Interview Kim Putters

‘We leren juist nu veel over sociaal-emotionele vorming op school, als tegenwicht in de prestatiecultuur’

SCP-directeur Kim Putters. Beeld anp
SCP-directeur Kim Putters.Beeld anp

Het Nationaal Programma Onderwijs kan ons veel leren, vindt SCP-directeur Putters. Zijn commissie adviseerde het kabinet voor het eerst over de aanpak van onderwijsachterstanden.

Laura van Baars

Hoe wordt het Nationaal Programma Onderwijs ervaren door leerlingen en studenten, leraren, schoolleiders en -bestuurders en wetenschappers? Al die mensen die niet aan de Haagse tekentafel zitten, maar wel dagelijks bezig zijn met het bestrijden van achterstanden en vertraging in het onderwijs?

Het ministerie van onderwijs vroeg hen via het Platform Perspectief Jongeren om het kabinet de ­komende drie jaar van gevraagd en ongevraagd advies te blijven voorzien. In een eerste advies betoont de commissie met tien adviseurs – onder wie hoogleraren Micha de Winter (pedagogie) en Trudie Schils (onderwijseconomie), leraar Karim Amghar en voormalig Laks-voorzitter en student Sven Annen – zich ­alvast kritisch. Kim Putters, voorzitter en directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, licht toe.

Jullie stellen dat de doelen van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) te ambitieus zijn om binnen 2,5 jaar waar te maken. Waaruit blijkt dat we onderwijsachterstanden in die periode niet kunnen inlopen?

“Laat ik vooropstellen dat veel mensen blij zijn met het NPO, ­omdat zij beter in beeld kunnen krijgen wat wel en niet effectief is om achterstanden in het onderwijs in te halen. Door het lerarentekort en het telkens sluiten van scholen lukt het veel scholen echter niet om de doelen in de gestelde periode te halen. Daarvan zeggen wij: geef die scholen meer tijd, wees als kabinet flexibel. Al wordt het vier jaar.”

Moet het nieuwe kabinet het NPO verlengen?

“Het is niet de bedoeling dat scholen het geld jaren op de plank laten liggen, terwijl het bedoeld is voor leerlingen die nu achterstanden ­oplopen. We moeten deze jaren ook lessen trekken uit het NPO. Dat zou ertoe kunnen leiden dat we structureel geld willen blijven uittrekken voor bepaalde interventies. Veel scholen zijn bijvoorbeeld bezig hun onderwijs op sociaal-emotioneel vlak te verbeteren. Daar is lang ­weinig aandacht naar uitgegaan. Misschien willen we dit type ontwikkeling ook later nog blijven bieden, als tegenwicht in de prestatiecultuur. Als je als school meer tijd krijgt, bijvoorbeeld vier tot acht jaar, kun je ook betere samenwerkingsverbanden met sportclubs, jongerenwerk of cultuureducatie maken.”

Jullie signaleren ook dat het geld van NPO niet altijd op de gewenste plekken terechtkomt.

“Het al langer bestaande leraren­tekort en de beschikbare extra ­middelen leiden tot een verschuiving in personele tekorten. Hierdoor is het mogelijk dat scholen met veel achterstandsleerlingen in kwetsbare wijken en waar de problematiek het grootst is, personeel kwijtraken aan scholen in meer welvarende wijken met hoger opgeleide ouders. De toename van sociale segregatie is een onbedoeld risico van het NPO.”

Komt het geld wel terecht bij de juiste kinderen?

“Je hebt leerlingen met leervertraging en leerlingen met leerachterstand. De leerlingen met vertraging deden het voor de pandemie redelijk tot goed. Hun vertraging is relatief makkelijk in te halen met bijlessen of lessen in kleine groepen. De scholen moeten dan wel open zijn en er moeten voldoende leraren zijn. De randvoorwaarden moeten op orde zijn, maar met het NPO bereik je deze kinderen wel.
Voor de leerlingen met achterstanden is er evenwel een bredere aanpak nodig; die achterstanden waren er vaak al. Je moet gaan ­samenwerken met jongerenwerk, jeugdzorg en ouders erbij betrekken om hier een verschil te maken. Het is de vraag wat het NPO voor deze jongeren precies kan betekenen. We willen ons juist in deze groep gaan verdiepen om het kabinet te adviseren.”

Lees ook:

Deltaplan nodig voor schoolgebouwen

Scholen moeten altijd openblijven, vinden deskundigen, ook als er een virus rondwaart. Daarvoor moeten de scholen wel fundamenteel anders worden ingericht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden