Maatregelen coronavirus

Welke opties heeft coronabrandhaard Rotterdam? ‘Begin met handhaven van de regels’

Beeld Louman&Friso

Rotterdam is momenteel koploper als het gaat om het aantal coronabesmettingen in Nederland. Het virus verspreidt zich onder meer onder studenten in de havenstad. Welke opties heeft het gemeentebestuur om de coronabrandhaarden te beteugelen? Experts belichten voor Trouw een aantal voor- en nadelen.

Mondkapjesplicht

Burgemeester Ahmed Aboutaleb kan lokaal gaan experimenteren om mondkapjes in de publieke ruimte te verplichten. Eerder vroeg hij samen met Amsterdam het kabinet al om te onderzoeken wat de grote steden kunnen doen aan extra maatregelen tegen alle drukte. De reden is dat sommige winkelgebieden en de onder barbecue’ers populaire Kralingse Plas te veel mensen aantrekken.

Beeld Louman&Friso

Quarantaine verplichten

Aboutaleb denkt ook aan het verplichten van isolatie na een positieve coronatest. De GGD meldt namelijk dat mensen zich onvoldoende aan de thuisblijfplicht houden. De burgemeester wil daarom een alternatief achter de hand hebben. Binnenkort wordt de uitkomst van een onderzoek hiernaar verwacht.

Beeld Louman&Friso

Avondklok instellen

Antwerpen heeft een avondklok ingesteld. Dat noemt Arjen Boin, hoogleraar publieke instituties en bestuur aan de Universiteit van Leiden ‘bijna absurd’. “Het is geen oorlog. Het weinige dat over corona met zekerheid is te zeggen is dat de kans op besmetting toeneemt als meer mensen langer in een kleine ruimte verblijven. Het hangt niet van de tijd af. Sluit dan de cafés.” Boin vindt het al dubieus dat bars open zijn gegaan.

Toch overweegt Rotterdam het vervroegen van sluitingstijden van de horeca. “Soms is de horeca goed ingericht, maar houdt het bezoek zich niet aan de 1,5 meter afstand. Zeker als er meer drank in gaat en de muziek luider wordt”, zegt een woordvoerder van de gemeente. In die zin is het tijdstip wel van belang.

Beeld Louman&Friso

Beperk feestelijke bijeenkomsten

De bron van de uitbraken in de havenstad blijkt te liggen in groepsbijeenkomsten; bruiloften en feestjes. Is dat een reden om het maximum aantal bezoekers weer naar beneden te brengen? “De regels voor een maximum kunnen worden aangescherpt, maar je moet spaarzaam met regels omgaan om legitimiteit te behouden”, zegt Boin. En feesten helemaal verbieden? “Daar word je als burgemeester niet populair mee. Corona is onder controle, stelt de minister van volksgezondheid. Overal waar veel mensen binnen samenkomen, bestaat risico, ook op het werk of in de bioscoop. Samen binnen zitten is veel bezwaarlijker dan drukte op de Lijnbaan of in de Markthal.”

Beeld Louman&Friso

Verbeter communicatie met doelgroepen

Na een uitbraak onder studenten – er zijn er al 22 besmet – ging de burgemeester in overleg met de GGD en de voorzitters van studentenverenigingen. Hoofdvraag: hoe bereikt de gemeente studenten en hoe is hun testbereidheid te vergroten? Hetzelfde deed Aboutaleb met moskeebesturen vanwege het naderende Offerfeest.

Syan Schaap adviseerde met zijn bedrijf Event Safety Institute al negen gemeentes over crowd management in de anderhalve meter samenleving: “Het is belangrijk om data over drukte te verzamelen, met bestaande wifi-trackers en vooral met live druktemetingen met sensoren. Vervolgens moet je een beheersingsplan – dat nog ontbreekt in Rotterdam – hebben om de voorspellingen live bij te sturen als het erg druk wordt, en dan gefaseerd opschalen. Denk aan meer city hosts, berichten op lichtkranten en boodschappen via sociale media om ander gedrag te stimuleren”. Zo hebben Breda en Alkmaar een app die kan aangeven hoe druk het is. Rotterdam test deze ‘druktemeter’ nu uit.

Beeld Louman&Friso

Breng een heldere boodschap

Na de eerste angstige maanden is bij veel Nederlanders het gevoel van urgentie gezakt. “Wij zijn een anarchistisch volkje”, zegt hoogleraar Arjen Boin. “In het begin was er een duidelijk communicatieperspectief dat goed werkte. Maar richting de exitstrategie liep het van de rails en werden regels tegenstrijdig.” Je mag wel naar de bar, naar het bordeel en opgepropt het vliegtuig in, maar niet met te veel mensen op het terras zitten. “Onbegrijpelijk. De verwarring nam toe en dat heeft de regels ondergraven. Het is echt Nederlands om dan niet meer te luisteren.”

Waar ligt daarvoor de verantwoordelijkheid? Bij Rotterdam of bij de regering? Veiligheidsexpert Syan Schaap meent dat Rotterdam het niet alleen kan. “Allereerst moet het kabinet de boodschap over het risico klip en klaar neerzetten. Op gemeentelijk niveau moet een publiekscampagne echt motiveren inzake de anderhalve meter. En landelijk moeten we de gelederen sluiten. Het kan niet zo zijn dat bepaald gedrag in Meppel oké is maar in Rotterdam onder dezelfde omstandigheden een boete oplevert.” Inmiddels neemt het risicobesef in Nederland weer toe. Boin adviseert een simpele vuistregel, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek: “Niet te lang met veel mensen in een besloten ruimte verblijven.”

Beeld Louman&Friso

Meer handhaven

Schaap: “Dit is de fase van irritatie tussen partijen. Ondernemers raken geïrriteerd door het gebrek aan gemeentelijke handhaving. Iedereen loopt kriskras op straat, maar zij moeten zich wél aan de regels houden.” Boin constateert dat er overal in Nederland een tekort is aan agenten en handhavers. Hij vindt het realistisch dat het Rijk meer fondsen beschikbaar stelt, als er strengere eisen zijn. “De makkelijkste stap is nu de bestaande regels eerst eens te gaan handhaven. Begin daarmee in plaats van een avondklok in te stellen”, roept hij op. Op privéfeestjes heeft de overheid geen invloed. “Ergens houdt het op”, zegt Schaap. Mensen maken een eigen keuze. “Agenten kunnen moeilijk overal aanbellen om de woonkamer te controleren.”

Beeld Louman&Friso

Sneller testen

Wat doen we met alle vakantievierders, en passagiers die op vliegvelden aankomen? Iedereen aan de grens screenen wordt afgeraden door de Wereldgezondheidsorganisatie, weet Boin. Velen die besmet zijn hebben geen koorts. Ideaal zou volgens de hoogleraar zijn om wél direct aan de grens te testen, maar dat is onmogelijk. Er gaan in de luchtvaart zelfs stemmen op om op lange vluchten twee keer te testen, bij inchecken en bij uitstappen.” Als de situatie goed onder controle is zoals nu, moet je beter zicht krijgen op de influx van besmettingen uit het buitenland, vindt Boin. “De winst is te halen in snelle testresultaten. Dan kun je ook weten hoeveel passagiers die met de KLM uit Brazilië aankomen, besmet zijn.”

Lees ook:

Voetgangers moeten wennen: rechts houden en volg de pijlen in de winkelstraat

Om voetgangers en fietsers op anderhalve meter veilig te laten passeren, nemen steden verkeersmaatregelen. Nederland heeft ineens autovrije schoolstraten, meer groen voor fietsers en eenrichtingsverkeer voor voetgangers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden