Puber-demonstranten

Ze zijn 16, 14 en zelfs 11 jaar jong en gaan de barricade op tegen racisme

Ole (14).Beeld Maikel Samuels

Het zijn de jongeren die deze week naar de stadscentra trokken in de strijd tegen racisme. Twintigers, maar juist ook pubers, soms nog piepjong, rukken massaal uit. ‘Het is heel mooi dat we allemaal hetzelfde voelen.’

Een goede kans dat de klimaatspijbelaars, de duizenden scholieren die begin vorig jaar demonstreerden om hun zorgen te uiten over klimaatverandering, dezelfde zijn die nu in steden door het hele land opduiken om racisme een halt toe te roepen, zegt Jacqueline van Stekelenburg, hoogleraar sociale verandering en conflict  aan de Vrije Universiteit. “Super-belangrijk in de overweging om te gaan is dat demonstranten vaak al weten hoe het is om er te staan. Ze beschouwen het als een effectieve manier om een signaal af te geven, en dan maakt leeftijd niet uit.”

Of ze zich steeds jonger aangetrokken voelen tot politieke en maatschappelijke thema’s is lastig te zeggen, meent de wetenschapster, maar zeker is dat jongeren zich na de ietwat tamme jaren negentig en jaren nul, weer flink laten gelden in het debat. 

Hoe dat kan? Netwerken, antwoordt Van Stekelenburg. Een van de cruciale factoren om politiek bewust te zijn, is dat je er in wordt meegezogen door je omgeving. “Jongeren hoeven niet zo nodig meer lid te worden van een politieke partij, maar staan wel met elkaar in contact op social media. Filmpjes, zoals van de dood van George Floyd, raken snel een emotionele snaar, jongeren spreken zich uit en er vormt zich een groep die zich wereldwijd uitstrekt.”

Zo’n actie als blackouttuesday afgelopen dinsdag, toen op social media massaal een zwarte foto werd geplaatst ter ondersteuning van mensen met een donkere huidskleur, is typisch zo’n voorbeeld van een manier die jongeren aanspreekt om zich politiek of maatschappelijk te uiten. Betrokkenheid in een modern jasje gestoken. Maar, zegt Van Stekelenburg, digitaal contact alleen is niet voldoende. Om een echte groep te kunnen vormen, moet je samenkomen. Dat gebeurt nu. “Voor de klimaatspijbelaars was ook het feit dat ze simpelweg te jong zijn om politieke invloed uit te oefenen een belangrijke reden om te demonstreren.“

Extra complex deze periode is dat het niet bedoeling is om massaal bij elkaar te komen. Is demonstreren wel verantwoord, zullen ouders van 15- of 16-jarigen zich afvragen. “Er is een verschil tussen sympathie hebben voor de achterliggende reden van de protesten en daadwerkelijk de straat opgaan”, zegt hoogleraar Bert Klandermans aan de VU en gespecialiseerd in protestbewegingen. “Jongeren die demonstreren worden doorgaans gesteund door hun omgeving, ouders hebben daarin een belangrijke rol. Veel ouders zullen de wens van hun zoon of dochter om nu te protesteren goed begrijpen, meedenken en zeggen: prima dat je meedoet, maar houd afstand en kom naar huis als het druk wordt. Ik kan me zelfs voorstellen dat veel van deze kinderen hand in hand met hun ouders de straat op gaan.”

Eindhoven

Bedekt met mondkapjes stonden de demonstranten zaterdagmiddag keurig op afstand op een van de 750 blauwe stippen op het Stadhuisplein in Eindhoven. Ze applaudisseerden, joelden en staken hun vuist gebald in de lucht voor de betogers op het podium. 

Sara (11) en Anlouese (11): ‘Op school noemen ze me zwarte piet’

Sara (11) en Anlouese (11).Beeld Maikel Samuels

Als je zoiets doet als de politieagent in de VS, zegt Sara, dan ben je geen lief persoon. Dat kan niet anders. “Het is echt niet goed wat hij heeft gedaan. We moeten de mensen in Amerika allemaal steunen.” Ze staat er vandaag niet alleen om op te komen voor George Floyd en al die andere zwarte Amerikanen, zegt Sara, maar ook voor haar vriendin Anlouese. Zij wordt gepest. Anlouese: “Op school noemen ze me zwarte piet en dat vind ik helemaal niet fijn. Ik ben ook maar gewoon een mens, net als alle anderen. Dan moet je niet zulke vervelende dingen zeggen.” Begin vorige week veranderde Sara haar profielfoto op social media in een icoontje van een zwarte gebalde vuist, tot verbazing van haar moeder Els. Ze wist niet dat haar dochter zo betrokken is, mooi vindt ze het wel. Sara: “Toen we hoorden van de demonstratie wilden we er heel graag naartoe.” Anlouese knikt instemmend. “We moeten laten zien dat huidskleur niet uitmaakt.”

Ole (14): ‘Mijn moeder is er ook bij, ze is het helemaal met me eens’

Ole (14).Beeld Maikel Samuels

“Ik moet het steeds maar weer voor hem opnemen”, verzucht Ole. Mounir, zijn goede vriend, is Marokkaans en wordt daar vaak genoeg op vervelende wijze mee geconfronteerd. Op school schelden ze hem uit voor van alles en nog wat, of ze zeggen dat hij terug naar zijn eigen land moet gaan. “Ik snap echt niet waarom, het is een hele goede jongen.” Hij staat er vandaag voor Mounir en alle andere mensen met een donkere huidskleur die, zegt Ole, zonder reden worden aangepakt. Het icoontje van de zwarte gebalde vuist op zijn protestbord is gemaakt door zijn zus, die in een schoenenzaak in Eindhoven werkt en veel collega’s met een donkere huidskleur heeft. Of zijn ouders zich zorgen maken, dat hij in zo’n enorme menigte demonstreert? “Nee hoor, er is heel goed aangegeven waar je mag staan, zodat je ook genoeg afstand houdt. En mijn moeder is er zelf ook bij, ze is het helemaal met me eens. Wij willen gewoon dat racisme uit de wereld gaat. En ik zeker, ik heb er een enorme hekel aan.”

Laura (11): ‘Ik kreeg gewoon heel sterk het gevoel dat we dit moeten doen’

Laura (11).Beeld Maikel Samuels

Niet eens zozeer dat ze er staat, maar de imposante wijze waarop maakt indruk. Laura vertikt het de héle demonstratie om haar uitgestrekte lijf even te ontspannen. Lamme armen ten spijt, ze geeft geen krimp en houdt haar protestbord recht omhoog. “Ik ben er heel trots op en dat wil ik laten zien,” Bij de vraag waarom ze zo geraakt wordt, moet Laura even nadenken. Kent ze voorbeelden van racisme? Heeft ze het filmpje van George Floyd gezien? Of heeft ze soms vriendinnen met een donkere huidskleur? Alles niet echt, eigenlijk. “Ik zag wat foto’s en filmpjes op social media en mijn moeder begon thuis over de demonstratie. Toen kreeg ik gewoon heel sterk het gevoel dat we dit moeten doen. Het maakt niet als je zwart bent en ik vind zeker dat we mensen niet zomaar moeten doden. We moeten laten zien dat we dit niet meer laten gebeuren.”

Rivan (14): ‘Ik denk vandaag aan iedereen die het nodig heeft’

Rivan (14).Beeld Maikel Samuels

Voor Rivan is demonstreren niet meer dan logisch. Hij gaat meteen de barricade op als hij vindt dat het nodig is. Dat kan zijn om klimaatverandering, of zoals zaterdag tegen racisme. Wat er ook gebeurt, een ding is zeker, zegt Rivan: hij zit nooit bij de pakken neer. “Ik vind dat ik hier absoluut moet zijn. Het is echt te erg voor woorden wat er is gebeurd in Amerika. Dat kunnen we toch niet zomaar toestaan?” En vergeet niet, zegt Rivan, dat er nog heel veel andere mensen zijn die steun nodig hebben. “Ik heb op school wat vrienden die uit China komen, zij worden ook gepest om hun afkomst. Ik denk vandaag ook aan hen. Ik denk vandaag aan iedereen die het nodig heeft, al gaat het nu vooral om de zwarte mensen natuurlijk.” Rivan moet lachen om de vraag wat zijn ouders ervan vinden dat hij zo graag demonstreert. Die schoppen hem nog net niet zelf de straat op om actie te voeren. 

Lola (16): ‘Ik ben nou eenmaal opgegroeid met het idee dat iedereen gelijk is’

Lola (16)Beeld Maikel Samuels

Soms heeft Lola even moeite om uit haar woorden te komen. En niet omdat haar mondkapje in de weg zit, maar omdat ze duizend en één dingen tegelijk kwijt wil als het woord racisme ter sprake komt. In gedachten staart ze naar de grond: “Ik heb best wel wat donkere vrienden, Surinamers bijvoorbeeld. Ze vertellen me veel verhalen over wat ze allemaal meemaken. Dat ze in de trein zomaar worden aangesproken door de conducteur omdat ze rustig moeten zijn, terwijl ze helemaal niks doen. Dat vind ik echt niet kunnen.” Eigenlijk is Lola niet zo van het demonstreren. Het is haar eerste keer, maar het bevalt erg goed, vooral omdat ze het thema zo belangrijk vindt. Lola is nou eenmaal opgegroeid met het idee dat iedereen gelijk is, zegt ze. Op het plein in haar woonplaats ziet ze veel bekende gezichten. “Het is heel mooi om te zien dat we allemaal hetzelfde voelen. We vinden dat het afgelopen moet zijn met racisme.”

Lees ook:

Rutte’s ongemak tegenover racisme is tekenend voor de VVD (en Den Haag)

Wat betekenen de uitspraken van premier Rutte over ‘systemisch’ racisme?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden