Catch-22

Ze mochten wel landen, maar niet meer opstijgen: Hoe Twente Airport met zes sloopjumbo's in zijn maag zat

Op voormalig vliegveld Twente staan Boeings van Lufthansa geparkeerd.Beeld Herman Engbers

Zes enorme Boeing 747’s van Lufthansa staan vanwege de coronacrisis tijdelijk geparkeerd op Twente Airport. Nu de Duitse maatschappij de kisten heeft verkocht, mogen ze niet opstijgen. 

Fotografen met klikkende camera’s, klappende vliegtuigspotters en een grote glimlach op het gezicht van vliegvelddirecteur Meiltje de Groot. Twente Airport was op 6 juni dit jaar het decor van een bescheiden feestje: de komst van twee enorme Boeing 747’s van de Duitse luchtvaartmaatschappij Lufthansa. De kisten landden met hels kabaal op de 3 kilometer lange start- en landingsbaan van de voormalige luchtmachtbasis nabij Enschede.

Twente Airport is gespecialiseerd in het demonteren van oude toestellen, maar greep de coronacrisis aan om tijdelijk parkeerruimte te bieden aan ongebruikte passagiersvliegtuigen. Lufthansa vloog afgelopen zomer dan ook zes overbodig geworden 747-400 jumbojets naar Twente toe, om ze daar tijdelijk te stallen. In de regionale krant Tubantia liet Gerben Broekema, adviseur van Twente Airport, rond de aankomst van de 747’s trots optekenen: “Twente Airport kan op elk moment dat doen wat een eigenaar wil. We hebben een heel lange baan waardoor alle type vliegtuigen hier kunnen komen.”

De vreugde was van korte duur. Want wat blijkt? De jumbojets mogen niet meer vertrekken. De Duitse maatschappij wil ze ophalen nu een deel onlangs is verkocht aan de Amerikaanse vliegtuigrecycler GE Aviation Materials. Sterker nog, de eerste had al vertrokken moeten zijn naar de Verenigde Staten. Maar de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) geeft geen toestemming.

Met de handen in het haar

De 747’s, per stuk 180.000 kilo schoon aan de haak, zijn te groot en te zwaar om veilig te kunnen vertrekken vanaf de startbaan van Twente Airport. Het vliegveld beschikt niet over het juiste veiligheidscertificaat, stelt de ILT. De start- en landingsbaan voldoet niet aan de eisen om zeer zware vliegtuigen te laten opstijgen; voor landingen is deze wel geschikt. En dat wist het vliegveld, zegt de ILT, die nu dreigt met een dwangsom om te voorkomen dat de vliegtuigen opstijgen. 

De Inspectie schrijft dat zij niet op de hoogte was van de komst van de Lufthansa-vliegtuigen en heeft voorafgaand aan de landing van de laatste vier jets aangegeven dat van vertrek geen sprake kan zijn. “Van meet af aan was dus duidelijk dat de vliegtuigen niet zonder meer zouden mogen vertrekken.”

Het vliegveld in Twente zit met de handen in het haar. De 747’s van ‘klant’ Lufthansa kunnen geen kant op. Twente Airport stapt nu naar de rechter om af te dwingen dat de vliegtuigen alsnog mogen vertrekken. Donderdagmiddag dient een voorlopige voorziening bij de bestuursrechter in Zwolle, aangespannen door de Gemeenschappelijke Regeling Technology Base, waar het vliegveld onder valt.

Twente Airport ging eerder in de fout

De Inspectie Leefomgeving en Transport legt een dwangsom op als Twente Airport toch besluit om zeer zware vliegtuigen op te laten stijgen. Naar nu blijkt hield het vliegveld zich al eerder niet aan de regels. Toen de eerste twee Lufthansa-toestellen kwamen, was er namelijk ook geen vergunning voor de landing van Boeing 747’s. De Inspectie heeft de certificering achteraf in orde gemaakt, omdat het slechts om papierwerk ging. Maar, zegt de Inspectie, opstijgen is onveilig vanaf de startbaan van Twente Airport. “Dit certificaat is gewijzigd om de landing t.b.v. langdurige stalling mogelijk te maken, met uiteindelijk zicht op sloop”, schrijft de Inspectie.

‘Te absurd voor woorden’

Voorzitter van Technology Base, de Enschedese wethouder Jeroen Diepemaat, kan zijn verontwaardiging nauwelijks onderdrukken. Inhoudelijk wil hij weinig kwijt omdat de zaak onder de rechter is. “Als het niet had gekund, was dit natuurlijk niet gebeurd. Normaal gesproken ga je ervan uit dat als een toestel kan landen, dat dit dan ook weer kan opstijgen.” Volgens Diepemaat draait de kern van het geschil om de interpretatie van het veiligheidscertificaat, op basis waarvan de toestellen mogen opstijgen. 

Hoe kan dat nou: jumbojets laten komen, die vervolgens niet meer mogen vertrekken? “Dat is nou precies waarvan ik zeg: laat de rechter zich daarover uitspreken”, zegt Diepemaat. “Al snap ik de verbazing, ik ga daar nu niet op in.” Ook vliegvelddirecteur De Groot wil niet reageren, al liet ze eerder deze week in Tubantia weten de gang van zaken ‘te absurd voor woorden’ te vinden.

Hoe nu verder? De Inspectie geeft aan dat er grotere aanpassingen en verstevigingen aan de startbaan nodig zijn om de vliegtuigen te laten vertrekken. Of er moet een ontheffing worden aangevraagd. Uit deze aanvraag zal moeten blijken of dit kan. Lufthansa was niet bereikbaar voor commentaar.

De zes jumbojets mogen toch vertrekken

De zes gestrande Boeing 747's mogen toch vertrekken, blijkt donderdagochtend. Nog voor het kort geding zou dienen is er overeenstemming bereikt over een eenmalige ontheffing. Voorwaarde is dat de toestellen zo licht mogelijk zullen zijn, en ze mogen zo weinig mogelijk brandstof meenemen. Daarmee stemt de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) alsnog in met het vertrek. De kisten van de Duitse luchtvaartmaatschappij Lufthansa stonden vanwege de coronacrisis tijdelijk geparkeerd op het vliegveld, maar mochten niet vertrekken omdat het vliegveld niet voldeed aan de eisen om zeer zware vliegtuigen te mogen laten opstijgen.

Daarmee is een een aangekondigde gang naar de rechter van de baan. In een gezamenlijk persbericht melden de Inspectie en Twente Airport nu dat er de afgelopen dagen ‘constructief overleg’ is gevoerd. Dat leidde ertoe dat het Twentse vliegveld een aantal specificaties van het veiligheidsprotocol zijn verduidelijkt. Daarom stemt de ILT nu toe met een eenmalige ontheffing voor het veilig vertrekken van de zes Jumbo Jets. 

Het gaat om een uitzondering, benadrukt de ILT. Aanpassingen aan het vliegveld blijven nodig om vaker toestellen te laten vertrekken. Het eerste Lufthansa-toestel zal op korte termijn vertrekken. De Duitse maatschappij heeft inmiddels drie toestellen verkocht, die allemaal voor de jaarwisseling Twente Airport zullen verlaten. De andere drie zullen eind juni 2021 weg zijn.

Lees ook:

Deze Twentse luchtmachtbasis is het eindstation voor versleten vliegtuigen

Wat gebeurt er met vliegtuigen die niet meer vliegen? Die worden ontmanteld en gerecycled op de oude luchtmachtbasis Twente.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden