Coronademonstratie

Wie zijn de demonstranten op het Museumplein? Een kijkje achter de schermen van de coronaprotesten

Hoewel de demonstratie 'Kabinet Rutte Geen meer’ werd afgelast, kwamen er zondag toch demonstranten naar het Museumplein in Amsterdam. De situatie liep snel uit de hand toen ze weigerden naar huis te gaan.  Beeld Joris van Gennip
Hoewel de demonstratie 'Kabinet Rutte Geen meer’ werd afgelast, kwamen er zondag toch demonstranten naar het Museumplein in Amsterdam. De situatie liep snel uit de hand toen ze weigerden naar huis te gaan.Beeld Joris van Gennip

Het ging hard tegen hard tijdens de demonstratie op het Museumplein. Zowel agenten als relschoppers raakten gewond. Tussen hen in stond een verzameling ontevreden burgers. Wie zijn zij? En waartegen verzetten zij zich precies?

Zondag komen ze opnieuw samen. De stoet burgers die vorig weekeinde op het hoofdstedelijke Museumplein demonstreerde tegen het gevallen kabinet, zal in Amsterdam en Eindhoven nog eens van zich laten horen. Officieel is een streep gezet door het geplande protest. Maar als individu is ‘koffiedrinken’ in het openbaar niet verboden, zo roepen demonstranten anderen op zich aan te sluiten bij de verzetsbeweging.

De politie zal voorbereid zijn. De demonstranten, volgens de autoriteiten tweeduizend man, lieten zich tijdens de laatste manifestatie namelijk niet zomaar verjagen, al hadden de burgemeester en rechter de samenkomst op het Museumplein verboden. Oproepen om het veld te verlaten werden door bepaalde betogers beantwoord met gejoel, vuisten en uit de grond getrokken kasseien. Daarop zette de gemeente een waterkanon in, en de mobiele eenheid. 143 mensen werden gearresteerd.

Verbazing

Wie zijn deze demonstranten? Die vraag vindt Bert Klandermans moeilijk te beantwoorden. “Ik heb me verbaasd over de variatie in het gezelschap”, zegt de emeritus hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, gespecialiseerd in protestbewegingen. “Het was een zeer bonte groep mensen die zich had verzameld.”

Op het Museumplein wapperden rastafarivlaggen, maar ook doeken met middelvingers. Betogers met legerkisten aan de voeten liepen langs mensen met de borden ‘Stop eating animals’, ‘Vaccin = vergif’ en ‘Love always wins’. Er was zelfs een homeopathisch arts die de wildste complottheorieën verkondigde over het coronavirus (en daar later overigens wel op terugkwam). “De betogers zijn duidelijk ontevreden, anders demonstreer je niet. Maar waar de redenen van die gedeelde boosheid doorgaans betrekkelijk zijn toegespitst, lijken de drijfveren dit keer veelzijdig.”

‘Alles loopt door elkaar’

Michel Reijinga beaamt die observatie. Hij is de voorman van groepering ‘Nederland in verzet’ en het brein achter de demonstratie op het Museumplein. “Alles loopt dwars door elkaar heen, daarom groeit onze beweging ook zo snel”, weet hij. Links en rechts, jong en oud, randstedelingen en provincialen volgen de Facebookgroep van de 53-jarige organisator uit Amstelveen, die een krappe 16.000 volgers telt.

De gemene deler van zijn achterban is ergernis over de overheid, stelt de voormalige feestorganisator, die eerder failliet ging en sinds 2018 thuiszit na een burn-out. “Het kabinet is dan misschien gevallen, mensen moeten weten dat het nooit meer aan de macht mag komen. Tien jaar Rutte was dramatisch.” Zo winden de demonstranten zich op over alles wat in hun ogen misging in de afgelopen jaren. Van de pensioenleeftijd en het lerarentekort tot de opsporing van pedofielen.

“En de buitenproportionele coronaregels zijn de kers op de taart”, zegt Reijinga. “Mijn drijfveer is de angst die deze overheid in de mens heeft gezaaid. Je ziet het hele land kapotgaan.” Het gros van de demonstranten is dat met hun voorman eens, en vindt dat het demissionair kabinet de teugels moet laten vieren wat betreft de bestrijding van de pandemie.

Zaken als de economie en mentale gezondheid zijn volgens hen minstens zo belangrijk. Anderen zijn ervan overtuigd dat het virus een verzinsel is. Reijinga mobiliseert ze allemaal, door heel doordacht verschillende soorten groepen aan te spreken met zijn berichten op sociale media.

Ontevredenheid lijkt te groeien

De protesten tegen het inmiddels demissionaire kabinet Rutte-III zijn niet nieuw. Ook vorig jaar zette een netwerk van actiegroepen en individuen zich af tegen het overheidsbeleid. Demonstranten van allerlei pluimage togen toen onder meer naar Amersfoort, Den Haag en Rotterdam.

“De omvang van de demonstratie op het Museumplein doet wel vermoeden dat de ontevredenheid in de samenleving groeit”, stelt emeritus hoogleraar Klandermans. Hoewel bij vergelijkbare protesten aanzienlijk minder mensen werden aangehouden, verbindt hij daaraan geen conclusies. “Ongetwijfeld kwam het gros niet naar het Museumplein om te matten. Meestal is het een harde kern van onruststokers die niet naar huis wil en slaags raakt met de politie.”

Relschoppers waren er ook

Relschoppers waren er zeker. Kafka, een antifascistische onderzoeksgroep, ontmaskerde na afloop van de demonstratie rechts-radicale activisten zoals Ben van der Kooi, die in het verleden Adolf Hitler en de Noorse terrorist Anders Breivik verheerlijkte. Ook was Mike Ultee aanwezig, die onlangs een filmpje online zette waarin hij in de trein een mes uit zijn zak haalt. Daarnaast waren er leden van clubs als ‘Dutch Survivors’, het rechtsextremistische ‘Voorpost’ en ‘Double Dutch Frontline’. Die laatste groepering roept ‘stevige jongens’ op om naar demonstraties te komen en ‘vrouwen en kinderen te beschermen’ tegen de politie.

Het zijn figuren als deze voor wie de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid waarschuwde in het nieuwste Dreigingsbeeld Nederland. In de beweging die tegen de coronamaatregelen demonstreert, ‘bevindt zich ook een radicale onderstroom met extremistische gedragingen’, zo stelde de dienst. Het zou om enkele tientallen mensen gaan.

Organisator wil geen geweld

Organisator Reijinga moet niks van vechtjassen hebben. “Ik wil het op een nette manier doen, ik haat geweld.” Volgens hem komt de agressie van 20 procent van zijn achterban. Het ergert hem dat het in de media alleen over de knokpartijen gaat, terwijl het protest in zijn ogen grotendeels vredelievend was.

Ook het feit dat zij niet mogen demonstreren maar een beweging als Black Lives Matter wel, en dat de politie hard heeft opgetreden tegen demonstranten, frustreert Reijinga. “Waarom mogen onze stemmen niet gehoord worden? Zo’n verbod en het extreme politieoptreden sterkt ons juist in onze strijd.” Zondag gaat hij weer koffiedrinken op het Museumplein, net zoals de komende weken. “Koffiedrinken mag iedereen. Als het vreedzaam is, hoop ik op meer mensen.”

Drie betogers die afgelopen zondag op het Museumplein stonden om te demonstreren:

Danny Vonk

Er gaat geen coronademonstratie voorbij of ‘beroepsdemonstrant’ Danny Vonk (26) uit Heerlen is erbij. Vonk is voorman van de groepering ‘Double Dutch Frontline’. Hij kreeg landelijke bekendheid toen hij afgelopen zomer Kamerlid Pieter Omtzigt bedreigde met de dood. “Ik kreeg zat klappen”, vertelt Vonk over de betoging zondag. “We laten ons niet leiden door het malafide zooitje poppenkastspelers in Den Haag. Alle groepen komen nu samen. We willen de macht terughalen bij het volk.” Op de vraag of hij ook stenen gooit, slaat de sfeer om. “Waar ben jij mee bezig? Dit is de reden waarom er aardig wat journalisten op een lijstje staan.”

Danny Vonk tijdens de rechtszaak vanwege de bedreiging van Pieter Omtzigt.  Beeld ANP
Danny Vonk tijdens de rechtszaak vanwege de bedreiging van Pieter Omtzigt.Beeld ANP

Liesbeth Joseph

Ook Liesbeth Joseph (54) is blij dat ze vanuit Bergen op Zoom op de trein naar de hoofdstad is gestapt. “Op het Museumplein voelde ik me geen eenling meer, werd mijn perspectief niet aan de kant geschoven.” Joseph is ervan overtuigd dat de pandemie geen kwestie is van pech, legt ze uit, en dat de machtigen der aarde de wereldbevolking met het vaccin proberen te onderdrukken. “Ik wil mensen oproepen minder goedgelovig te zijn.” Vechtlustig is ze niet. “De demonstratie was niet geëscaleerd als er geen politie was geweest. De sfeer was juist zo liefdevol en vrolijk.”

Volgens Liesbeth Joseph is de pandemie geen pech, maar willen ‘de machtigen der aarde’ de wereldbevolking met het vaccin onderdrukken. Beeld
Volgens Liesbeth Joseph is de pandemie geen pech, maar willen ‘de machtigen der aarde’ de wereldbevolking met het vaccin onderdrukken.Beeld

Jonathan Krispijn

Jonathan Krispijn (24) was zondag bij de demonstratie met zijn actiegroep ‘Generation Freedom’. De groep neemt het op voor jongeren die getroffen zijn door de coronacrisis. Krispijn, student journalistiek, had tot voor kort nog nooit gedemonstreerd. “Dat was alleen voor te activistische wappies, dacht ik altijd. Maar deze maatregelen hebben inbreuk op mijn hele leven, ik kan niet anders. Het doel om het virus te bestrijden heiligt de middelen niet meer. Dat doen alleen totalitaire regimes.” Krispijn hekelt de beelden van het geweld van demonstranten tegen de politie. “Dat komt omdat de politie geweld ging gebruiken, omdat de betoging verboden was.”

Politiebond over protesten: ‘Politie is het zat’

Gerrit van de Kamp, voorzitter van politiebond ACP, heeft geen goed woord over voor de betogers. “Weloverwogen had zowel de burgemeester als de rechter besloten dat de demonstratie niet mocht plaatsvinden op het Museumplein. Toch stond het veld vol. Zo werken de spelregels in dit land niet. Stap dan naar een hogere rechter.”

Zijn mensen deden hun werk, stelt hij, stonden daar ter handhaving en uitvoering van de wet. “Het enige wat de politie wil, is een veilige samenleving voor iedereen. Maar dat begrijpen mensen niet. Aan alle kanten krijgen we er flink van langs, ook in de media.” Zo verliest de politie de grip op de maatschappij, stelt Van de Kamp. “Het dreigt langzaam uit te lopen op een anarchie. En de politie is die behandeling langzaam zat.”

Lees ook:

143 mensen aangehouden bij verboden demonstratie Museumplein; 15 zitten nog vast

De politie heeft zondag 143 mensen gearresteerd tijdens een spontane demonstratie op het Museumplein die niet was toegestaan. De ME moest ingrijpen en het Museumplein schoonvegen. Daarbij werd een waterkanon ingezet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden