden bij het aanmeldcentrum in Ter Apel, worden daarheen gebracht en vastgezet in een kazerne van Defensie. De vreemdelingen die er ­zitten, hebben geen asielaanvraag kunnen doen.

“De vrijheid van deze groep mensen wordt beperkt, zonder dat duidelijk is waarom”, zegt voorzitter Wil ­Eikelboom van de Vereniging Asiel­advocaten en –juristen Nederland. “Dat is heel dubieus.” Vreemdelingen die zich melden bij het aanmeld­centrum in Ter Apel, worden daar geregistreerd en krijgen een gezondheidscheck, maar hun asielverzoek wordt niet in behandeling genomen. Eikelboom: “Met alles wat ze daar registreren – identiteit, vingerafdrukken – kun je ook een formele asielaanvraag doen. Het is een kwestie van een ­papier onder­tekenen.” Asieladvocaten krijgen volgens hem moeilijk toegang. 

Door het asielverzoek formeel niet te laten ondertekenen, hoopt de staat te ontkomen aan een aantal verplichtingen, vreest hij. Zo hebben asielzoekers normaal recht op een zorgverzekering en leefgeld en mogen ze een half jaar na hun asielaanvraag beginnen met werken. Als iemand mag blijven, is de startdatum van de verblijfsvergunning het moment waarop de asielaanvraag is onder­tekend.

Geen plek voor kinderen

“Niemand weet waarom deze mensen opgesloten zitten”, zegt ook een woordvoerder van Vluchtelingenwerk Nederland. De mensenrechtenorganisatie is sinds de opening op 20 maart niet op de kazerne geweest. Vluchtelingenwerk gaat er vanuit dat er ook kinderen zitten, terwijl de noodopvang volgens hen geen plek voor kinderen is.

Het ministerie van veiligheid en justitie zegt dat vreemdelingen de noodopvang niet mogen verlaten, omdat die onderdeel is van een militair complex en vanwege de volksgezondheid. “Er is een militair oefenterrein naast de kazerne, het is gevaarlijk om in en uit te lopen. Bijkomend voordeel is dat je op deze manier meer controle hebt. We kunnen nu even aanzien of mensen ziek zijn of niet”, aldus een woordvoerder. Wanneer mensen besluiten te vertrekken, kunnen zij niet meer terugkeren. Volgens hem mogen advocaten en NGO's in overleg en indien noodzakelijk een bezoek aan het terrein brengen. Fysiek bezoek wordt wel ontmoedigd. 

De woordvoerder benadrukt dat medewerkers van de GGD, Gezondheidszorg Asielzoekers en Artsen Zonder Grenzen toegang hebben tot het terrein. In Zoutkamp is plek voor 210 mensen. Sinds vorige week worden mensen die langere tijd in de noodopvang verblijven en geen ziekteverschijnselen hebben doorgeplaatst naar Ter Apel om te voorkomen dat de kazerne te vol raakt.

Probleem is dat het ook daar vol is. De IND kampte al voor de coronacrisis met grote achterstanden en die lopen nu verder op. Er beginnen geen nieuwe asielprocedures en lopende procedures zijn vertraagd. Procedures voor gezinshereniging die bijna zijn afgerond, worden wel verder behandeld, maar aan nieuwe gezinsherenigingen begint de IND voorlopig niet.

Vrijwel alles staat stil

Ook de doorstroom vanuit azc’s naar gemeenten staat op een lager pitje. Gemeenten moeten in de tweede helft van dit jaar 6.500 statushouders van een woning voorzien. Oorspronkelijk zou het om 9.000 mensen gaan.

Sinds vorige week is de IND op kleine schaal begonnen met ‘tele-­horen’ van mensen wier asielverzoek al wel in behandeling is genomen. Dat is volgens een woordvoerder van het ministerie nog niet eenvoudig. Niet alleen de asielzoeker en de IND-­medewerker moeten een digitaal systeem in, ook de tolk en asieladvocaat moeten aanwezig kunnen zijn.

Intussen zijn er ook zorgen over de veiligheid van asielzoekers en medewerkers op de reguliere asielzoekerscentra. De NRC meldde vorige week dat in ruim de helft van de centra onvoldoende beschermingsmiddelen voorhanden zijn en dat een kwart van de centra geen geschikte plekken heeft om mensen te isoleren. Ook zijn er zorgen omdat mensen vaak ­kamers, keukens en badkamers ­moeten delen.

Lees ook:

‘Het AZC is niet gemaakt om een pandemie uit te zitten’

In het AZC van Wageningen wonen asielzoekers hutjemutje op elkaar, vertelt inwoner Ali (35). Het opschorten van de asielprocedures maakt hem verdrietig.

Noodopvang asielzoekers in Nassaukazerne te Zoutkamp

Nieuwe asielzoekers worden vanaf nu opgevangen in de Willem Lodewijk van Nassaukazerne in Zoutkamp, in de provincie Groningen. Minister Ank Bijleveld (defensie) heeft de locatie beschikbaar gesteld aan staatssecretaris Ankie Broekers-Knol van asiel. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden