Armoedebestrijding

Wethouders: een compleet andere visie op armoedebeleid is cruciaal

Carola Schouten (ChristenUnie) is de nieuwe minister voor armoedebeleid, participatie en pensioenen.  Beeld ANP
Carola Schouten (ChristenUnie) is de nieuwe minister voor armoedebeleid, participatie en pensioenen.Beeld ANP

Carola Schouten heeft de ambitie om het aantal kinderen dat in armoede leeft te halveren. Op gemeentelijk niveau houden wethouders zich al langer met die problematiek bezig. Welke tips hebben zij voor de nieuwbakken minister voor armoedebeleid?

Isabel Baneke

Ambitieus, zo noemen gemeenten de plannen van Carola Schouten. De minister op de hagelnieuwe post voor armoedebeleid wil het aantal kinderen in armoede de komende vier jaar halveren. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, weten wethouders die zich op gemeentelijk niveau met het thema bezighouden.

“Hier in Leeuwarden gaan we al jarenlang vol op het orgel”, stelt wethouder Hein Kuiken van de Friese stad. “Maar de effecten daarvan laten zich helaas niet zomaar meten.” Nog altijd heeft een vijfde van de huishoudens in zijn gemeente moeite om rond te komen, in sommige wijken is dat zelfs 50 procent. “Pas over één of misschien zelfs twee generaties plukken we de vruchten van onze inzet.”

Heb geduld, geeft hij de kersverse minister dus mee. “En zorg voor consistentie. Nu is het steeds hetzelfde liedje: het Rijk maakt geld vrij voor nieuw beleid op het gebied van armoedebestrijding. Maar op het moment dat het project een paar jaar later op poten is gezet, komt er een nieuw kabinet of bewindspersoon, vervalt de financiering en gaan we weer nieuw regelingen bedenken.”

Raadpleeg de mensen zelf

Ook elders roepen wethouders Schouten op om zich niet blind te staren op de komende vier jaar. Wat moet ze wél doen? Maak gebruik van lokale kennis, raden wethouders aan. Raadpleeg de wetenschap, en vooral de mensen die in armoede leven zelf. Zij zijn de grootste experts.

Het blijft moeilijk om ouders en kinderen in armoede in beeld te krijgen, ziet de Utrechtse wethouder Linda Voortman. “Er zijn mensen die aanspraak kunnen maken op wel vijftien verschillende potjes. Maar die mensen moeten wel weten welke voorzieningen er allemaal zijn, anders werkt de hulp niet. En ze moeten die subsidies ook aan durven vragen.”

De toeslagenaffaire heeft het vertrouwen in de overheid tot een dieptepunt doen dalen, zien wethouders. “Hier in Utrecht schakelen we nu praktijkdeskundigen in om contact te leggen met mensen met schulden.” Tevens raden lokale bestuurders Schouten aan om haar collega’s aan hun jas te trekken. De vicieuze cirkel van armoede doorbreek je volgens de wethouders alleen door samen te werken. Ook met de ministers voor volkshuisvesting, energie en onderwijs moeten afspraken worden gemaakt.

“Extraatjes voor kinderen in armoede, als sportschoenen of een ontbijtje op school, die zijn er”, ziet de Eindhovense wethouder Renate Richters. “Maar dat soort acute noodhulp lost armoede niet op. Dit is hét moment om een slag dieper te gaan.” Als concreet voorbeeld noemt ze de populariteit van bijlessen. “Tal van rijke ouders kopen die in. Maar kinderen in armoede hebben die mogelijkheid niet en raken daardoor geheel onterecht op achterstanden.”

‘Het minimumloon moet significant omhoog’

Eén advies klinkt keer op keer: verhoog de sociale minima. “De bijstandsregeling is veel te laag om fatsoenlijk van rond te komen”, zegt bijvoorbeeld wethouder Hennie Hemmes uit het Groningse Pekela. “En het minimumloon moet significant omhoog, veel meer dan nu in het regeerakkoord staat.”

Werk moet lonen, benadrukt ook wethouder Jean-Paul Kompier van het Limburgse Vaals. “Een behoorlijk loon is de enige sleutel tot succes. Dan hebben we al die lapmiddelen niet langer nodig. Kinderen die jarig zijn krijgen hier een cadeautje van vijftig euro van de gemeente. We betalen een deel van de vrijetijdsactiviteiten, hebben een voedselbank, het is beschamend wat we allemaal doen.”

Het nieuwe kabinet trekt 500 miljoen euro per jaar uit voor de hervorming van de arbeidsmarkt en de bestrijding van armoede en schulden. Sommige wethouders vragen zich af of dat budget toereikend is, maar Michiel Grauss van Rotterdam denkt dat Schouten juist kan beknibbelen. Hij was in 2018 de eerste die op gemeentelijk niveau de post armoedebestrijding kreeg en zette grote stappen in zijn stad: in 2016 leefde één op de vier Rotterdamse kinderen in armoede, inmiddels is dat één op de zes.

“Als wethouder hou ik van de wet. Toch pleit ik ervoor om het huidige systeem te slopen. Al die gedrochten van regelingen zorgen enkel voor ellende, en zijn bovendien heel duur, met name doordat veel ambtenaren ermee bezig zijn. Zo betaal ik per jaar 13 miljoen euro uit bijzondere bijstand aan schuldenbewind. Door er sneller bij te zijn, en door mensen niet verder in de schulden te duwen maar te kijken waaróm iemand een boete niet heeft betaald, kan de minister aan de schuldenkant zo een miljard bezuinigen. Een compleet andere visie op armoedebestrijding is cruciaal. Weg met dat bureaucratische geneuzel, terug naar de menselijke maat.”

Lees ook:

Patricia Klaus (39) werkte zich uit de bijstand. Dit zijn haar adviezen aan de nieuwe minister voor armoedebestrijding

Nederland krijgt een minister voor armoedebestrijding. Hoe moet ze te werk gaan? Patricia Klaus, die als gescheiden moeder van een klein zzp-inkomen moest zien rond te komen en in de bijstand terechtkwam.

Rotterdam voert een menselijker beleid: ‘Gesprekken zijn nu minder controlerend van aard’

Het grote aantal Rotterdamse bijstandszaken dat het afgelopen jaar voor de rechter kwam, vormt de staart van een periode waarin de gemeente een streng handhavingsbeleid hanteerde, vooral voor gokkers. De koers is inmiddels gewijzigd, er is meer aandacht voor de menselijke maat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden