Geboortes

Wereldwijd meer tweelingen dan ooit geboren

Er worden meer tweelingen dan ooit geboren, blijkt uit een groot demografisch onderzoek. Beeld Maartje Geels
Er worden meer tweelingen dan ooit geboren, blijkt uit een groot demografisch onderzoek.Beeld Maartje Geels

Het aantal tweelingen dat wereldwijd wordt geboren, is nooit zo hoog geweest als nu. Oudere moeders en de populariteit van vruchtbaarheidsbehandelingen hebben ervoor gezorgd dat een op de 42 nieuwgeborenen deel uitmaakt van een tweeling.

Niet eerder werden er over de hele wereld zo veel tweelingen geboren. Ieder jaar zien pakweg 1,6 miljoen babyparen het levenslicht, zo blijkt uit een demografische studie van onder meer de Radboud Universiteit en de Britse Universiteit van Oxford. Eén op de 42 nieuwgeborenen maakt deel uit van een tweeling, een stijging van een derde in vergelijking met de jaren tachtig van de vorige eeuw.

“Met ons onderzoek hebben we voor het eerst een compleet beeld van het aantal tweelingen dat wereldwijd wordt geboren”, stelt Jeroen Smits. Samen met andere wetenschappers verzamelde de hoogleraar economische en menselijke ontwikkeling in Nijmegen de geboortecijfers van 165 landen in de periode tussen 2010 en 2015.

“Van het gros van die landen hebben we ook informatie van de jaren 1980 tot 1985 gebundeld. Daarna hebben we de data uit die twee periodes met elkaar vergeleken.” Wat blijkt? “Het relatieve en absolute aantal tweelingen dat geboren wordt in de wereld, is nooit zo hoog geweest als nu.”

Hoe komt dat?

“De gemiddelde leeftijd waarop vrouwen kinderen krijgen is gestegen. En oudere vrouwen raken vaker zwanger van een tweeling dan jongeren vrouwen. Hoe dat komt, weten we niet, maar het is een feit. De kans op het krijgen van een tweeling neemt toe naarmate de leeftijd van de moeder stijgt.

“Maar de belangrijkste oorzaak is het gebruik van vruchtbaarheidsbehandelingen. Eierstokstimulatie en ivf bijvoorbeeld, waarbij eitjes van de vrouw in een laboratorium worden bevrucht en daarna worden teruggeplaatst in de baarmoeder.

“Ivf nam in de jaren tachtig en negentig een vlucht. Vooral in ontwikkelde, rijkere landen natuurlijk, als Korea, Japan, VS, werd die behandeling ingezet om vrouwen te helpen zwanger te worden. Ook West-Europa hoort in dat rijtje thuis. In die decennia werden er vaak meerdere embryo’s in de baarmoeder van de vrouw ingebracht, wat de kans op de geboorte van een tweeling vergroot.”

Het aantal tweelingen dat ter wereld komt, is door de komst van ivf dus flink gestegen. Maar in Nederland is het aantal nieuwe babyduo’s juist afgenomen sinds de eeuwwisseling.

“Dat klopt. In de jaren tachtig zagen we pakweg tien tweelingkinderen per duizend geboorten, rond het jaar 2000 was dat aantal opgelopen tot achttien per duizend. Inmiddels is het percentage tweelingen weer een beetje teruggelopen. Die tendens zien we ook in andere westerse landen, als de Scandinavische.

“Tweelingen brengen risico’s met zich mee. Bevallingen van tweelingen worden geassocieerd met hogere sterftecijfers onder baby’s, en met meer complicaties voor moeders en kinderen tijdens en na de zwangerschap. Toen men in de negentiger jaren ontdekte dat er wel heel veel meer tweelingen werden geboren, is in een beperkt aantal westerse landen - met die risico’s in het achterhoofd - besloten om de protocollen rondom ivf te veranderen.

“Vrouwen die een ivf-traject volgen, krijgen sindsdien minder embryo’s tegelijk ingeplant. Daarmee is het percentage tweelingen dat in die landen wordt geboren, langzaam maar zeker aan het afnemen. Maar tegelijkertijd zie je dat met name in Azië, waar landen zich ontwikkelen en rijker worden, het gebruik van technieken als ivf toeneemt. Daar gelden die protocollen rond het inbrengen embryo’s niet, wat maakt dat de opgaande beweging van het aantal tweelingen dat wereldwijd geboren wordt, doorzet.”

Zijn het vooral extra één- of twee-eiige tweelingen die ter wereld komen?

“We weten dat het aantal eeneiige tweelingen dat jaarlijks geboren wordt, overal op aarde stabiel is. In alle landen en ten alle tijden behoren ongeveer vier per duizend nieuwgeborenen tot een tweeling.

“Variatie zit ‘m dus in twee-eiige tweelingen. Door ivf worden er meer twee-eiige tweelingen geboren. Ook de verschillen tussen het aantal tweelingen in diverse werelddelen hebben te maken met de geboortes van twee-eiige tweelingen, niet eeneiige.”

Hoe bedoelt u?

“Verhoudingsgewijs zijn er grote verschillen in het aantal tweelingen dat moeders voortbrengen. Zo worden in Sub-Sahara Afrika van oudsher de meeste tweelingen geboren. Dat zijn er altijd zo’n achttien tot twintig per 1000 geboortes geweest. Maar in Oost-Aziatische landen, China en Zuid-Amerika worden van nature eigenlijk heel weinig tweelingen geboren. Misschien horen zo’n zes tot zeven baby’s per duizend tot een tweeling. Europa bungelt er een beetje tussenin. Hoe dat komt? Dat weten we niet.”

Neemt die flinke groei in het aantal nieuwgeboren tweelingen verder toe de komende jaren?

“Het is moeilijk te zeggen of de piek is bereikt. In sommige landen is het percentage tweelingen gestabiliseerd of neemt het zelfs af. Maar doordat de bevolkingsgroei is toegenomen, stijgt het aantal tweelingen in Afrika en Azië. In die werelddelen worden nu tachtig procent van alle tweelingen geboren. Als in landen als China en India de populariteit van vruchtbaarheidsbehandelingen groeit, neemt het aantal tweelingen wereldwijd verder toe.”

Lees ook:

De wereldbevolking krimpt na 2064 en vergrijst. Wie doet dan nog het werk?

Tegen het eind van de eeuw krimpt en vergrijst de wereldbevolking. Dat heeft grote sociale en economische gevolgen.

Eeneiige tweeling Adriaan en Femius (30): ‘Hij is deel van mij, en ik ben deel van hem’

Adriaan en Femius Brugman (30) zijn een eeneiige tweeling. Ze waren altijd onafscheidelijk, ook nu kan Adriaan zich een leven zonder Femius niet indenken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden