Nieuws Boerkaverbod

Wie handhaaft het boerkaverbod? (dat eigenlijk niet zo mag heten)

Bezoekers van de Tweede Kamer gekleed in een nikab, voor aanvang van het debat in de Tweede Kamer over gezichtsbedekkende kleding in 2016. Beeld ANP

Vanaf 1 augustus is gezichtsbedekkende kleding verboden in onder meer het openbaar vervoer en ziekenhuizen. De wet is in de volksmond beter bekend als het ‘boerkaverbod’. Vier vragen over de nieuwe situatie.

Wat houdt het verbod in?

Vanaf vandaag gaat de ‘Wet gedeeltelijk verbod gezichtsbedekkende kleding’ in. Daarmee wordt het dragen van een masker, integraalhelm, bivakmuts, nikab of boerka verboden in zorg- en onderwijsinstellingen, overheidsgebouwen en het openbaar vervoer. Volgens de overheid omdat men elkaar op die plekken moet kunnen aankijken en herkennen. Volgens critici van de wet is het een manier om de godsdienstvrijheid van moslims in te perken. 

Er zijn uitzonderingen. Een lasser mag bijvoorbeeld wel zijn lasmasker gebruiken, een chirurg een mondkapje. Ook maskers voor feesten en partijen zijn geen probleem, net als sluiers voor bruiloften. In zorginstellingen waar mensen wonen, geldt de wet niet in privéruimten van bewoners. Voor een gemeenschappelijke ruimte als een huiskamer mag de instelling zelf beslissen wat wel en niet is toegestaan. 

Hoeveel Nederlandse vrouwen dragen een boerka of nikab?

Het precieze aantal is onmogelijk te achterhalen, maar het is een kleine groep. Toen de overheid in 2006 aan deskundigen vroeg naar hun mening over een verbod op nikabs en boerka’s, schatten die dat er in Nederland vijftig tot honderd vrouwen zijn die regelmatig een nikab dragen. Datzelfde jaar werd ook een getal van twee- tot vierhonderd genoemd. In 2009 kwam UvA-hoogleraar Annelies Moors tot een schatting van rond de honderd vrouwen die regelmatig een gezichtssluier dragen en niet meer dan vierhonderd die dat af en toe doen.  Deze vrouwen dragen vrijwel zonder uitzondering een nikab. Hoewel het verbod in de volksmond is omgedoopt tot ‘boerkaverbod’, wordt dat kledingstuk in Nederland vrijwel niet gedragen. Bij vrouwen die een nikab dragen zijn alleen de ogen zichtbaar, een boerka bedekt het gehele gezicht. Over de ogen zit een netje.  

Beeld Louman & Friso

Wat gebeurt er als de vrouwen toch met gezichtsbedekkende kleding de bus instappen of een schoolplein oplopen?

In eerste instantie moet een medewerker van een instelling of de chauffeur van de bus iemand aanspreken op diens kleding en de mogelijkheid geven het gebouw of voertuig te verlaten of de gezichtsbedekkende sluier af te doen. Weigert die, dan kan de politie worden ingeschakeld en volgt een waarschuwing of een boete van tussen de 150 en 415 euro. Maar verschillende organisaties hebben al laten weten dat handhaving geen prioriteit heeft. Het openbaar vervoer heeft geen zin in gedoe en vertragingen en laat het aan medewerkers zelf of ze wel of niet willen handhaven. Ziekenhuizen willen voorkomen dat mensen zorg mijden en de politie twitterde dat er voor nikabdraagsters die aangifte willen doen een aparte ruimte beschikbaar is waar ze door een vrouwelijke medewerker worden geholpen. Grote gemeenten hebben eerder gezegd dat handhaving van dit verbod geen prioriteit heeft. 

Ook op andere plekken lijkt er weinig te veranderen omdat er al een verbod geldt. In verschillende onderwijsinstellingen, waaronder de islamitische middelbare school Avicenna College in Rotterdam, staat een verbod op gezichtsbedekkende kleding al jaren in de huisregels. 

Wie toch een boete krijgt, kan terecht bij de islamitisch geïnspireerde partij Nida in Rotterdam. Die wil de boetes betalen voor nikab-draagsters en heeft een rekeningnummer geopend waarop mensen geld kunnen storten. Ook de Franse ondernemer en activist Rachid Nekkaz heeft aangekondigd boetes van Nederlandse vrouwen te willen betalen. 

Verandert er dus niets? 

De vrees bestaat dat burgers het heft in eigen hand nemen als zij vrouwen zien met een nikab. Gisteren was er veel kritiek op het Algemeen Dagblad, dat schreef dat burgers een burgerarrest kunnen uitvoeren als zij iemand zien met een sluier. Desnoods door diegene tegen de grond te werken. Een oproep tot geweld, oordeelden meerdere twitterraars, onder wie de Leidse hoogleraar Leo Lucassen en assistent-professor Sinan Çankay van de VU. Een bericht in de facebookgroep ‘Eigen volk eerst’ met de tekst ‘Yes! Allemaal op jacht!! #DELEN #maakergebruikvan!’ hielp wat dat betreft niet.

Hoofdredacteur Hans Nijenhuis reageerde door te zeggen dat de tekst geen oproep is iemand tegen de grond te werken, maar een uitleg van de wet. Er was tijdelijk wat verwarring over, maar de politie twitterde later op de dag dat een burger­arrest inderdaad mogelijk is.

De Raad van State was eerder al kritisch omdat de wet de godsdienstvrijheid inperkt, terwijl daar geen goede reden voor is. Andere tegenstanders vrezen dat het de nikab-draagsters juist bewegingsvrijheid ontneemt in plaats van dat het ze vrijheid verschaft, zoals voorstanders zeggen. Amnesty International oordeelde gisteren dat het verbod in strijd is met de mensenrechten en benadrukt dat vrouwen zelf moeten kunnen kiezen wat zij dragen. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens denkt daar anders over. Het Hof oordeelde in 2014 dat het boerkaverbod niet in strijd is met de Europese conventie voor mensenrechten.

Andere Europese landen gingen Nederland voor

Verschillende Europese landen hebben een geheel of gedeeltelijk verbod op gezichtssluiers. Frankrijk voerde in 2011 als eerste land in Europa een verbod in op gezichtsbedekkende kleding in de gehele openbare ruimte, dus ook op straat.

Ook in België, Bulgarije, Oostenrijk en Denemarken mogen nikabs en boerka’s niet gedragen worden in het openbaar. In Zwitserland is het dragen van gezichtssluiers verboden in het kanton Ticino en in Duitsland en Spanje geldt een gedeeltelijk verbod.

In België leidde het verbod in 2012 tot rellen in de Brusselse wijk Molenbeek, nadat een vrouw met een nikab weigerde zich bekend te maken aan de politie en Sharia4Belgium mensen opriep naar Molenbeek te komen om haar te verdedigen.

#Boerkabuddies

Nikabdraagsters die vandaag niet naar buiten durven omdat ze bang zijn aangevallen of uitgescholden te worden door burgers, konden gisteren via de #boerkabuddies op Twitter in contact komen met mensen die met hen de straat op willen. Die hashtag kwam op gang na een berichtje van een vrouw (@SafaTweets) die zei nikabdraagsters te willen vergezellen, mede ingegeven door het AD die aan lezers uitlegde hoe ze een burgerarrest kunnen uitvoeren ‘door iemand bijvoorbeeld tegen de grond te houden’. Al snel werd haar idee, vergezeld van de hashtag, op grote schaal gedeeld. Van Friesland tot Zuid-Limburg gaven mannen en vrouwen aan te willen helpen. Of er al een match is gemaakt, was gisteren nog niet duidelijk. 

Lees ook: 
Spinoza helpt Halsema een handje in het boerka-debat
Het boerkaverbod geldt ook in Amsterdam, maar volgens burgemeester Halsema zal niemand op een sluier worden aangesproken.

Beetje dom van Femke, zo’n gevaarlijk precedent van burgemeesterlijke ongehoorzaamheid
Reuring in het Koninkrijk aan Zee! De Nederlandse rechtsstaat wordt straks alleen maar een vage herinnering, omdat een putsch aanstaande is. En nee, de complotteurs die de staatsgreep voorbereiden worden deze keer niet in de rechtse kringen van het nederpopulisme gezocht: de coup komt van links! 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden