Autoriteit Persoonsgegevens

Wie klaagt over privacyschending krijgt pas na lang wachten antwoord

Beeld Fadi Nadrous

De privacywaakhond kreeg vorig jaar een record aantal klachten over privacyschendingen. Het gevolg: een hoop achterstallig werk.

Privacy leeft, zou je kunnen concluderen uit de forse stijging van het aantal klachten dat de Autoriteit Persoonsgegevens binnen kreeg. Burgers zijn zich steeds bewuster van hun rechten als het aankomt op de bescherming van hun persoonsgegevens en weten de weg naar de toezichthouder te vinden, zegt de AP daar zelf over. Toch leidt het overgrote deel van de klachten niet tot het daadwerkelijk ingrijpen van de privacywaakhond. Hoe kan dat?

Eerst de cijfers. Vorig jaar klopten burgers 27.800 keer aan bij de AP omdat ze vonden dat er sprake was van privacyschendingen. Dat is bijna 79 procent vaker dan in 2018. De klachten gingen over uiteenlopende onderwerpen. Van een kerk die weigert iemand uit te schrijven uit het doopregister, tot een bedrijf dat geld vraagt voor het mogen inzien van de eigen opgeslagen persoonsgegeven, of een energieleverancier die ondanks verzoeken om contactgegevens uit het systeem te halen maar blijft bellen met aanbiedingen. Zo’n 20.700 klachten werden vorig jaar afgehandeld. Daar zat ook nog achterstallig werk tussen van 2018.

Volgens de Europese privacyregels is de Autoriteit Persoonsgegevens verplicht om burgers die zeggen dat hun eigen privacy wordt geschonden, verder te helpen. Dat betekent niet dat alle organisaties waarover geklaagd wordt ook een boete krijgen. Sterker nog, dat gebeurt maar in een fractie van de gevallen. Uit de bijna 28.000 klachten, rolden 138 uitgebreide onderzoeken naar overtredingen. In 25 gevallen besloot de AP te handhaven: er volgt een boete, dwangsom of berisping.

De rest van de klachten eindigde op een andere manier. Zo grijpt de toezichthouder niet altijd naar het zwaarste middel. De AP stuurde in veel gevallen (19 procent) de organisatie waar de klacht over ging een brief om de privacyregels nog eens uit te leggen. Ook werd er soms bemiddeld tussen klager en organisatie, om er samen uit te komen.

Weinig personeel

De wil om steviger te handhaven is er wel, zegt de AP. Maar door te weinig personeel is dat niet altijd haalbaar. De wachttijd is inmiddels opgelopen tot zes maanden voordat een klacht überhaupt in behandeling wordt genomen. Dat is niet goed voor het vertrouwen van burgers in de toezichthouder. Zo kan het een half jaar duren voordat je terughoort dat je klacht niet tot een onderzoek leidt. Dat zou volgens de AP zelf hooguit een maand mogen duren.

Het is niet de eerste keer dat de AP rept over te weinig middelen. Vorig jaar kreeg de toezichthouder er geld bij van het kabinet nadat bleek dat er door de nieuwe Europese privacyregels uit 2018 flink wat werk was bijgekomen. In plaats van dik vijftien miljoen euro per jaar, krijgt de AP nu 18,5 miljoen. Minister Sander Dekker van rechtsbescherming beloofde jaarlijks te bekijken of dat afdoende is. De AP zelf heeft de hoop nu gevestigd op een nieuw onderzoek naar capaciteitsproblemen dat naar verwachting in mei verschijnt.

Overijverige burgers

Toch ligt het overspoelen van de AP met klachten deels ook aan overijverige burgers, blijkt uit de cijfers. Bij een vijfde van de klachten was er volgens de toezichthouder geen sprake van een privacyschending. Nog eens tien procent werd bestempeld als onduidelijke klacht.

Maar de AP wil er niet aan om te concluderen dat mensen te snel klagen. “We zijn heel blij dat we vaak worden gebeld”, aldus een woordvoerder. “Het betekent dat het privacybewustzijn snel is gestegen.” De verwachting bij de toezichthouder zelf is dat het aantal klachten de komende jaren alleen nog maar verder groeit, nu hacks en datalekken regelmatig in het nieuws zijn en de digitalisering van de maatschappij voortdendert. 

Lees ook: 

Volgens de privacywet mag je meer dan je denkt, zeggen experts

Veel organisaties zijn bang om persoonsgegevens te delen of te verwerken. Maar dat is vaak een onterechte angst, vinden privacydeskundigen.

Waarom privacyschendingen zo vaak belanden in de hoek van ‘wat is daar nou erg aan'? 

Binnen de gemeente Amsterdam was al langer bekend dat de politie onterecht toegang had tot gemeentecamera’s bij de milieuzone. Toch werden privacyregels opzij geschoven. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden