Sinterklaas

Wordt 2020 het jaar dat Zwarte Piet de das omdoet?

Beeld ANP

Wie met Sinterklaas nog een Zwarte Piet wil zien, zal goed moeten zoeken: in bijna alle grote gemeenten is dit jaar gekozen voor een alternatieve Piet. Verdwijnt Zwarte Piet dan nu echt stilletjes, maar definitief van het toneel?

De een na de andere stad hakte dit jaar de knoop door: voortaan moeten er maar geen Zwarte Pieten meer meelopen in officiële intochten. Na Amsterdam, Rotterdam en Den Haag kiezen nu ook bijvoorbeeld Arnhem, Tilburg en Oldenzaal ervoor om afscheid te nemen van Zwarte Piet. Op papier, weliswaar; de meeste intochten gaan immers vanwege corona niet door. De landelijke intocht, aanstaande zaterdag, vindt plaats op een geheime locatie, in het fictieve plaatsje Zwalk. Zonder publiek, mét roetveegpieten.

Aan de hausse van afgeschminkte Pieten is hard gewerkt, zegt Jerry Afriyie, voorman van Kick Out Zwarte Piet (KOZP), de organisatie die al bijna tien jaar strijdt om de figuur af te schaffen vanwege zijn racistische en stereotyperende uiterlijk. Van de invloed van corona wil hij echter niets weten. “Het is echt niet zo dat nu de intochten niet doorgaan, het gemakkelijker is om Zwarte Piet af te schaffen. Er is gewoon heel hard actie gevoerd.” 

Volgens Afriyie was er wel een andere factor dit jaar die gemeenten Zwarte Piet deed heroverwegen: de Black Lives Matter-protesten die na de dood van de Amerikaanse George Floyd ook in Nederland losbarstten. “Mensen zijn echt bij zichzelf te rade gegaan en zich gaan verdiepen. Iedereen zat toch thuis, er waren geen excuses om dat niet te doen. Niemand kon meer om de racismediscussie heen. Daarbij zijn mensen denk ik ook tot de conclusie gekomen dat wij helemaal niet gek zijn. Ze hebben ingezien dat wij geen onzin vertellen.”

Beeld Louman & Friso

Geen stadse discussie

Wie op de kaart van Nederland kijkt, ziet dat het ook in 2020 vooral de grotere steden zijn waar alleen de roetveegvariant op Piet welkom is. Maar volgens de KOZP-voorman is het onzin dat het Zwarte Piet-debat een stadse discussie zou zijn. “Mensen zeggen heel gemakkelijk: oh, Zwarte Piet, dat is zo’n Randstad-ding, daar hoeven we het hier niet over te hebben. Ze gebruiken die tweedeling om niet te hoeven nadenken. Terwijl: sinds 2018 is er overal lokaal protest tegen Zwarte Piet. En mensen verwachten het niet, maar in Amsterdam had KOZP net zoveel moeite met mensen overtuigen als waar dan ook.”

Niet iedereen legt zich zomaar neer bij de aftocht van Zwarte Piet. Het Sint en Pietengilde, een organisatie die zich inzet voor het behoud van de figuur, spreekt op haar Facebookpagina van ‘verval ingezet door enkele omroepen, filmmakers en intocht comités’. Mark Gilling, de voorzitter van het Gilde, hekelt de ‘dwang door gemeenten’. Die draaien de geldstroom dicht als intochtcomités de kleur van Piet weigeren aan te passen. “De organisatoren van de intochten kunnen niet anders dan daaronder bezwijken.”

Gilling denkt niet dat Zwarte Piet dit jaar al zal verdwijnen. “Dat ze bij de officiële intochten roetveegpieten of wat dan ook hebben, zegt weinig. Bij huisbezoeken, verenigingen en straatfeesten is Piet nog altijd zwart.” Is het voor zijn stichting lastiger opereren nu Facebook en Google Zwarte Piet in de ban hebben gedaan? “Dat een Amerikaans bedrijf de sinterklaasviering zou kunnen wijzigen, is echt onzin. Wij zijn een stichting die historische informatie verstrekt over de betekenis van Zwarte Piet, wij gaan gewoon door.”

Jerry Afriyie zegt nog lang niet tevreden te zijn. De ‘asgrijze Piet’, door sommige gemeenten geïntroduceerd als compromis, heeft nog steeds racistische trekjes, vindt KOZP. De actiegroep zou eigenlijk dit jaar protesteren bij sommige intochten, maar ook dat kan dit jaar geen doorgang vinden. De organisatie probeert daarom nu haar boodschap te verspreiden door middel van lespakketten voor scholen.

Zwarte Piet niet meer op Facebook en Google

Sinds deze zomer is Zwarte Piet online minder gemakkelijk vindbaar. Techgigant Google weigert advertenties met afbeeldingen van Zwarte Piet én roetveegpieten. Het weren van die laatste variant is volgens Google nodig om het beleid “zo consistent mogelijk” te houden. Ook Facebook en Instagram verwijderen foto’s van Zwarte Piet na melding van gebruikers. Die platforms maken wel een uitzondering voor nieuwsberichten of sommige cartoons.

Correctie 12-11:  In een eerdere versie van dit artikel stond in het kaartje vermeld dat in Lelystad Zwarte Pieten meelopen tijdens de officiële intocht. Dat is onjuist; de stad kiest inmiddels voor roetveegpieten. 

Lees ook: 

Hoe Zwarte Piet verdween uit kinderboeken en sinterklaasliedjes

Zwarte Piet verdwijnt rap uit allerlei cultuurvormen. Afgelopen maand zijn de laatste kinderboeken met Zwarte Piet vernietigd, sinterklaasliedjes ondergaan een zuivering, en ook bioscoopketen Pathé doet de donkere knecht in de ban

De Friese broer van Sinterklaas stuurt Swarte Pyt op wereldreis en krijgt een nieuwe metgezel 

Ook Sint Piter neemt in het Friese watersportdorp Grou afscheid van Swarte Pyt. Er is een heel nieuwe metgezel bedacht: Aldemar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden