ReportageVijfhuizen

Zes jaar MH17: een herdenking zonder publiek

Het Nationaal Monument MH17 in Park Vijfhuizen, ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de vliegramp. Er zijn 298 bomen geplant ter nagedachtenis aan de 298 slachtoffers. Daaromheen staat een krans van zonnebloemen.Beeld ANP

Vrijdag wordt in Vijfhuizen bij het Nationaal Monument de ramp met toestel MH17 herdacht. Achter die jaarlijkse ceremonie schuilt nog dagelijks verdriet. 

Het Nationaal Monument MH17 ligt er op donderdagmiddag sereen bij. In een briesje wuiven de zonnebloemen. Het gras tussen de bomen, die geplant zijn voor de 298 slachtoffers, is pas gemaaid. Er is hard gewerkt, zegt Piet Ploeg, voorzitter van de Stichting Vliegramp MH17, die samen met penningmeester Anton Kotte naar Vijfhuizen is gekomen om de herdenking voor te bereiden. Beiden hebben ze familieleden verloren bij de ramp. 

Vanwege corona ziet de herdenking er dit jaar anders uit. In het amfitheater bij het monument, waar normaal honderden mensen bijeenkomen, is vrijdag geen publiek. Ploeg: “Als we daar anderhalve meter afstand wilden handhaven, konden er maar 250 mensen bij zijn. En we wilden niet 250 nabestaanden gaan selecteren en tegen de rest zeggen: jij past er dit jaar niet bij.” Nabestaanden is daarom gevraagd of ze bij de bomen van het monument de herdenking willen bekijken, om zo anderhalve meter afstand te kunnen bewaren. De NOS zendt de herdenking uit via een livestream. 

Absurditeit

Ploeg en Kotte komen regelmatig bij het monument. Op het ronde, centrale gedenkteken waarin de namen van de slachtoffers gegraveerd staan, vinden ze de namen van hun eigen geliefden moeiteloos. Maar, zegt Kotte, er zijn andere plekken waar hij zijn omgekomen zoon, schoondochter en kleinzoon liever herdenkt. “In de wijk waar mijn zoon woonde, is een speeltuin waar in de zomer de kinderen ’s avonds nog spelen en de ouders een glaasje wijn drinken en toekijken. Daar heeft de buurt een bankje en een speeltoestel opgericht voor mijn zoon en zijn gezin. Die plek betekent voor mij persoonlijk meer.”

De absurditeit van de ramp raakt Kotte nog steeds als hij erover vertelt. “De rugtas van mijn zesjarige kleinzoon werd als nieuw teruggebracht. Alles zat er nog in: potloden, leesboekjes. Mijn vrouw heeft hem nog vaak op schoot gehouden, om toch iets van hem dichtbij te hebben.” 

Bij het gedenkteken is een vrouw komen staan. Ze heeft haar hand voor haar mond geslagen. Piet Ploeg gaat even met haar praten. Als voorzitter van de stichting zoekt hij altijd contact met nabestaanden, vertelt hij later. Het is zijn belangrijkste taak, naast het informeren van nabestaanden over de gerechtelijke procedures. Dat laatste is nog best een klus; op het moment lopen er verschillende processen bij verschillende gerechtshoven. Ploeg: “Je komt in een wereld terecht die je helemaal niet kent.” Maar hij en andere nabestaanden zijn blij met hoe het kabinet en het OM met de zaak omgaan, vertelt hij. “Premier Rutte stuurt binnen tien minuten een berichtje terug.”

Rechtsgang

De rechtsgang is voor Ploeg en Kotte een emotionele kwestie. Ploeg: “Op de eerste dag van de strafzaak tegen vier militairen die betrokken zouden zijn geweest werden alle namen voorgelezen. Dat was heftig.” Ook morgen zullen de namen weer klinken. Een trompettist zal op veler verzoek het Last Post-signaal spelen, dat ook zes jaar geleden in Eindhoven bij de aankomst van de lichamen klonk. 

Maar nu is het nog stil bij het monument. Een van de paadjes wordt zorgvuldig aangeharkt door Walter de Vos. Verderop staat de boom die is geplant ter nagedachtenis aan zijn 18-jarige zoon Maarten. Aan de boom voor Maarten hangt een geplastificeerd gedicht dat hij zelf schreef. Het gaat over dromen, er is een regel over vrij zijn als de wind. Vader Walter: “Dit is een plek om zen te zijn. Het klinkt misschien gek, maar het biedt troost.”

Hij komt hier wel één keer per week, zegt hij. “Het is een plek om even met mijn gedachten bij Maarten te zijn. Soms dringt er dan niets meer tot me door, geen geluid. Zelfs niet van overvliegende vliegtuigen.” 

Lees ook:

Maakt Nederland kans met aanklacht tegen Rusland voor het Europees Hof?

Nederland klaagt Rusland aan bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) vanwege zijn rol in het neerhalen van vlucht MH17. Daarmee voert Nederland de druk op Rusland op, dat al jaren het onderzoek en het proces tegen de verdachten frustreert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden