ReportageEssentiële winkels

Weer moet de boekwinkel dicht, nét in die week dat het meest verkocht wordt

Eerste dag lockdown voor boekhandel van der Meulen in het centrum van Alkmaar. 
 Beeld Olaf Kraak
Eerste dag lockdown voor boekhandel van der Meulen in het centrum van Alkmaar.Beeld Olaf Kraak

Bij boekhandel Van der Meulen in de Alkmaarse Langestraat doen ze wat ze kunnen, lockdown of niet. Maar een winkel zonder klanten scheelt nogal.

Joost van Velzen

Daar gaan we weer. Dat is toch het overheersende gevoel bij winkeliers die plots dicht moeten. Zo ook bij Olga en Arjan de Boer van boekhandel Van der Meulen aan de Langestraat in Alkmaar. “Ik was gisteren hard aan het werk, maar ik was tegelijkertijd ook boos”, zegt Olga (40). “Net of je in een cirkel ronddraait. Dat gevoel.”

Zaterdag liep het nog storm in de zaak. Klanten stelden snel hun kerstcadeaus veilig of kochten de laatste Dave Eggers voor zichzelf. Nu, een dag later, is er alleen personeel in de winkel. Vanochtend zat Arjan (41) hier in zijn uppie: “Toen voelde ik mij wel even eenzaam.”

Cynische grappen

De medewerkers van Van der Meulen hebben de persconferentie met zijn allen in de winkel bekeken. “We wisten natuurlijk al waar het op zou uitdraaien. Je hebt constant in je achterhoofd dat het kan gebeuren. Als het dan zover is baal je, maakt een paar cynische grappen, gooit de afstandsbediening in de hoek. En dan weer verder. Maar zuur is het wel.”

Dicht moeten is nog tot daaraan toe. Maar het is wéér – net als vorig jaar – uitgerekend in de periode dat een boekhandel het moet verdienen. Denk je aan een kerstcadeau, dan denk je aan een boek. En boeken hebben ze, hier bij Van der Meulen. Loop maar eens door de zaak. Er ligt heel wat smakelijk leesvoer opgestapeld. Kruispunt van Jonathan Franzen. Amalia van Claudia de Breij. Chansons! van Matthijs van Nieuwkerk en Rob Kemps. Neem me alsjeblieft mee, lijken ze te roepen. Lees me, pak me in, geef me cadeau.

Arjan en Olga de Boer. Beeld Olaf Kraak
Arjan en Olga de Boer.Beeld Olaf Kraak

“Met die toptitels zit het wel goed”, zegt Olga. “Die verkopen we ook zo wel, via online of met afhalen en bezorgen.” Het probleem van een gesloten boekhandel is juist dat de titels die niet zo snel in de media komen, nu liggen te verpieteren. “Boeken waarbij je een praatje kunt houden als verkoper. Titels waar we zelf enthousiast over zijn. Of fotoboeken. Die moet je zien. Daar moet je over horen. Dat kan nu niet.” Impulsaankopen zoals tijdschriften en wenskaarten verkopen nu ook nauwelijks. Arjan: “Dat klanten niet in de winkel mogen komen scheelt veel omzet, al koop je daardoor ook minder in.”

Olga en Arjan zijn elkaars neef en nicht en runnen de zaak al enkele jaren. Nu nog onofficieel, want pas op 1 maart van het nieuwe jaar zijn ze formeel eigenaar. De zaak is in de familie sinds 1946, maar Van der Meulen is al sinds 1905 dé boekhandel van de stad. Veel concurrentie is er niet in Alkmaar. Boekhandel Feijn is er al een tijdje geleden mee opgehouden. De kleine boekwinkel in de Huigbrouwerstraat bestaat ook niet meer. Het gerenommeerde Zwaan & Ter Burg is al zowat vergeten. Verderop in de Langestraat zit nog wel boekhandel Stumpel, die de zaak sinds kort flink hebben uitgebreid.

Hoge gunfactor

Arjan: “Wij hebben een eigen pand, zijn er vrij zeker van dat we het redden. Wij hebben gigantisch veel vaste klanten en een hoge gunfactor. Laatst zei een oudere dame tegen mij: ‘Als ik iets voor jullie kan doen dan hoor ik het graag.’ Zulke dingen houden ons op de been.” Noodsteun van de overheid heeft de Alkmaarse boekhandel (11 medewerkers) niet per se nodig, zeggen de De Boertjes. “Wij hebben het tot nu toe niet echt nodig gehad. Die steun is ook niet echt gratis, natuurlijk”, zegt Arjan.

Eerste dag lockdown voor boekhandel van der Meulen in het centrum van Alkmaar. 
 Beeld Olaf Kraak
Eerste dag lockdown voor boekhandel van der Meulen in het centrum van Alkmaar.Beeld Olaf Kraak

Maar voor veel kleine ondernemers wel nodig, zegt Kitty Koelemeijer, hoogleraar marketing en retail aan Nyenrode Business Universiteit. “Voor hen is de steun ook relatief goed geregeld. Maar de positie voor kleine, niet-essentiële winkels staat wel onder druk. Omdat de verschuiving naar online – en dus een ander aankoopgedrag – nu nog verder door zal zetten.”

Met dat wel of niet ‘essentieel’ zijn worstelen Olga en Arjan de Boer ook. Ze vinden het best apart dat Jamin verderop in de straat gewoon open is. Of een winkel als Holland & Barrett. Olga: “Wij zijn wel essentiëler dan die winkels, denk ik. Maar zijn wij echt van levensbelang? In het grote geheel vind ik dat er te veel essentiële winkels zijn.”

Lees ook:

Lockdown raakt retailsector hard. ‘Dit zijn de allerbelangrijkste weken van het jaar voor winkels’

Nederland telt 56.000 niet-essentiële winkels waar 350.000 mensen werken. En waar zaterdag nog snel veel klanten kwamen winkelen.

Gigantische rijen voor het warenhuis. ‘Het moet wel nu, want straks kan het niet meer’

De zogenoemde niet-essentiële winkels moeten hoogstwaarschijnlijk weer dicht. Dus gingen massa’s klanten nog snel kerstcadeautjes kopen bij De Bijenkorf in Amsterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden