Voeding

Welk voedingslogo gaat ons straks in de supermarkt helpen gezond eten te kopen?

Beeld ANP

Een stoplicht, een gezondheidsscore of een sleutelgat: een van die logo’s gaat consumenten straks helpen in de supermarkt.

De vinkjes van het ‘Ik Kies Bewust’-keurmerk zijn al even weg, maar klanten hebben in de supermarkt nog steeds geen goed logo dat ze helpt gezond te kiezen. Staatssecretaris Paul Blokhuis van volksgezondheid bepaalt uiterlijk eind dit jaar wat het nieuwe onafhankelijke voedingskeuzelogo wordt. Er is een keuze uit drie. Gegadigden zijn het stoplichtlogo uit het Verenigd Koninkrijk, het Keyhole-logo uit Scandinavië, en Nutri-score uit Frankrijk.

Geen van die logo’s is ideaal voor de Nederlandse markt, zegt Annet Roodenburg, lector voeding en gezondheid aan de HAS Hogeschool. Namens de HAS zat ze in de wetenschappelijke adviescommissie die criteria van het Ik Kies Bewust-keurmerk bijstelde. “Het is cruciaal is dat de consument het logo begrijpt.”

Uit onderzoek van de Consumentenbond bleek dat 85 procent van de consumenten het verschil tussen blauwe en groene vinkjes niet begreep. Het groene vinkje stond voor de Schijf van Vijf, het blauwe betekende dat het een bewustere keuze was binnen een bepaalde productgroep, bijvoorbeeld omdat het minder suiker bevatte. Op die manier kon snoepgoed toch gezond lijken.

Nutri-score: een gezondheidsscore van A tot E

Dat laatste lijkt ook een probleem bij de Nutri-score. Dat geeft een gezondheidsscore van A tot E, vergelijkbaar met een energielabel. Sommige scores verschillen volgens Roodenburg sterk met de Nederlandse voedingsstandaard. Zo scoort Coca-Cola Light met een B beter dan olijfolie, dat een D krijgt. Andersom scoort kaas bij de Nutri-score zeer slecht, belegen kaas krijgt zelfs een E. Dat kan volgens Roodenburg problematisch zijn. “Als een logo te sterk verschilt met ons idee van gezonde voeding, haakt de consument af.”

Het Franse logo, dat ook al in Spanje en België is ingevoerd, is favoriet bij een aantal bedrijven. Iglo, HAK en Albert Heijn hebben aangekondigd na de zomer het logo al te gaan voeren. Ook de Consumentenbond is voorstander, en is samen met Europese consumentenorganisaties een burgerinitiatief gestart om Nutri-score in Europa verplicht in te voeren. Opvallend, omdat eerder onderzoek van de bond uitwees dat meer consumenten (51 procent) het stoplichtlogo in hun supermarkt willen zien dan Nutri-score (29 procent).

Het Evolved Nutrition Label, oftewel stoplicht.

Stoplicht scoort op zout, suiker, vet

Het Britse Evolved Nutrition Label, kortweg stoplichtlogo, geeft een aparte score voor zout, suiker en (verzadigd) vet. Zo kunnen consumenten zelf kiezen wat ze belangrijk vinden aan een gezond dieet, bijvoorbeeld minder zout. Die uitgebreide informatie kan voor de consument ook verwarrend zijn, zegt Roodenburg. “Je moet als consument echt even goed kijken om het logo te begrijpen.”

Ook kan het logo volgens haar een verkeerde indruk wekken. “Een blikje cola bijvoorbeeld scoort op zout en vetten driemaal een groen licht, en slechts één rood licht voor suikers, waardoor het lijkt of het om een redelijk gezond product gaat.”

Recent stapte Coca-Cola in Nederland op eigen houtje over op het stoplichtsysteem. Een opportunistische maar begrijpelijke keuze, oordeelt Roodenburg.

Het Keyhole-logo.

Keyhole: gezond binnen een productgroep

Het Scandinavische Keyhole-logo is volgens het Consumentenbondonderzoek het minst populair onder Nederlandse consumenten (8 procent, de overige 12 procent stemt ‘overig’). Het logo geeft aan dat een product een gezondere keuze is binnen een productgroep. Dit alternatief lijkt het meest op het oude vinkjessysteem, behalve dat frisdranken en snacks voor dit logo niet in aanmerking komen.

Een groot voordeel van dit type logo is volgens Roodenburg dat het productverbetering onder fabrikanten stimuleert, omdat minder gezonde producten als mayonaise binnen de eigen productgroep toch kunnen worden bestempeld als de meest gezonde keuze. “Maar het kan ook verwarrend werken voor de consument als die ziet dat zowel een komkommer als een pot mayonaise hetzelfde logo dragen.”

Zelf zou Roodenburg het liefst een combinatie van Nutri-score en het Keyhole-logo zien. “Ik ben voor een logo dat per productgroep oordeelt en zo productverbetering stimuleert, met een gradatie van A tot E, waarbij A gelijk staat aan de Schijf van Vijf.”

Nog geen keuze gemaakt

Staatssecretaris Blokhuis heeft nog geen keuze gemaakt, laat een woordvoerder weten. De staatssecretaris is in gesprek met onder andere het RIVM en Voedingscentrum, en hoort verzoeken van fabrikanten en de Consumentenbond. Verder wacht het ministerie een onafhankelijk consumentenonderzoek af. De woordvoerder: “Het oude logo beviel voornamelijk een aantal fabrikanten. Ook consumenten moeten zich in dit nieuwe logo kunnen vinden.” Volgend jaar komt het gekozen logo in de supermarkten.

Lees ook:

Vaarwel verwarrende vinkjes. Maar wat moet ervoor in de plaats komen?
Hoe moet de consument straks zien wat gezond is en wat niet? De onduidelijke vinkjes gaan weg, maar een alternatief vinden blijkt niet makkelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden