Rellen

Wie zijn de relschoppers en waarom liep het uitgerekend hier zo uit de hand?

Zondagmiddag trad de politie op tegen relschoppers op het 18 Septemberplein in Eindhoven. Beeld Hollandse Hoogte, ANP
Zondagmiddag trad de politie op tegen relschoppers op het 18 Septemberplein in Eindhoven.Beeld Hollandse Hoogte, ANP

Zeker vijftien gemeenten in het land werden afgelopen weekend geteisterd door rellen na invoering van de avondklok. Wie zijn de relschoppers en waarom ging het juist op deze plekken mis?

Van Eindhoven tot Helmond en van Urk tot Enschede: in minstens vijftien gemeenten sloeg afgelopen weekend na de invoering van de avondklok de vlam in de pan. Het leidde tot confrontaties tussen relschoppers en de politie, waarbij in veel gevallen de Mobiele Eenheid overuren draaide om straten schoon te vegen en de rust terug te laten keren.

In Enschede richtte een groep van zo’n honderd relschoppers vernielingen aan, werden winkelruiten ingeslagen en moest zelfs het ziekenhuis Medisch Spectrum Twente het ontgelden. In de Haagse Schilderswijk gingen veel jongeren de straat op om brandjes te stichten, Eindhoven was decor van een veldslag met plunderingen en in Roermond werd geprobeerd om in te breken in een winkelcentrum. Zaterdag ging op Urk een coronateststraat in de hens en keerden jongeren zich in het Limburgse Stein tegen de politie.

Verscheidenheid relschoppers

Wat opvalt: op veel plekken ging het mis, waarbij een grote verscheidenheid aan groepen op verschillende manieren betrokken was bij de ongeregeldheden. Op plekken als Eindhoven en Amsterdam liep het na aangekondigde demonstraties uit de hand, maar in andere steden en dorpen leek de onrust spontaan te ontstaan rond de invoering van de avondklok.

Wie de kaart van Nederland met de protesten beter bekijkt, ziet dat de zuidelijke provincies zijn oververtegenwoordigd als het gaat om de ‘hotspots’ van geweld. Toch waarschuwt Arjen Boin, hoogleraar publieke instituties en openbaar bestuur, om grote conclusies te verbinden aan de clustering van het geweld in de provincie. Het ging immers ook mis in Den Haag en Amsterdam.

null Beeld

“Je mist daarmee een veel belangrijker fenomeen: blijkbaar zijn er groeperingen die deze aanleiding gebruiken om georganiseerd geweld te gebruiken. Dat is heel zorgwekkend.” Volgens Boin moet daarbij onderscheid worden gemaakt tussen ongeregeldheden zoals op Urk en georganiseerd geweld in steden als Eindhoven. “Ik wil de rellen in kleinere plaatsen niet downgraden, maar het is van een andere orde dan georganiseerd straatgeweld. We moeten die groepen los van elkaar blijven bekijken.”

Ettertjes vermengd met demonstranten

Tom Postmes, hoogleraar sociale psychologie, kan zich in die lezing vinden. De vraag wie de relschoppers waren en waarom het juist op deze vijftien plekken uit de hand liep, laat zich daarom niet makkelijk beantwoorden. “De ettertjes die het leuk vinden om de politie te jennen, mengen zich met betogers die protesteren tegen coronamaatregelen.”

Postmes schrikt van het grote aantal plekken waar het tot confrontaties kwam. “Er is niet zoveel gemeenschappelijks aan. Wel zie je het terug op plekken waar het bijvoorbeeld tijdens nieuwjaar ook onrustig was.”

Wat voor soort groepen relschoppers precies betrokken waren, is nog moeilijk te zeggen. Het lijkt een breed palet van verveelde jongeren en sensatiezoekers tot (beroeps)demonstranten. “Je moet heel goed kijken welke groepen er op straat zijn en daar vervolgens gedifferentieerd optreden.”

Volgens Postmes kunnen de lokale ongeregeldheden van zaterdagavond wel een inspiratie zijn geweest voor anderen die een dag later gingen rellen. Iets wat zich de komende dagen weer kan herhalen. “Dan kunnen veel mensen denken: wij hebben ook wel zin in een feestje. Wat in ieder geval niet helpt, is steeds meer geweld inzetten tegen iedereen die op straat staat; dan ga je het bij grotere groepen onruststokers niet redden.”

Lees ook:

Was het harde politieoptreden dit weekend wel zo’n goed idee? ‘Vergis je niet in de moedeloosheid van mensen’

Plunderingen, brandstichtingen en voor tonnen aan schade: het liep vreselijk uit de hand dit weekend toen relschoppers in opstand kwamen tegen de avondklok. Heeft de politie wel goed ingegrepen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden