Bijstandsuitkering

Zo krijgt Rotterdam mensen uit de bijstand zonder ze papier te laten prikken

Wethouder Richard Moti. Beeld Hollandse Hoogte / Frank de Roo

De harde aanpak van bijstandsgerechtigden mislukte. Rotterdam krijgt mensen nu uit de bijstand door te focussen op talent.

Toen Richard Moti (PvdA) begin vorig jaar aantrad in Rotterdam als wethouder werk en inkomen, zag hij hoe mensen met een zorgdiploma en met jonge kinderen werd verteld dat ze 15 weken papier moesten prikken om een bijstandsuitkering te krijgen. “Dat gaat hen niet aan nieuw werk helpen, dacht ik.”

Wethouder Moti reageert op de brief die staatssecretaris Tamara van Ark woensdag schreef aan de Tweede Kamer. Zij wil bijstandsgerechtigden wettelijk verplichten tot een tegenprestatie, een idee dat bij de nodige gemeentes die het beleid uitvoeren, slecht is gevallen. “Alsof die 420.000 mensen voor de lol in de bijstand zitten”, reageerde Moti’s Amsterdamse collega Rutger Groot Wassink.

Moti schafte na zijn aantreden de regeling af die Rotterdam het imago van de harde aanpak had gegeven. Die aanpak had gefaald. “Het aantal bijstandsgerechtigden was in die jaren juist gestegen.” Hij ontwikkelde een andere, positieve aanpak met een nieuwe naam, die het oude ‘Tegenprestatie’ verving: ‘Prestatie010’. De bijbehorende website hoopt te inspireren met stellingen als ‘Helpen maakt happy’ en ‘Rotterdammersvoorelkaar’.

‘We zijn gestopt met het sturen van dreigende brieven’

Trots maakte Moti deze week het resultaat bekend. Het doel was in vier jaar tijd 8000 van de 38.000 Rotterdammers uit de bijstand te krijgen, een radicale afname van 21 procent. Bijna tot zijn eigen verbazing staat de teller nu al op 4000, een dikke 10 procent uitstroom.

Hoe verklaart Moti dit succes? “Wij zijn gestopt met sturen van dreigende brieven en zetten in op vertrouwen geven. Met vriendelijke dienstverlening, extra aandacht, vaker contact en meer maatwerk.” Wie jarenlang een uitkering krijgt, en dan twee uur per week actief wordt, zet ook een stap vooruit, zegt Moti. Hij schat dat van de 4000 uitstromers er toch zeker 1500 afkomstig zijn uit het zogeheten ‘granieten’ bestand, een groep 50-plussers en mensen die al tien jaar bijstand ontvangen.

Zijn tip voor andere gemeenten: “Heel simpel: geloven dat iedereen talent heeft. Dat ga je stap voor stap samen ontdekken en dan tegelijkertijd hulp en kansen bieden. Het kan ook mantelzorg, of vrijwilligerswerk zijn. Zolang er problemen zijn met wonen, gezondheid of schulden, is praten over werk zinloos. Mensen meer zelfvertrouwen en zelfrespect geven, zal uiteindelijk naar werk leiden. Ook bij die moeilijke groep.”

De ‘granieten’ groep kampt met diverse problemen die betaald werk vinden en houden moeilijk maken. Moti gebruikt de term met opzet niet. “Dat bestand is helemaal niet van steen. Iedereen, ook onze consulenten, ervaart de nieuwe aanpak als prettig. Daarmee begint het. Bedrijven schreeuwen om personeel. De daling in Rotterdam is groter dan waar ook.”

‘Wantrouwen en controledrift’ uit Den Haag

Moti is verbaasd over de kamerbrief van Van Ark, die een tegenprestatie voor een bijstandsuitkering verplicht wil stellen. “Wij willen iedereen een kans geven om naar vermogen mee te doen in de samenleving. Dat is een ander uitgangspunt. De realiteit is bovendien dat het Rijk in 2010 de bijdrage voor reïntegratie geleidelijk verlaagde van 4500 euro naar 1500 euro per persoon. Wij hebben nu intensief gesproken met 9000 mensen die al langer in de bijstand zitten. Als de staatssecretaris wil dat we iedereen benaderen, moet zij ook met meer geld over de brug komen.”

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten spreekt in een brief aan de regering over ‘wantrouwen en controledrift’ vanuit Den Haag. Moti verwoordt het zo: “Den Haag wilde het beleid decentraliseren, maar moet de gemeenten dan ook de ruimte geven zelf beleid te maken. Nu is er wel erg veel bemoeienis maar zijn er te weinig middelen.”

Graag wil de wethouder nog toevoegen dat ‘leven in de bijstand echt geen pretje is’. Gemiddeld blijft er vijftig euro per week over om van te leven. “Het belangrijkst voor ons is om Rotterdammers via werk een beter leven geven.”

Lees ook:

Van Ark zet gemeente onder druk: tegenprestatie wordt verplicht

Al jaren wil Den Haag dat uitkeringsgerechtigden een tegenprestatie leveren. Wethouders kiezen liever hun eigen manier om mensen in de bijstand aan de slag te helpen.

Leiden test kamerverhuur aan studenten door bijstandsgerechtigden, en dat roept weerstand op

De gemeente Leiden wil dat bijstandsontvangers geld kunnen verdienen met de verhuur van leegstaande kamers. De vraag is of dat ook mag van Den Haag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden