InterviewAsielzoeker Viola

Ze vluchtte om haar geaardheid, maar ook in het azc voelt Viola (34) zich onveilig: ‘Onze positie is zwak’

Eerder deze maand was er een demonstratie bij het azc in Gilze. Ook de lesbische asielzoeker Viola (niet op de foto) verblijft daar in het azc.Beeld privefoto

Acht jaar geleden ontvluchtte de lesbische Viola (34) haar thuisland Oeganda. Maar de bescherming die ze zocht, heeft ze in Nederlandse azc’s nog niet gevonden.  

Of heteroseksuele asielzoekers voorlichting over homorechten moeten krijgen? Viola, een 34-jarige lesbische asielzoeker uit Oeganda, twijfelt er niet over. “Júist zij moeten weten dat je in Nederland vrij mag zijn”, vindt ze. Stellig: “Hoewel sommige asielzoekers uit landen komen waar homoseksualiteit een zonde is, hebben lhbt’ers in Nederland net zo veel rechten als iedereen.”

Viola, die niet met haar achternaam in de krant wil omdat ze bang is dat het invloed heeft op haar asielprocedure, verliet haar land om aan bedreigingen te ontsnappen. “De gemeenschap accepteerde niet dat ik lesbisch was”, zegt ze. “Ik liep er in Uganda steeds tegenaan: bij het zoeken van een baan, of het volgen van een opleiding.” Ook haar familie liep gevaar door haar seksualiteit.

Aangekomen in Nederland wachtte Viola een lange reis langs azc’s. Sinds drie jaar woont ze in Gilze. In dat azc kreeg de 23-jarige Happy begin deze maand kokend water over zich heen na een ruzie met een heterostel over haar geaardheid. “Ik sliep, want het was midden in de nacht”, vertelt Viola, “maar vroeg in de ochtend erna hoorde ik: bel Esther en Happy, er is ze iets overkomen. Het was heel eng.”

Niet veilig

Na het incident kreeg Viola een telefoontje van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). “Ze vroegen: Viola, ben je veilig?”, vertelt ze. “Maar ik voel me niet veilig. Soms kijken medebewoners me aan en ze zeggen wat langer niets. Of ze trekken een raar gezicht. Ik weet niet of er meer medebewoners zijn met gewelddadige gedachten.” In appgroepen krijgt ze dagelijks bericht van bezorgde mede-lhbt'ers uit de buurt.

Een paar dagen later demonstreerde Viola mee voor een veiligere woonsituatie in haar centrum. “Toen ik goed keek, zag ik de man staan, in een oranje shirt.” Inmiddels is hij verplaatst naar een ander azc, ergens in de buurt. Viola: “Maar wie weet doet hij daar wel hetzelfde.”

Viola schat dat er zo’n twintig lhbt-asielzoekers verblijven in azc. Niet iedereen van hen is openlijk homoseksueel. “Dat durft niet iedereen. Eerst zaten we ook in een gedeelde kamer met een groep lhbt’ers, maar dat is niet meer zo.” Ze herinnert zich een Irakese homoseksuele vriend, die niet langer in Gilze woont. “Twee mannen kwamen naar hem toe en begonnen nare dingen naar hem te roepen: dat hij smerig was, dat hij geen goed mens was.” Het Coa raadde aan bij de politie een melding te maken, vertelt Viola. “Maar wij kunnen helemaal niet direct naar de politie toe. Onze processen zijn nog bezig, onze positie is zwak.”

Geheim

Ook Viola hield haar geaardheid binnen het azc de eerste paar jaar geheim. “Zelfs al zei mijn advocaat al snel: je bent vrij hier, Viola. Toch dacht ik: zelfs in Nederland houden mensen niet van ons”, legt ze uit. Pas na enkele bezoekjes aan de COC-bijkomsten, waarbij lhbt’ers buiten het azc met elkaar kunnen praten, voelt ze zich vrijer. Sinds enkele jaren durft ze ze zich kleurrijk aan te kleden voor lhbti-evenementen in de buurt, zoals Pink Monday. “Dan kijken sommige mede-bewoners me wel aan, hoor”, zegt ze. “Of ze vragen: waarom draag je dat? Als ik dan antwoord geef, zeggen ze: oké, maar aan hun gezicht zie je dat het niet oké is.”

Of een aparte azc de oplossing is voor de onveiligheid, daar twijfelt ze over. “Aan de ene kant biedt het bescherming. Maar aan de andere kant leidt het misschien tot afzondering en, mogelijk, meer discriminatie”, zegt ze.

Viola hoopt binnenkort vooral in haar éigen huis te wonen, buiten het azc. Of ze dan met een toekomstige vriendin hand in hand over straat zou lopen? Ze durft het zeker. “Op straat is het veiliger dan in het azc”, denkt ze. Als ik maar niet terug naar Oeganda hoef.”

De achternaam van Viola is bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

De aanpak van geweld tegen lhbt-asielzoekers faalt

Hulpverleners proberen al jaren homogerelateerd geweld in asielzoekerscentra tegen te gaan. Maar dat blijkt een hardnekkig verschijnsel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden