ProfielBethel

Wie er werkt, slaapt er ook. Een profiel van Bethel, het hoofdkantoor van de Jehovah-elite

Het hoofdkantoor van de Jehovah’s Getuigen in Emmen. Beeld Folder Jehovah’s Getuigen Nederland
Het hoofdkantoor van de Jehovah’s Getuigen in Emmen.Beeld Folder Jehovah’s Getuigen Nederland

Nu de Jehovah’s Getuigen de getuigenissen van slachtoffers die meewerkten aan het misbruikonderzoek proberen te krijgen, rijst de vraag: wie zitten daar eigenlijk achter? Een profiel van het hoofdkantoor ‘Bethel’.

Een vijver vol waterlelies ligt aan de voet van het statige hoofdkantoor van de Jehovah’s Getuigen in Emmen. De idyllische foto siert de voorkant van de bezoekersbrochure van de religieuze organisatie. In ‘Bethel’ te Emmen, huist de Jehovah-elite.

En hier, ergens aan een vergadertafel, heeft een comité van mannen besloten om het er niet bij te laten zitten, nadat het onderzoek van de Universiteit Utrecht over de omgang met seksueel misbruik verscheen. Daaruit bleek dat de vaak interne afhandeling van dit soort zaken traumatisch is voor slachtoffers. In dit gebouw werd bedacht om een bezwaarprocedure te starten om de ruwe data van het onderzoek te bemachtigen, zoals Trouw maandag schreef.

Ervaren ouderlingen

Maar wie besluiten dat? En hoe gaat dat? Aan het hoofd van Bethel (huis van God) staat het bijkantoorcomité: een groep ‘ervaren ouderlingen’, zo staat in de folder. Zij vertegenwoordigen het Besturend Lichaam, de acht mannen in de Verenigde Staten die het internationale bestuur vormen. Wie het precies zijn, is ook voor veel leden onduidelijk.

De enige die regelmatig naar buiten treedt als bestuurslid van de Jehovah’s Getuigen, is Michael van Ling. Hij was aanwezig bij het kort geding dat de Getuigen in januari 2019 aanspanden om publicatie van het rapport van de Universiteit Utrecht te voorkomen en ook nu weer bij de hoorzitting over het deels afgewezen Wob-verzoek.

Weigering dienstplicht

De voorzitter van het Nederlandse bestuur, ook wel bijkantoorcoördinator genoemd, is Willy Gournon, een Belg die al sinds 1990 op het Nederlandse bijkantoor werkt. In 2014 verscheen hij in een video op het televisiekanaal van de Getuigen, JW Broadcast, waarin hij en zijn vrouw vertellen hoe hun leven in dienst van de organisatie kwam te staan.

Het was in de gevangenis dat hij zich echt toewijdde aan Jehovah. Hij zat twee jaar in de cel omdat hij de dienstplicht weigerde – Jehovah’s Getuigen dienen niet in het leger van de wereld. Toen hij vrijkwam, trouwde hij en werd het echtpaar pionier, gelovigen die ten minste zeventig uur per maand prediken. Inmiddels is Gournon opgeklommen tot de baas van de Jehovah’s Getuigen Nederland en woont hij, net als de andere bestuursleden, op het complex in Emmen.

Langs vele deuren

Zowel Willy Gournon als Michael van Ling volgde een opleiding aan de Gileadschool in de Verenigde Staten. Deze vijf maanden durende opleiding stoomt veelbelovende mensen binnen de organisatie klaar voor het bekleden van hoge functies in gemeentes en op bijkantoren. De namen van de overige bestuursleden zijn niet openbaar, maar wel terug te vinden in documenten van de Kamer van Koophandel.

Op het kantoor in Emmen werken volgens die documenten in totaal 141 mensen. Om op Bethel te werken, moet je van onvolprezen gedrag zijn en langs vele deuren geweest zijn, vertelt Raymond Hintjes van slachtofferstichting Reclaimed Voices. Hij is ex-getuige. Het is niet zomaar een baantje dat je als Jehovah’s Getuige erbij doet: het vereist toewijding. Want wie op Bethel werkt, woont er ook in, aldus Hintjes.

De selectie is dus streng. Sommige getuigen worden ervoor gevraagd, maar je kunt ook zelf een formulier invullen als je wilt dienen. In die vragenlijst, in bezit van Trouw, wordt onder meer gevraagd of je muziek hebt geluisterd of films hebt gekeken waarin seksuele immoraliteit, geweld en profaniteit voorkomt, of je een homoseksuele relatie hebt gehad en hoeveel uren je de afgelopen maanden in de velddienst hebt gemaakt. ‘Als het gemiddelde laag is, leg uit hoe dat komt.’

De lange arm van het Besturend Lichaam

De leden van het Bethel-bestuur zijn direct aangesteld door het Besturend Lichaam van de Jehovah’s Getuigen in de Verenigde Staten. In het onderzoek dat Trouw de afgelopen jaren deed naar de Jehovah’s Getuigen, vertelden meerdere bronnen dat het Nederlandse bijkantoor slechts uitvoert wat hun wordt opgedragen door het hoogste bestuursorgaan van de organisatie. De juridische afdeling van het hoofdkantoor, dat in Warwick (New York) zetelt, houdt wereldwijd goed in de gaten wat er aan juridische zaken speelt.

Dat bleek ook eerder in het misbruikdossier, toen een Amerikaans bestuurslid afreisde voor een gesprek met minister Sander Dekker van rechtsbescherming om te praten over het beleid omtrent seksueel misbruik. Ook tijdens het kort geding tegen de Universiteit Utrecht was er ondersteuning vanuit de internationale organisatie. De Canadese advocaat Shane Brady stond de Nederlandse getuigen bij.

De Nederlandse zaak ligt onder een vergrootglas, zegt Frances Peters, die als coach in haar praktijk ex-getuigen behandelt. “Het is van groot belang voor de internationale organisatie dat de Nederlandse rechtszaken gewonnen worden: dat schept een precedent voor andere landen, als daar ook misbruikverhalen boven komen.”

Lees ook:

Jehovah’s Getuigen proberen gevoelige data misbruikonderzoek te bemachtigen

Misbruikslachtoffers die hun verhaal deelden in een onderzoek naar misbruik bij Jehovah’s Getuigen van de de Universiteit Utrecht, vrezen geïdentificeerd te kunnen worden nu de organisatie probeert om de complete onderzoeksgegevens te bemachtigen.

Toen Merel meewerkte aan het misbruikonderzoek, volgde verguizing door andere Jehovah’s Getuigen

Merel werkte mee aan het onderzoek naar de afhandeling van seksueel misbruik bij de Jehovah’s Getuigen. Sinds dat uitlekte, komen er mensen aan de deur die haar verwijten maken. ‘Tegenwoordig check ik eerst wie er voor de deur staat.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden