Stemming

Zeewolde beslist over omstreden datacentrum van 166 hectare in de polder

Het datacentrum in Zeewolde komt op een stuk grond van 166 hectare en beslaat vijf datahallen.  Beeld
Het datacentrum in Zeewolde komt op een stuk grond van 166 hectare en beslaat vijf datahallen.

Onder zware druk beslissen 19 raadsleden uit Zeewolde donderdag over de komst van een groot en omstreden datacentrum in de polder.

Stefan Keukenkamp

Het is een avond die raadslid Erik van de Beld (ChristenUnie) niet snel zal vergeten. Op 19 december 2019 - hij weet de datum nog precies - werden alle raadsleden bij elkaar geroepen op het gemeentehuis van Zeewolde vanwege een ‘grote ontwikkeling’. “Eerst dacht ik aan een kerncentrale, of een vliegveld”, herinnert Van de Beld zich. “Of dat er iets ergs was gebeurd met de burgemeester.”

In een zaaltje start de wethouder een powerpointpresentatie. Dan wordt voor het eerst duidelijk: een Amerikaanse partij, op dat moment nog geheim, wil op de kleigrond van Zeewolde het grootste datacentrum van Europa bouwen. De dia’s met informatie duizelen hem. Vijf datahallen, 166 hectare, ‘hyperscale’, honderden banen en restwarmte voor duizenden huishoudens. “Ik kreeg er kippenvel van”, vertelt Van de Beld. “We zouden Champions League gaan spelen.”

Beslissende stemming

Donderdagavond, bijna twee jaar na die gedenkwaardige presentatie, stemt de 19-koppige raad van het polderdorp (23.000 inwoners) over het megaproject. Althans, over de wijziging van het bestemmingsplan die de komst van het datacentrum van Meta (moederbedrijf van Facebook, Instagram en Whatsapp) mogelijk maakt. Het is een nek-aan-nekrace, al lijkt een nipte meerderheid in de raad voor te zullen stemmen. Van de Beld is kritisch. “Er zijn veel beloftes gedaan die we niet terugzien”, vindt hij. “De werkgelegenheid valt tegen (zo’n 400 banen, red.) en het water voor restwarmte is niet warmer dan 23 graden, terwijl 75 graden nodig is om huizen te verwarmen.”

Hij krijgt bijval van de coalitiepartijen, die in het woensdag gepresenteerde regeerakkoord spreken van ‘hyperscale datacentra’ die een ‘onevenredig groot beslag’ leggen op de beschikbare duurzame energie. De partijen hebben afgesproken om de landelijke regie en toelatingscriteria bij vergunningsverlening aan te scherpen.

De lokale VVD in Zeewolde is juist voor. “We moeten nou eenmaal ruimte maken voor iets wat we allemaal gebruiken”, vindt raadslid Hendrik Visser. “Het zorgt voor versnelde ontwikkeling van ons eigen bedrijventerrein en we kunnen de restwarmte opwerken.”

Op de vruchtbare kleigrond van Zeewolde komt straks mogelijk het nieuwe datacentrum van Meta.  Beeld Herman Engbers
Op de vruchtbare kleigrond van Zeewolde komt straks mogelijk het nieuwe datacentrum van Meta.Beeld Herman Engbers

Discussie verhardt

Inmiddels lijkt het verzet tegen het datacentrum met de dag heviger te worden. Raadsleden krijgen dreigmails en het gemeentehuis is maandag kort bezet door actievoerders. De burgemeester van Zeewolde sprak deze week publiekelijk over fake news en de ‘fabeltjeskrant’, verwijzend naar kritische publicaties over het project in onder meer NRC. Die krant heeft volgens de burgemeester het doel om het beoogde datacentrum niet door te laten gaan. Na felle kritiek van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) nam hij de woorden overigens terug.

Meta verwijst in een reactie naar een pagina van de gemeente Zeewolde met algemene informatie over de plannen voor het datacentrum. De locatie Zeewolde is volgens het Amerikaanse bedrijf onder meer gekozen vanwege steun van lokale, gemeentelijke en provinciale partners.

Volgens Susan Schaap van stichting Datatruc Zeewolde is dit slechts het begin. “De wethouder wil Champions League spelen, maar daar zijn veel minder winnaars dan verliezers.” Ze krijgt bijval van Franke Remerie van coöperatie Land van Ons, die strijdt voor meer biodiversiteit in het landschap. De helft van de grond voor het datacentrum moet nog worden verkocht aan Meta, en daarbij ziet Remerie kansen. De vermogende milieuclub wil bij een openbare verkoop (zie kader) meebieden op de grond. “We willen tot het gaatje gaan.”

‘Bevuild door schreeuwers’

Stijn Grove, voorzitter van de Dutch Data Center Association, waarschuwt dat de discussie wordt ‘bevuild door schreeuwers’. “We moeten een goede discussie voeren over een landelijke strategie, maar wel met goede argumenten. Neem het energieverbruik. Een groot datacentrum is een stuk efficiënter dan allerlei kleinere. En we willen wel allemaal zoomen tijdens coronatijd.”

Raadslid Van de Beld stemt tegen. Hij vindt dat hij onvoldoende tijd krijgt om een van de belangrijkste beslissingen uit zijn politieke loopbaan te nemen. “Er zit heel veel druk op, ja. En hoewel wij als raadsleden in staat zijn om dit soort beslissingen te nemen, zijn we toch een lekenbestuur.”

Rijksvastgoedbedrijf stelt harde eisen

De helft van de grond die nodig is voor het datacentrum is al in handen van Meta. De gemeente Zeewolde heeft de gronden aangekocht van boeren en eerder dit jaar doorverkocht aan het bedrijf. De andere helft is eigendom van het Rijksvastgoedbedrijf. Deze grond wordt enkel onder strenge voorwaarden overgedragen aan de gemeente. Zo zijn er eisen gesteld over minimaal energieverbruik en maximale duurzaamheid. De gesprekken met de gemeente lopen nog. Daarna is de gemeente Zeewolde mogelijk verplicht om de gronden via een openbare procedure te verkopen, al is dat nog niet duidelijk.

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Lees ook:

Dat megagrote datacentrum van 250.000 vierkante meter doen we voor de regio, zegt de wethouder van Zeewolde

Bij de bevolking van Zeewolde is er veel bezorgdheid over de komst van een megagroot datacentrum. Wethouder Egge Jan de Jonge probeert de twijfels weg te nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden