Mentaal welzijn

Zo houden we de moed erin tijdens de tweede coronagolf

Beeld Sjoerd van Leeuwen

Met de tweede golf van de coronacrisis, en de (voorspelde) strengere maatregelen die Rutte en De Jong dinsdag tijdens de persconferentie melden, spoelt er ook flink wat somberheid door het land. Hoe houden we perspectief? Vier raadgevers aan het woord.

Niemand weet wanneer er een einde komt aan deze heftige periode, zei premier Rutte een paar weken terug in de Tweede Kamer. “Dat is lastig en het wordt steeds lastiger. De coronamoeheid slaat toe, zeker nu de dagen korten en ons leven zich weer meer achter de voordeur gaat afspelen.” Er zal, zei Rutte, nóg meer gevraagd gaan worden van de mentale weerbaarheid van mensen.

Hoe houden we de moed erin? Die vraag dringt zich op nu de coronacrisis in een nieuwe fase is beland, van uitzichtloosheid, van nieuwe beperkingen, en van een nog altijd troebel zicht op een vaccin.

Filosoof Lammert Kamphuis vertelt over een experiment dat een antwoord op die vraag in zich draagt: “Psychologen zetten eens drie groepen mensen onderaan een berghelling. De mensen uit de eerste groep stonden er in hun eentje, de mensen uit de tweede groep mochten een vriend meenemen, en aan de derde groep werd gevraagd om aan vrienden te dénken. De groepen kregen de vraag: hoe steil denk je dat de helling is? De eerste groep, die er alleen voor stond, schatte de berg het steilste in.”

Onze denkbeelden

De les uit dat experiment, zegt Kamphuis: “Het leven lijkt minder zwaar wanneer je mensen om je heen hebt die je steunen. Maar vooral, zeg ik de stoïcijnse filosoof Epictetus na: het is niet de situatie die ons verwart, het zijn onze denkbeelden erover.”

Kijk daarom naar wat er ondanks de beperkingen nog wél kan, zegt sociaal psycholoog Madelijn Strick van de Universiteit Utrecht. “En dat is best veel. Ik herken natuurlijk dat deprimerende gevoel van terugval en sombere uitzichten. Maar een positieve blik helpt om dat gevoel af te zwakken.”

Dat positieve kan zelfs gevonden worden in de beperkende maatregelen zelf, zegt Thomas Quartier, benedictijner monnik en hoogleraar rituele studies aan de Radboud Universiteit. “Neem het thuiswerken. Je in je eigen huis terugtrekken – zeg ik als monnik – hoeft niet zonder meer negatief te zijn. Het kan ook een weldaad zijn. Maar natuurlijk, dat is lastig. Ik merk het aan mijn studenten. Tijdens de lockdown zeiden ze: ik heb zeeën van tijd en ik verzuip erin. Mijn advies: eerbiedig de getijden van de dag. Markeer de ochtend, middag en avond, door op gezette tijden een eindje te wandelen of te mediteren. Dan kunnen er momenten van bezinning ontstaan. En zie de ruimte die er in je agenda ontstaat als vrijheid, als een kans om nog eens goed te kijken naar de prioriteiten die je stelt. Als dat eerder in de lockdown niet gelukt is, zie deze beperkingen dan als een herkansing.”

Lees ook: Hoe bereid je je voor op de tweede golf? Drie Nederlanders vertellen: ‘Het is wel allenig’ 

Trainen in geduld

De coronacrisis biedt een kans om ons te trainen in geduld, zegt Kamphuis. “Ik moest denken aan de documentaire ‘The rumble in the jungle’, over de historische bokswedstrijd uit 1974 tussen Mohammed Ali en George Foreman. In de eerste ronden van dat gevecht werd Ali te grazen genomen. Maar dat bleek tactiek, om Foreman af te matten. Daarna kwam Ali uit de touwen en sloeg Foreman knockout. Dat kunnen wij nu ook doen: geduldig de klappen incasseren, erop vertrouwende dat we uiteindelijk het virus zullen verslaan.”

Strick wijst op de rol die humor kan spelen om de moed erin te houden. “Tijdens de eerste coronagolf stond het internet vol met grappen over handen wassen, thuiswerken, de angst voor hoestende mensen. Uit mijn onderzoek blijkt dat die grappen ervoor zorgden dat mensen zich minder somber voelden, minder gestrest, bezorgd en verveeld.”

Bovendien, zegt Strick, is humor bij uitstek een sociale activiteit. “Doordat er grappen worden gemaakt over wat ons overkomt, vindt er een vorm van onderlinge afstemming plaats. Wat vinden we hiervan? Waar kunnen we met z’n allen om lachen? Het heeft een ordenend effect.”

Maar investeer zeker ook in echt sociaal contact, zegt hoogleraar sociale psychologie Paul van Lange van de Vrije Universiteit. “Vitamine S, noem ik het. Je hebt de mensen uit je nabije omgeving nu meer nodig dan ooit tevoren. Uit onderzoek weten we dat één-op-één-contacten een grote rol spelen in ons welzijn. Ga daar met die mensen uit je nabije omgeving mee aan de slag. Dat kan prima zonder de coronaregels te overtreden. Ga met een vriend op het terras zitten, maak een belafspraak. Of nog beter: ga wandelen. Als je wandelt hoef je elkaar niet aan te kijken, waardoor je geneigd bent om veel meer met elkaar te delen.”

Lees ook:

Lessen van kloosterlingen en kluizenaren: ‘In afzondering leven, als dat het allerergste is’

Hoe doe je dat, minder naar buiten gaan, en anderen weinig kunnen zien? Hoe leef je goed alleen en wat kun je doen om het leven met anderen in een kleine ruimte beter aan te kunnen? Deze zuster, monnik en kluizenaar delen hun lessen over zelfquarantaine.

Dit is de invloed van corona op onze mentale gezondheid

Wat doet de coronacrisis met onze mentale gezondheid, en welke invloed hebben we daar zelf op? Twee deskundigen vertellen erover, en geven tips.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden