Coronatesten

Zo weinig testen, is dat wel veilig?

Een laboratorium voor testen op corona in Berlijn.Beeld Reuters

Test Nederland wel genoeg? Microbiologen en politici vragen zich dat af, zeker omdat de Wereldgezondheidsorganisatie zo vaak ‘test, test, test’ herhaalt. Vijf vragen.

Is er een tekort aan testen?

Wel als het beleid zou zijn om zo veel mogelijk mensen te testen en daar maatregelen op te nemen. Dan zijn er miljoenen testen nodig en die zijn niet voorradig. Daarom heeft het RIVM gekozen voor een andere benadering. Alleen testen als het echt nodig is. Als dat het uitgangspunt is, zijn er wel voldoende testen. Nederland zou overigens best veel testen kunnen kopen. Uit China bijvoorbeeld. Maar verstandig is dat niet. Er zijn veel onbetrouwbare Chinese testen in omloop, zo heeft Spanje deze week nog ervaren. Het land kocht 640.000 testen die slechts voor 30 procent betrouwbaar zijn.

Is het wel veilig om zo weinig te testen?

Ja, maar er is een zwakke schakel, en dat zijn de Nederlanders zelf. Stel, er is een straat waar een covid-patiënt woont en een patiënt met verkoudheid. Als er massaal getest zou worden, zouden de artsen direct de covid-patiënt eruit halen en in thuisisolatie zetten. De rest van de straat mag naar buiten, inclusief de bewoner met een loopneus. Omdat de testen er niet zijn, zegt het RIVM: blijf binnen bij klachten. De bewoner met de loopneus moet dus voor de zekerheid ook binnen blijven, want zonder test weet je niet of het wel of geen covid is. Daarom is het zo belangrijk dat Nederlanders het advies ‘blijf thuis bij klachten’ naleven.

Kunnen we zonder testen veilig weer terugkeren naar het normale leven?

Voordat het kabinet de maatregelen terugdraait, moet het scherp in beeld hebben in welke mate het virus nog aanwezig is en hoeveel Nederlanders de ziekte hebben gehad. Daarvoor gebruikt het RIVM de piramide. In het topje van de piramide zitten de patiënten in de ziekenhuizen. Die zijn bekend. Maar om te weten hoe groot dat topje is, moeten onderzoekers een beeld hebben van de grote groep daaronder die lichte klachten heeft gehad. In Nederland geldt dat voor 97 procent, zo is een eerste schatting. Die schatting is gebaseerd op 86 personen die positief waren getest bij een steekproef onder ziekenhuismedewerkers met milde klachten. Bij zulke lage aantallen speelt de factor toeval een grote rol. 

Om een wat robuustere schatting te maken, zijn bloedtesten nodig. Die kijken of het lichaam antistoffen heeft aangemaakt tegen het coronavirus. Bloedbank Sanquin is hier bijvoorbeeld mee bezig. Nederland heeft nog niet massaal bloedtesten ingeslagen. Engeland is daar wel mee bezig. Dat het RIVM wat voorzichtiger is, heeft wederom te maken met betrouwbaarheid. Er zijn diverse commerciële partijen die hun producten aanbieden, maar waarbij niet vaststaat dat zij ook echt antistoffen tegen covid-19 detecteren.

Hoe zit het nu met de kritiek uit het noorden van het land, waar ze wel veel testen?

Die kritiek richt zich op testen van ziekenhuismedewerkers. Het RIVM schrijft voor ziekenhuispersoneel alleen te testen bij aanhoudende klachten. Dat is te laat, vindt bijvoorbeeld de Groningse arts-microbioloog Alex Friedrich. In Groningen worden zorgmedewerkers ook getest als bijvoorbeeld een huisgenoot klachten heeft. Nu is de situatie in het noorden wel anders dan in het zuiden. Omdat het virus daar minder aanwezig is, hoeven er ook minder personen te worden getest.

Wat is de rol van Roche in de tekorten?

Er zijn twee soorten testen. Een om vast te stellen of iemand de ziekte heeft gehad en een test om te zien of iemand de ziekte heeft. Om die laatste test is nu veel te doen. Om te controleren of iemand drager is van het coronavirus, wordt slijm afgenomen. Laboranten moeten het slijm zuiveren. Dat gebeurt met vloeistoffen. Die vloeistoffen zijn schaars, omdat de hele wereld er naar vraagt. In Nederland werken laboranten veel met Roche-apparatuur. Deze apparaten werken alleen met Roche-vloeistoffen. Volgens het RIVM wordt nu ongeveer 30 procent geleverd van wat nodig is. Vandaar de schaarste en de keuze om zeer selectief te testen.

Roche heeft de productie van de vloeistoffen opgevoerd en zegt dat ook een ander bedrijf coronatesten aanbiedt. Toch klonk in de Tweede Kamer de roep dat Roche de receptuur van de vloeistoffen vrij moet geven, in het algemeen belang. Maar dat lijkt de Zwitserse farmaceut vooralsnog niet van plan. Het kabinet is in gesprek met Roche over het recept zodat Nederland eventueel zelf de vloeistoffen kan maken.

Lees ook:

Democratie in quarantaine: overleeft de rechtsstaat corona?

Komt de democratie in de knel door de coronacrisis? Nu overheden de ene noodmaatregel na de andere nemen om de crisis te beteugelen, is er reden tot zorg. En een beetje optimisme.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden