Zeven vragenVaccinaties

Wie krijgt welke prik? Zeven vragen en antwoorden over de vernieuwde vaccinatiestrategie

Een XL-vaccinatielocatie in Breda. Beeld ANP
Een XL-vaccinatielocatie in Breda.Beeld ANP

Er is een nieuw vaccinatieschema, maar de campagne wordt omgeven door onzekerheden. Zeven vragen en antwoorden.

Hoe verder, nu de vaccinatiepuzzel is gelegd? Voor de korte termijn is duidelijk wie welke prik krijgt, maar op de lange termijn is nog veel onzeker. Zeker nu het vaccin van Janssen tijdelijk niet wordt uitgeleverd in afwachting van onderzoek naar mogelijke bijwerkingen.

Is het probleem dat is ontstaan door de prikbeperking met AstraZeneca opgelost?

De regering denkt van wel. Dat komt omdat er voorlopig nog vooral 60-plussers worden gevaccineerd, en zij kunnen wel worden ingeënt met AstraZeneca. Ongeveer 18.000 mensen tussen de 18 en 60 met een hoog medisch risico, zoals ALS of morbide obesitas, krijgen als ze nog niet zijn gevaccineerd, in plaats van AstraZeneca het vaccin van Pfizer of Moderna. Die groep krijgt door de wisseling iets later de eerste prik, maar weer eerder de tweede omdat het interval acht weken korter is. Hetzelfde geldt voor mensen van 18 tot 60 met een ‘medium medisch risico’, zoals suikerziekte of astma. Die groep wordt vanaf mei gevaccineerd, maar ook met enkele weken vertraging.

Kunnen die mensen onder de 60 jaar toch AstraZeneca krijgen, als ze dat willen?

Minister Hugo de Jonge vindt dat hij op die vraag geen antwoord hoéft te geven, omdat AstraZeneca-vaccins nog zeker een maand nodig zijn voor mensen ouder dan 60. Het is dus niet aan de orde, antwoordde hij dinsdagavond op een vraag van een journalist. Pas eind mei kan er een situatie ontstaan waarbij de 60-plussers plat gezegd ‘op’ zijn, en er nog doses AstraZeneca over zijn, of worden geleverd. Dat is van later zorg, aldus De Jonge, die laat bekijken welke scenario’s dan mogelijk zijn.

En hoe zit het met het Janssen-vaccin? Daar is toch iets mee?

Dat klopt. Op de langere termijn is de planning van het ministerie gebonden aan de 3 miljoen vaccins van Janssen. Die vaccins zouden dit kwartaal worden geleverd, en voor het Janssen-vaccin geldt: één prik is voldoende. Maar moederbedrijf Johnson & Johnson heeft leveringen van het vaccin tijdelijk stilgelegd omdat bijwerkingen worden onderzocht. Bijwerkingen die lijken op de bijzonder zeldzame gevallen van trombose die werden gemeld na inentingen met AstraZeneca. Die gevallen leidden tot een prikstop onder de 60 jaar. Het RIVM zei dinsdag erop te rekenen dat donderdag kan worden begonnen met het zetten van de eerste Janssen-vaccins. Maar minister Hugo de Jonge hield een slag om de arm: hij hoopt woensdag uitsluitsel te kunnen geven.

Wie krijgen het Janssen-vaccin?

Daarover is nog niet alles bekend. Afgelopen maandag werden 80.000 doses geleverd, over twee weken komen – als het goed is – nog eens 140.000 vaccins. Die prikken zouden naar zorgmedewerkers en personeel en inwoners van ggz-instellingen gaan. Zo niet, dan moeten ook die groepen worden ingeënt met Pfizer en Moderna. Maar de voorraad Pfizer en Moderna (zij leveren dit kwartaal 9,4 miljoen vaccins, twee prikken per persoon) is niet oneindig, en ontoereikend om iedereen dit kwartaal te vaccineren. Voor de lange termijn is het vaccin van Janssen cruciaal om het grote doel te halen. Die doelstelling is: begin juli zijn alle risicogroepen volledig gevaccineerd en iedereen die dat wil heeft ten minste één prik gehad. Dat laatste over die ene prik is overigens cruciaal, aangezien in de laatste weken van juni naar schatting miljoenen vaccins worden geprikt tijdens grootschalige evenementen. Pas in het derde kwartaal, dat 1 juli begint, worden veel tweede prikken dus gezet. In dat kwartaal rekent het ministerie op pakweg 30 miljoen nieuwe vaccins, van Pifzer (8,4 miljoen), Moderna (5 miljoen), AstraZeneca (6,2 miljoen), Janssen (6 miljoen) en het nog niet toegelaten CureVac (4 miljoen).

Is het nog een idee om de tweede prik van Pfizer en Moderna uit te stellen?

Hierover heeft de Gezondheidsraad deze week een advies uitgebracht. Zo’n langer interval levert op de korte termijn op dat iets minder mensen door corona moeten worden opgenomen in het ziekenhuis. Maar minister Hugo de Jonge heeft het idee al aan de kant geschoven. In een nieuwe Kamerbrief legt hij uit dat zo’n uitstel tot veel onrust en onduidelijk leidt bij honderdduizenden mensen die al een afspraak hebben staan. Voor de lange termijn zou het uitstellen van die prik het vaccinatietraject met een week versnellen. Met het oog op grote leveringen vaccins in het derde kwartaal zou daarvoor gekozen kunnen worden, maar vooralsnog wil minister De Jonge niet te veel veranderen, met het oog op de werkdruk bij de GGD.

Worden er nog met voorrang prikken uitgedeeld?

Jazeker. Het ministerie heeft een aantal kleine groepen aangewezen die, ondanks het advies van de Gezondheidsraad om van oud naar jong in te enten, versneld hun prik krijgen. Het gaat om mensen die beschermd wonen in de ggz (13.000 personen), patiënten en overige bewoners in kleinschalige ggz-wooninitiatieven (4400 personen), medewerkers van de mobiele eenheid, medewerkers van ambassades en consulaten-generaal en hun familieleden, en sporters die deelnemen aan de Olympische Spelen in Tokio. Deze groepen krijgen vaccins van Pfizer, Moderna of Janssen.

Klopt het dat er plots veel meer prikken zijn gezet dan eerder bekend was?

Dinsdagavond kregen journalisten een belletje van het ministerie met de boodschap dat het het aantal prikken gemeld op het digitale coronadashboard een fikse impuls zou krijgen. Er zijn 3,9 miljoen prikken gezet, in plaats van 3,1 miljoen. Dat zijn zoveel meer prikken dat Nederland plots weer in het linkerrijtje van Europa staat, met een hoger priktempo dan bijvoorbeeld Duitsland en Frankrijk. Het gaat hierbij om schattingen, en die zijn aangepast. Zo rekent het ministerie nu met een verspilling van 1 procent van de vaccins, in plaats van 5 procent. Ook werden inentingen met AstraZeneca vorige week niet goed geregistreerd, en dat is nu ingehaald. Die registratie is sowieso een pijnpunt: gevaccineerden kunnen weigeren om informatie te delen en daardoor is het bijhouden lastiger. Deze kalenderweek verwacht het kabinet 750.000 prikken te zetten, meer dan 100.000 per dag.

Lees ook:

Nog niet aan de beurt voor het vaccin? Via deze sluiproutes krijgen sommigen toch een prik

Niet iedereen houdt zich aan de vaccinatievolgorde. Heel soms slagen mensen erin voor hun beurt een prik te krijgen. Zeven sluiproutes op een rij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden