Personeelstekort zorg

Zorg faalt in vasthouden personeel, de tekorten blijven

Medewerkers van het Catharina Ziekenhuis Eindhoven voerden in oktober actie voor een betere cao. Beeld ANP

De actieplannen voor meer personeel in de zorg voldoen niet, zegt een onafhankelijke commissie die het kabinet adviseert.  Het verloop is te groot.

Alle inspanningen van het kabinet om het personeelstekort in de zorg stevig terug te dringen, hebben nog te weinig resultaat. De zorg blijft een ‘vergiet’, waarschuwt een onafhankelijke commissie die het ministerie van volksgezondheid adviseert over het aanpakken van het personeelstekort.

Instroom teniet gedaan door teleurgesteld vertrekkend personeel

Met het beeld van een vergiet wil de commissie aangeven dat aan de ene kant weliswaar flink meer nieuw personeel in de zorg is gaan werken, maar liefst 152.000. Maar die instroom wordt grotendeels tenietgedaan, doordat gemotiveerd personeel teleurgesteld vertrekt: bijna de helft van hen al binnen twee jaar. Het vergiet heeft nog net zulke grote gaten als voorheen. Vorig jaar verlieten 111.000 mensen de zorg, slechts 1000 minder dan een jaar eerder.

“Wat gedaan wordt, is bij lange na niet genoeg om de huidige en de toekomstige personeelstekorten op te lossen”, concludeert de onafhankelijke adviescommissie ‘Werken in de zorg’. Zij heeft eind vorig jaar een kritisch tussenrapport uitgebracht, dat door minister Hugo de Jonge vlak voor Kerst naar de Tweede Kamer is gestuurd. Het kreeg door de feestdagen weinig aandacht.

Commissievoorzitter Doekle Terpstra vertelt aan Trouw dat hij grote zorgen heeft. Op de huidige manier gaat het personeelstekort niet opgelost worden.

‘Sommige werkgevers denken dat een beter fietsenplan het antwoord is’

Het belangrijkste advies is dat er ingrijpender maatregelen nodig zijn dan nu. Werkgevers doen nu veel te weinig om personeel vast te houden. Gebrek aan loopbaanperspectief en te weinig inhoudelijke uitdaging in het werk zijn de belangrijkste redenen dat personeel vertrekt. Veel meer dan salaris, dat pas op de zevende plaats staat. “Sommige werkgevers denken nog steeds dat een beter fietsenplan het antwoord is”, zegt Terpstra. “Die hebben het nog altijd niet begrepen.”

De huidige financiering van de zorg en de marktwerking zijn een obstakel, zegt hij. Zorginstellingen krijgen niet betaald voor samenwerken, wel voor eigen productie. Samen de personeelsproblemen oplossen komt moeizaam van de grond.

Aantrekkelijker maken van de zorg faalt jammerlijk

Het kritische rapport stelt minister De Jonge voor lastige keuzes. Hij lanceerde anderhalf jaar geleden zijn actieprogramma ‘Werken in de zorg’, met de ambitie om de personeelstekorten terug te brengen naar ‘nul of daar dichtbij’. Dat doel lijkt onhaalbaar met de huidige aanpak.

Een van de pijlers van De Jonge’s actieprogramma was juist dat werk in de zorg aantrekkelijker zou worden, iets waar de instellingen volgens de adviescommissie tot nu toe jammerlijk in falen. De andere pijler is dat de oplossingen niet van bovenaf opgelegd worden door ‘Den Haag’, maar bedacht worden door de betrokkenen, in het land zelf.

In 28 regio’s zitten zorginstellingen, verzekeraars en opleidingen samen om tafel om eigen oplossingen te bedenken. De personeelstekorten zijn in Limburg anders dan in Rotterdam, redeneert de minister.

Zelfs waar goed wordt samengewerkt, wordt het personeelstekort niet opgelost

Die regionale aanpak is volgens de adviescommissie de juiste richting, maar heeft nog te weinig resultaat. In veel regio’s is er al betere samenwerking tussen werkgevers, opleidingen en verzekeraars. Maar zelfs de regio’s waar alle neuzen dezelfde kant op staan ‘slagen er niet in de personeelstekorten op te lossen’, schrijft de commissie.

Daar komt nog een waarschuwing bij. Er werken per saldo nu 41.000 meer mensen in de zorg dan twee jaar geleden, de grootste groei in jaren. Die groei kwam mede doordat de zorgopleidingen populairder zijn geworden. Maar de opleidingen en zorgorganisaties zitten inmiddels aan de grens van wat ze aankunnen qua aantal leerlingen, aldus het rapport. Opleiden van nóg meer mensen gaat niet lukken. Vasthouden van personeel, iets wat nu al onvoldoende lukt, wordt de komende jaren daardoor nog belangrijker.

Lees ook: 

Zorg faalt in vasthouden personeel, de tekorten blijven

De actieplannen voor meer personeel in de zorg voldoen niet, zegt een onafhankelijke commissie die het kabinet adviseert. Het verloop is te groot.

Zo ging vorig jaar het actieprogramma van Hugo de Jonge van start

Aangekondigd door opzwepende muziek springt minister Hugo de Jonge het podium op. “Zo’n muziekje wil ik voortaan ook in de Tweede Kamer”, grapt de minister naar de zaal vol ziekenverzorgenden, verpleegkundigen en studenten. De Jonge heeft het actieplan onder zijn arm: 68 pagina’s met voorstellen om in het land de komende jaren het duizelingwekkende aantal van 125.000 vacatures in te vullen in de zorg.

Lees ook: 

‘Het nieuwe personeel bestaat uit jonge, gemotiveerde professionals. Luister naar ze!’

Om het personeelstekort in de zorg werkelijk op te lossen, moet beter naar het personeel worden. geluisterd. En concurrentie moet worden vervangen door samenwerking, zegt Doekle Terpstra, voorzitter van de onafhankelijke commissie die het kabinet adviseert.

29.000 mensen erbij op de werkvloer in de verpleeghuizen 

Voor het eerst slagen de verpleeghuizen er in meer personeel te vinden. Alleen dient het volgende probleem zich aan: de vraag naar zorg schiet onverwacht snel omhoog.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden