Linkse samenwerking

Wie snel een linkse fusie verwacht, komt bedrogen uit

Asscher, Marijnissen, en Klaver, de partijleiders van PvdA, SP en Groen Links, op de gezamenlijke manifestatie in Amsterdam-Noord.Beeld Patrick Post

De linkse oppositie dreigt tegen het complete belastingplan van het kabinet te stemmen als de korting op de winstbelasting niet van tafel gaat. Vergaande linkse samenwerking zit er voorlopig niet in.

De gezamenlijke etentjes die Jesse Klaver, Lilian Marijnissen en Lodewijk Asscher elke paar maanden houden, hebben op één punt hun uitwerking niet gemist. De drie linkse partijleiders hebben een goede onderlinge chemie. Ze maken grapjes over Feyenoord en Ajax en elkaars leeftijden en ze vangen elkaar geen vliegen af. Eerdere bijeenkomsten tussen leiders van de linkse partijen verliepen ongemakkelijker, of zelfs korzelig.

Gisteravond verkondigen de drie in een zaal in Amsterdam een boodschap aan het kabinet: de korting van 2,4 miljard op de winstbelasting voor bedrijven moet van tafel. Anders stemmen ze dit najaar tegen de belastingbegroting. In de Tweede Kamer heeft het kabinet een meerderheid, maar in de Eerste Kamer kan het zonder de linkse partijen in problemen komen.

De zaal wil wel en joelt

De zaal met aanhangers van de partijen reageert enthousiast. Maar veel aanwezigen hoopten op een andere boodschap. In de zaal wordt pas echt gejoeld als er vragen worden gesteld over verdergaande samenwerking, in de vorm van een gezamenlijk programma of zelfs een partijfusie.

De partijleiders draaien handig om de vragen heen. Toen Rutte III net begon, spraken ze de ambitie uit meer samen te werken en om bij een volgende kabinetsformatie zoveel mogelijk samen op te trekken en zich niet uit elkaar te laten spelen.

Die laatste belofte herhalen Asscher, Klaver en Marijnissen gisteravond niet. Mogelijk vinden ze het te vroeg, nu de verkiezingen nog een jaar weg zijn. Of misschien hebben ze de afgelopen tijd gemerkt dat samenwerking niet vanzelf gaat. Er deden zich nogal wat rimpelingen voor. In een poging verkiezingsnederlagen af te wenden trok de SP soms fel populistisch van leer, waarbij onder meer PvdA-kopstuk Frans Timmermans het moest ontgelden. Bij de PvdA was er irritatie toen Klaver aankondigde te stoppen met ‘scorebordpolitiek’ door voor alle begrotingen te stemmen. De sociaaldemocratische dreiging van een tegenstem op de onderwijsbegroting kon daardoor in de prullenbak.

Onderzoekers: fusiepartij scoort hoog

En dat terwijl de roep om een fusie groeit. Volgens een onderzoek van I&O Research zou een fusiepartij tussen GroenLinks en PvdA zomaar de grootste van Nederland kunnen worden. Een meerderheid van de achterbannen ziet samengaan zitten en verschillende partijprominenten pleiten ervoor. Op het PvdA-congres komende zaterdag worden moties ingediend voor een gezamenlijk programma en een fusie. De SP wordt in deze bespiegelingen minder vaak genoemd.

De drie partijen hebben slechte ervaringen met eerdere vrijages. In 2006 dronken Jan Marijnissen, Femke Halsema en Wouter Bos een kop koffie met elkaar. Halsema en Marijnissen waren teleurgesteld, omdat Bos zich niet uitsprak voor een linkse coalitie, maar vooral zelf premier zou willen worden. Bos zei achteraf niets nieuws te hebben gehoord. Emile Roemer, Jolande Sap en Job Cohen zochten elkaar in 2011 op. Cohen vertrok kort daarna als PvdA-leider en zijn opvolger Samsom stapte in 2012 in een kabinet met de VVD.

In de interactie met de zaal wordt gaandeweg de verschilpunten tussen de drie partijen duidelijk. Een aanwezige FvD-aanhanger vraagt of Marijnissen met haar eurosceptische SP een zakenkabinet met Forum zou zien zitten. Asscher krijgt de vraag waarom hij als minister van sociale zaken in Rutte II gekort heeft op een subsidieregeling voor werkgevers die lage inkomens in dienst nemen. En als een vrouw een vraag stelt over migratie, ontstaat een felle discussie in de zaal. Is klimaat het grootste probleem van deze generatie, of de vluchtelingenstroom? De drie beloven vaker met elkaar zaken te doen. De linkse kiezers die naar Amsterdam kwamen in de hoop bij de oprichting van een nieuwe partij te zijn, moeten het daar voorlopig mee doen.

Lees ook:

Hoe innig blijft de samenwerking op links nu er kansen liggen om zaken te doen?

PvdA, GroenLinks en SP willen absoluut geen ‘links blok’ worden genoemd, maar trekken wel vaak samen op. Houdt die eensgezindheid stand?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden