Vier principes

Zo kan de politie groepen voetbalfans en andere mensenmassa’s onder controle houden

Cambuurfans vieren de promotie naar de eredivisie. Beeld Pro Shots / Niels Boersema
Cambuurfans vieren de promotie naar de eredivisie.Beeld Pro Shots / Niels Boersema

Supporters van Cambuur Leeuwarden waren niet meer te houden. Nog voor het laatste fluitsignaal klonk, kwamen zij al bij elkaar om feest te vieren. Hoe hou je zo’n groep in bedwang, zonder geweld?

Dit weekend valt er meer te vieren voor voetbalsupporters. Zondag spelen Ajax en Vitesse de bekerfinale, en de in de weken daarop kan Ajax landskampioen worden. Cambuur ook overigens. De viering van vrijdag was alleen voor de promotie naar de eredivisie. De Graafschap in Doetinchem kan ook de komende weken ook promoveren. Als grote groepen bij elkaar komen, tegen de coronaregels in, moet de politie er niet gelijk bovenop klappen, is het advies van gedragswetenschapper en lector openbare Orde en Gevaarbeheersing aan de Politieacademie Otto Adang.

Weten wat er speelt

Samen met andere wetenschappers onderzocht hij hoe politie en Mobiele Eenheid mensenmassa’s zoals voetbalsupporters onder controle kunnen houden. “We hebben daarbij vier principes geformuleerd”, zegt hij. “De eerste: zorg dat je goed bent geïnformeerd. Dat wil zeggen dat je goed snapt wat mensen beweegt om samen te komen, wat hun doel is en wat ze willen. Dat gaat verder dan de gewone politie-informatie die meestal blijft steken op: komen er hooligans, ja of nee?”

“Tweede principe, en deze is lastig in coronatijd, is dat je legitieme intenties faciliteert. Een feestje vieren is normaal gesproken legitiem, net als dicht bij elkaar staan. Maar nu levert dat een probleem op voor de volksgezondheid. Dat is een dilemma in de aanpak. Hoe je dat moet oplossen, daar heb ik het antwoord ook niet op.”

Wat kan er wel?

Hoe je toch een feestje kunt vieren, dat moeten politie, burgemeester, Openbaar Ministerie, supporters en clubs met elkaar uitzoeken, zegt Adang. “Zoek naar wat er wel kan, betrek als overheid de burgers erbij die iets willen organiseren. Als je zegt: er mag niks, dan is er niemand met wie je afspraken kunt maken. Dan gebeuren er spontaan dingen en dat is veel lastiger te controleren.”

In het overleg tussen politie en supporters komt ook het derde principe naar boven: goed communiceren. “Dat gaat twee kanten op. Je informeert en bent duidelijk over wat wel en niet kan. Maar het gaat ook om ook luisteren. Zo voorkom je misverstanden en vang je eerder signalen als frustraties oplopen of mensen andere bedoelingen krijgen.”

Het laatste principe is onderscheid maken. Volgens Adang moet de politie feestvierders die niet op anderhalve meter afstand staan anders benaderen dan relschoppers die de openbare veiligheid in gevaar brengen.

Geweld als evenement

Al zit daar ook weer een gevaar in, zo is te zien op het Museumplein in Amsterdam, zegt Adang. “Daar krijg je een kat-en-muisspel tussen politie, Mobiele Eenheid en anti-coronademonstranten. Dat wil je dus niet, want dan wordt de confrontatie met de politie het evenement.”

Belangrijk tijdens de voetbalfeesten en andere evenementen is volgens Adang de balans in de aanpak. “De balans tussen het werkelijke risico en de maatregelen die je als overheid neemt. Als burgers het gevoel hebben dat ingrijpen proportioneel is, dan snapt men dat optreden wel. Als men het gevoel heeft dat die balans ontbreekt, roept het meer reacties op.”

Nu is proportionaliteit subjectief. Burgemeester Sybrand Buma van Leeuwarden bijvoorbeeld wil geen feestvierders op straat omdat even verderop in het ziekenhuis mensen voor hun leven vechten. Hij benadrukt de gevaren voor de gezondheid. Voor feestvierders is dat gevaar verder weg. Daarom ook is communiceren tussen overheid en burgers zo belangrijk, stel Adang. Tegelijkertijd pleit hij ook voor pragmatisme. “Als de manier waarop je optreedt tot een situatie leidt waarbij mensen twee uur lang dicht op elkaar worden gedrukt, veroorzaak je wellicht meer schade dan een uurtje feest vieren.”

Lees ook:

Leeuwarden denkt aan een alternatieve huldiging

Al promoveert Cambuur vrijdag naar de eredivisie, toch is en blijft feest vieren op straat verboden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden