ReportageVaccinatiecampagne

Zij willen met Janssen boosteren, maar dat mag niet. ‘Gun ons deze vrijheid’

Yolanda de Roode (links) en Sjoerd en Marijke Leensma hopen dat zij de vrijheid krijgen om te kiezen voor het Janssenvaccin. Beeld Phil Nijhuis
Yolanda de Roode (links) en Sjoerd en Marijke Leensma hopen dat zij de vrijheid krijgen om te kiezen voor het Janssenvaccin.Beeld Phil Nijhuis

Een groep in de samenleving ontvangt liever het Janssenvaccin dan een mRNA-vaccin als booster. Dat vaccin werkt ook en is veilig, maar wordt niet beschikbaar gesteld.

Johan van Heerde

Sjoerd en Marijke Leensma en Yolanda de Roode, de zus van Marijke, zijn een drietal met een missie. Zij willen alle drie graag een boostervaccinatie, maar dan wel met het vaccin van Janssen. Wie nu naar de GGD afreist voor een boosterprik, krijgt zonder inspraak een dosis Pfizer of Moderna. Kiezen voor Janssen is er in Nederland niet bij, tot frustratie van de drie.

Op de tafel in de woonkamer van de familie Leensma in Zoetermeer ligt een stapeltje papier, netjes in een mapje gestoken. Het bevat onderzoeken en adviezen van instanties als het RIVM en het Europees Geneesmiddelenbureau. Ook zit er correspondentie in met deze instituten of hun directeuren, met leden van het Outbreak Management Team, met de GGD en met politici. Maar niemand kan hen helpen.

Janssen is veilig en effectief genoeg

Een recent advies van de Gezondheidsraad is een van de publicaties waar het drietal zich aan vastklampt. Hierin staat dat een booster met het vaccin van Janssen leidt tot een toename van bescherming tegen een corona-infectie. Ook is het middel veilig voor gebruik, hoewel er kans is op een zeldzame bijwerking. Conclusie: mRNA-vaccins werken beter, maar de overheid zou het Janssenvaccin beschikbaar kunnen stellen aan mensen die liever geen mRNA-vaccin willen.

Pfizer en Moderna zijn beide mRNA-vaccins, gebaseerd op een nieuwe baanbrekende technologie. De vaccins werken erg goed tegen het coronavirus. Als boosterprik beschermen deze vaccins nu het beste, blijkt uit diverse onderzoeken.

Maar mRNA is een techniek die voorheen niet werd gebruikt in vaccins. Dat is een van de redenen waarom het echtpaar Leensma (75 en 67) en Yolanda de Roode (65) geen mRNA-vaccin willen. “Er is onvoldoende bekend over wat mRNA kan gaan doen in het lichaam”, zegt Sjoerd Leensma.

Nog even en dan vervallen de groene vinkjes

Volgens het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen is die kans op langetermijneffecten ‘heel klein’, omdat de vaccins binnen vier tot zes weken weer uit het lichaam verdwijnen. Maar ‘heel klein’ is niet nul, stelt het drietal.

Lang verhaal kort, toen de eerste vaccinatieronde vorig jaar startte onderzochten de drie welk vaccin ze graag wilden. Op basis van hun research en overdenkingen kwam Janssen als voorkeursvaccin uit de bus. De drie wachtten tot minister Hugo de Jonge Janssen in juni beschikbaar stelde voor mensen die dit vaccin graag wilden. “Pas toen hebben wij meteen die prik gehaald”, vertelt De Roode.

Het steekt haar, evenals Sjoerd en Marijke, dat die optie nu niet wordt geboden. Marijke: “Het gaat ons om de keuzevrijheid. Wij vinden het raar dat het kabinet spreekt over coronatoegangsbewijzen en vaccinatiedrang, maar politici ons de keuzevrijheid ontnemen waar het gaat om een goed en veilig vaccin .”

null Beeld Joris van Gennip
Beeld Joris van Gennip

Wie negen maanden geleden voor het laatst is gevaccineerd en geen booster heeft gehaald, verliest het groene vinkje in het coronatoegangsbewijs. En dus tikt de tijd weg voor Sjoerd, Marijke en Yolanda, wiens coronapas in maart verloopt. Het drietal laat zich daardoor niet onder druk zetten, maar wil zich omwille van de gezondheid wel graag boosten tegen het coronavirus.

Boosten is beter dan niet boosten

Uit een rondgang van Trouw blijkt dat er meer mensen zijn die liever een Janssen-booster willen, en daarom nu wachten met het nemen van de extra prik. Organisaties als de Gezondheidsraad en het RIVM ontvangen soms vragen hierover, bijvoorbeeld op sociale media. De Vaccinatie Twijfeltelefoon krijgt weleens die vraag, en ook vaccinmaker Janssen uit Leiden ontvangt telefoontjes en mails van mensen die het vaccin zouden willen.

In ons omringende landen is het Janssenvaccin net als in Nederland wel goedgekeurd om te gebruiken als booster, maar wordt het door de overheid niet of alleen bij een medische uitzondering aangeboden. Toch zijn er ook landen waar het vaccin wel beschikbaar is voor mensen die geen mRNA-vaccin willen, zoals Zwitserland en de Verenigde Staten. Dat kan zin hebben: in de conclusie van een Nederlandse studie naar de effectiviteit van de verschillende vaccins staat dat boosten met ieder vaccin beter is dan niet boosten.

Begin dit jaar had het RIVM nog 800.000 Janssen-vaccins op voorraad. Het ministerie van volksgezondheid laat desgevraagd weten dat het op dit moment vasthoudt aan de gekozen inzet van een mRNA-vaccin als booster. Alleen om medische redenen is een uitzondering mogelijk.

Meer keuzevrijheid kan bijdrage leveren aan de vaccinatiegraad

Hoogleraar medische filosofie en ethiek Guy Widdershoven (Amsterdam UMC) is verbaasd over de houding van het ministerie. Hij constateert dat de hoofddoelstelling van het kabinet is dat zo veel mogelijk mensen zich laten boosten. Eén op de drie volwassenen heeft dat nog niet gedaan. “Dan denk ik dat het ministerie er verstandiger aan zou doen om mensen keuzevrijheid te bieden als dat eenvoudig te organiseren is. Ook omdat de Gezondheidsraad expliciet heeft geschreven dat het aanbieden van Janssen in dat licht valt te overwegen.”

Widdershoven denkt dat de inzet van het Janssenvaccin niet alleen zou bijdragen aan de maximale vaccinatiegraad, maar ook een goed signaal zou zijn richting de samenleving. “Van de overheidsadvertenties op de radio en online gaat toch een zekere druk uit: haal die booster. Tegelijk ging de boostercampagne niet heel soepel, en zie je dat een grote groep mensen de prik niet haalt. Als je mensen wil overhalen moet je zo veel mogelijk gelegenheid bieden, ook al is de werking van het vaccin misschien niet optimaal.”

Lees ook:

Waar in Nederland wonen de meeste gevaccineerden?

Het RIVM publiceerde de vaccinatiegraad op wijkniveau. De cijfers geven stof tot nadenken.

Boosteren of niet? Twee derde van de Nederlanders deed het, maar welke vragen leven bij de twijfelaars?

De Vaccinatie Twijfeltelefoon staat bellers te woord die er nog niet uit zijn. Er bellen nu steeds vaker jongere groepen, die zich afvragen wat het nut is van de boosterprik, zo zegt oprichter Robin Peeters.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden