Brandbrief

Zijn de Moederhart-vrouwen viruswappies? Dat doet af aan hun roep om hulp

null Beeld Tomas Schats
Beeld Tomas Schats

Neem het signaal van de bezorgde vrouwen achter de actie Moederhart serieus, in plaats van ze direct onder de wappies te scharen, zegt hoogleraar Geertjan Overbeek.

Ze presenteren zichzelf als leeuwinnen die opkomen voor hun welpen: de vrouwen achter de brandbrief Moederhart. Grote en kleine leeuwenpoten sieren de posters, evenals een klauw die papier kapot scheurt. Want deze vrouwen – onder hen glamourmoeders als Doutzen Kroes, Lieke van Lexmond en Fajah Lourens – zijn de coronamaatregelen voor kinderen zat.

“Ons moederhart slaat op tilt bij het idee dit nog langer machteloos aan te moeten zien, hoe een generatie kinderen en jongeren vastloopt in wat inmiddels vooral lijkt op een star, boekhoudkundig beleid dat (gefixeerd op virusbestrijding) hen compleet wegcijfert en opoffert”, schrijven de vrouwen achter Moederhart, sinds deze week ook een stichting.

Ze roepen de moeders van Nederland op ‘hun innerlijke kompas’ te volgen en coronaregels niet na te leven als die strijdig zijn met hun geweten. De maatregelen noemen ze ontwrichtend voor het leven van kinderen, en hebben ‘mogelijk onherstelbare, ernstige schade tot gevolg’, staat op de website.

Het manifest is inmiddels ruim 36.000 keer gedownload, de posters van Moederhart zijn uitverkocht en de website raakte meerdere keren overbelast, aldus initiatiefnemer Sietske Bergsma, bekend van haar columns op de rechtse opiniesite The Post Online. Op een verzoek om toelichting op het manifest, antwoordde de stichting niet.

Los van de kritiek die Moederhart uit op vaccineren, testen en mondkapjes, roept hun brandbrief de vraag op wat er inmiddels bekend is over de (al dan niet blijvende) effecten van de coronamaatregelen op kinderen. Zo schrijven de moeders dat de anderhalvemetermaatregel leidt tot sociale afstand en communicatieproblemen bij kinderen op de lange termijn.

Zwart-wit

Als hoogleraar preventieve jeugdhulp en opvoeding Geertjan Overbeek (Universiteit van Amsterdam) dat hoort, moet hij gelijk denken aan het verhaal dat een vriend hem vertelde. Zijn zoontje roept, als iemand op straat te dichtbij komt, fel: ‘Afstand houden! Afstand houden!’ Overbeek: “Kinderen denken veel meer zwart-wit dan volwassenen.”

null Beeld

Het maakt daarom enorm uit hoe ouders communiceren over de maatregelen, zegt hij. “Als ze zich zelf heel angstig en bezorgd opstellen, dan zal dat overslaan op hun kinderen”, zegt hij. “Maar als ze het uitleggen als een maatregel die we gebruiken om elkaar veilig te houden, dan zullen kinderen daar minder last van hebben.”

Hij tekent daarbij aan dat kinderen enorm flexibel zijn. “Veel flexibeler dan volwassenen. Dus als je als ouder aangeeft dat afstand houden tijdelijk is, zullen kinderen dat later weer vergeten. Kinderen kunnen zich van nature snel aanpassen aan veranderingen in hun sociale omgeving.”

De vrouwen achter Moederhart uiten ook hun zorgen over verslechterde thuissituaties die uitmonden in verwaarlozing en mishandeling van kinderen. Die zorg is terecht, zegt Overbeek, en volgens hem ook tot nu toe onderbelicht. “Het is een behoorlijk onzichtbaar gevolg van de coronacrisis, omdat het achter de voordeur plaatsvindt.”

Met een team onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam volgt hij sinds het begin van de coronatijd ruim 3,5 duizend gezinnen in Nederland. Uit dat onderzoek blijkt dat vooral bij gezinnen met jongere kinderen de ouder-kind-verhouding verslechtert tijdens de lockdowns. De schoolsluiting speelt hierin een grote rol: gezinnen zitten op elkaars lip en ouders moeten werk en zorg voor de kinderen combineren.

Meer straffen

Overbeek: “Ouders gaven aan dat zij tijdens de lockdowns minder positief en sensitief opvoeden, wat kan leiden tot harsh parenting: meer straffen, dreigen, regels stellen zonder uitleg te geven. Dat kan in extreme gevallen kwaadaardige vormen aannemen, zoals misbruik en verwaarlozing. Maar het is niet gezegd dat bij al die gezinnen het risico levensgroot is”, zegt hij erbij.

Gezinnen die al kwetsbaar zijn, komen sterker onder druk te staan. “Zij krijgen de hardste klappen. Moederhart zet het misschien wat hard aan, maar hierin hebben ze wel een punt.” Maar om nu over een verloren generatie te spreken, dat gaat de hoogleraar te ver. “Want ons onderzoek laat ook zien dat juist kinderen veerkracht tonen.”

Na de eerste lockdown, met ingang van versoepelingen, rapporteerden veel gezinnen dat zij weer opnieuw evenwicht vonden. “Je zag over de gehele linie een bounce back”, zegt Overbeek. Nu we weer in zo’n beweging uit de lockdown zitten, hoopt Overbeek dat ouders en kinderen weer terugveren en de stress afneemt in plaats van toeneemt.

De Moederhart-vrouwen wegzetten als wappies, zoals op sociale media gebeurt, doet volgens Overbeek geen recht aan hun roep om hulp. “De sociaal-emotionele gevolgen van de maatregelen worden te vaak afgedaan als bijzaak, maar het is een cruciaal punt om op te letten nu de coronacrisis al zo lang duurt.”

Lees ook:

Het moederhart is gekaapt door vaccinsceptici en complotdenkers

Met de actie Moederhart zitten ouderlijke zorgen, samen met andere maatregelenscepsis, opeens opgesloten in het ‘viruswaarheid’-domein. Zonde, want wie zich niet als antivaxxer of complotdenker identificeert, voelt daardoor ongemak om kritisch te zijn, schrijft columnist Kelli van der Waals over de brandbrief.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden