Nieuws Zorg

Zorg in de zomer: geen bedden meer en korter douchen door personeelstekort

Werknemers van het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis protesteren voor de ingang van het ziekenhuis. De medewerkers demonstreren voor een beter cao. Beeld ANP

Het structurele tekort aan zorgpersoneel leidt deze zomer tot nog meer problemen dan vorig jaar, zeggen verpleegkundigen. De stress neemt toe, blijkt uit onderzoek van beroepsvereniging V&VN.

Ziekenhuis MST in Enschede zit sinds gisteren dicht. Alle bedden zijn bezet en geplande opnames worden uitgesteld. Alleen voor acute patiënten is nog plek, maar als die stabiel zijn worden ze indien mogelijk overgebracht naar een ander ziekenhuis. MST zoekt ondertussen ijverig naar een oplossing.

De opnamestop in Enschede is illustratief voor de problemen waar de zorgsector in Nederland gedurende de zomervakantie tegenaan loopt. Bijna 50 procent van de verpleegkundigen en verzorgenden zegt deze zomer nog meer werkstress te ervaren dan vorig jaar, zo blijkt uit de jaarlijkse peiling van beroepsvereniging V&VN onder bijna duizend leden. De uitkomsten van die peiling komen vandaag naar buiten.

Het structurele personeelstekort in de zorg in combinatie met collega’s die op vakantie zijn en invalkrachten die soms niet komen opdagen zijn de belangrijkste oorzaak voor de toegenomen werkdruk, zegt het zorgpersoneel. Voornaamste gevolgen voor patiënten zijn dat bedden of hele afdelingen worden gesloten en er minder tijd is om patiënten te helpen of cliënten te douchen. Die maatregelen moeten de werkdruk verlagen, maar ze lossen het echte probleem volgens V&VN niet op. 

Fouten met medicatie

De uitkomsten van de enquête sluiten aan bij een onderzoek eerder dit jaar onder 16.000 leden van V&VN. Daarin gaf 65 procent van de ondervraagden aan dat door het personeelstekort de kwaliteit van zorg minder wordt. Mensen maken bijvoorbeeld fouten met medicatie. Veertig procent zei dat de patiëntveiligheid is afgenomen, onder meer omdat er niet genoeg tijd is om de medicatie en de patiënten te controleren.

De opnamestop bij het MST in Enschede is inderdaad deels het gevolg van de drukke zomerperiode, zegt een woordvoerder. Er is minder personeel en de doorstroom van patiënten naar verpleeghuizen gaat moeizamer. “Dit is een landelijk probleem.” Hoeveel bedden of afdelingen in andere ziekenhuizen of verpleegcentra zijn gesloten, wordt landelijk niet bijgehouden.

Wel doen verpleegtehuizen en ziekenhuizen er volgens de verpleegkundigen en verzorgenden alles aan om de roosters in de vakantie vol te krijgen. In de peiling noemen leden voorbeelden van verregaande oplossingen zoals scholieren die met een vakantiebaan worden ingevlogen of personeel van andere afdelingen dat inspringt, ook mensen van P&O of de facilitaire dienst. Ondertussen kan niet al het vaste personeel in de zomer op vakantie. Van de ondervraagden zegt 14 procent dat ze zelf voor vervanging moeten zorgen. “Ik schrik hier niet meer van, maar zorgwekkend is het wel”, zegt Sonja Kersten, directeur van V&VN.

Meer autonomie

Van de leden geeft 44 procent aan aan dat hun werkgever weinig tot geen maatregelen heeft getroffen om de werkdruk te verlichten. Kersten: “Er wordt vooral ad hoc gereageerd om de roostergaten van vandaag en morgen te dichten.”

Kersten vindt de lange termijn belangrijker. “Volgend jaar is er weer een zomer, opnieuw een piekmoment, daar moet op worden voorbereid. Gebeurt dat niet dan zie ik geen licht aan het einde van de tunnel”, zegt ze. De sleutel zit hem volgens haar in het voorkomen van uitstroom van opgeleid zorgpersoneel. “Het is van het allergrootste belang om de huidige verpleegkundigen en verzorgenden te behouden en de uitstroom zoveel mogelijk te beperken.”

Dat kan door personeel meer autonomie te geven en werkdruk te verlichten. Ook de roep om een hoger salaris zwelt aan, merkt Kersten. Ziekenhuispersoneel in het hele land voert deze zomer actie voor vijf procent loonsverhoging en een verlaging van de werkdruk. Gisteren en maandag werd er actie gevoerd bij het OLVG in Amsterdam.

Draaien van extra diensten is de norm

Pauline Bokhorst (61)
44 jaar ervaring als verpleegkundige, afdeling: uitslaapkamer van het OLGV ziekenhuis in Amsterdam

“De werkdruk is altijd al hoog geweest. Toch merk ik dat het deze zomer nóg drukker is. Extra diensten draaien is ondertussen de norm. Veel collega’s vallen namelijk weg door vakantie of oververmoeidheid. Maar minder opnames zit er voor het OLGV ziekenhuis niet in.

Er wordt ook weinig gedaan om de werkdruk te verminderen. Ze huren wel extern personeel in, maar dit is drie keer duurder dan eigen personeel. Het lost het structurele personeelstekort trouwens niet op.

Ik let er altijd op om voldoende rust te nemen. Ik sla mijn pauzes niet over. Anders houd ik het op mijn leeftijd niet vol. Vakantie nemen in de zomer vormt eigenlijk geen probleem. Als er niet te veel mensen weg zijn, dan kan je er zelfs drie weken tussenuit.” 

Iets niet afronden is geen optie

Jennifer Treijtel (37)
2,5 jaar ervaring als verpleegkundige, afdeling: cardiologie van het OLGV

“Door de verhoogde werkdruk in de zomer heb ik veel minder tijd voor mijn patiënten. We zijn met minder, maar het werk blijft hetzelfde. De tendens is wel dat ons takenpakket, ook buiten de zomer, steeds wordt uitgebreid. Vanaf 1 juli houd ik bijvoorbeeld het hartritme van de patiënten continu in de gaten, vroeger was dat niet het geval. Het is allemaal leuk om te doen, alleen pittig wanneer je met de extreme hitte moet werken. Het ziekenhuis heeft een klimaatbeheersingssysteem, maar toch voel je de warmte na een paar diensten.

Ik kan altijd wel pauzeren of een kopje koffie nemen. Het ziekenhuis probeert het werk ook zo goed mogelijk te verdelen. Toch komt het geregeld voor dat ik langer moet blijven. Iets niet afronden is namelijk geen optie. Dan zadel ik de volgende dienst met mijn taken op. En ze zitten zelf tot over hun oren in het werk.”

Lees ook: 

Ziekenhuispersoneel begint met acties voor meer loon en betere werktijden

Ziekenhuizen en zorgmedewerkers zijn het niet eens over lonen en werktijden. Daarom begint het zorgpersoneel maandag met acties.

De zwoele dokter wil best op de foto voor de instagramzusters

Druk, druk, druk klinkt het in de zorg. De instagramzusters van het Amsterdam UMC houden het werk leuk door doktersromannetjes te imiteren en instagramstories te maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden