Zorgkosten

We kunnen gratis naar de leefstijlcoach sinds dit jaar, maar het loopt niet bepaald storm

In het leefstijlprogramma is geen dieet opgenomen maar een gezond eetpatroon is wel een belangrijk onderdeel. Beeld ANP

Sinds begin dit jaar wordt leefstijlverandering vergoed door de zorgverzekeraar. Maar de belangstelling voor de leefstijlcoach valt tegen.  

Nederlanders maken veel minder gebruik van leefstijlcoaches dan gedacht. Het ministerie van VWS rekende op achtduizend tot tienduizend deelnemers aan de zogeheten Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) in het eerste jaar. Het zijn er 1400, blijkt uit cijfers die het ministerie onlangs bekendmaakte.

Leefstijlverandering is een belangrijk onderdeel van het preventieakkoord van staatssecretaris Paul Blokhuis. De gedachte is dat gezonder leven bepaalde ziekten en aandoeningen terugdringt. Diabetes bijvoorbeeld, of hart- en vaatziekten. Daarom vergoeden zorgverzekeraars sinds dit jaar leefstijlprogramma’s. “Zeker, het aantal mensen dat meedoet aan een GLI valt wat tegen”, zegt Iris de Vries, huisarts en vicevoorzitter van Vereniging Arts en Leefstijl. “Maar we zijn pas net begonnen.”

Twee jaar aan gezondheid werken

Arts en Leefstijl denkt mee met staatssecretaris Blokhuis om de aanloopproblemen op te lossen. Dat kan bijvoorbeeld door de huisartsen tegemoet te komen. Zij blijken over het algemeen onvoldoende op de hoogte van de GLI. Daarnaast vinden ze leefstijlinterventies lastig te regelen. “De ICT-voorzieningen zijn onvoldoende”, zegt de Vries. “Huisartsen hebben het druk. Zij willen ergens een vinkje kunnen zetten in plaats van een half uur zoeken naar een leefstijlcoach en dan nog een brief schrijven.”

Wie van de huisarts wel een verwijzing krijgt, werkt onder begeleiding van een coach twee jaar aan de gezondheid. Meer bewegen en gezonder eten. Daardoor gaan mensen minder vaak naar de huisarts of medisch-specialist, wat kosten bespaart. Daarom is er volgens De Vries veel enthousiasme en vastberadenheid op het ministerie om het leefstijlplan te laten slagen. “Het moet lukken, willen we de zorg betaalbaar houden.”

Maar 250.000 euro in plaats van 6,5 miljoen

Hoeveel het leefstijlprogramma heeft bespaard, is niet bekend. Wel bekend zijn de kosten. De verzekeraars hebben dit jaar 250.000 euro uitgekeerd. Dat bedrag loopt nog op, want niet alle declaraties over 2019 zijn binnen. De 250.000 euro is veel minder dan de 6,5 miljoen euro die het ministerie van VWS dit jaar reserveerde voor de leefstijlprogramma’s.

Bij het RIVM verschenen deze week ook cijfers over de leefstijlambities van Blokhuis. Het blijkt dat vooral in de noordelijke provincies Groningen, Friesland en Drenthe nauwelijks inwoners zijn te vinden die een leefstijlprogramma volgen. Ook in Zeeland en Flevoland voelen mensen er weinig voor. Dat heeft deels te maken met de afwezigheid van leefstijlcoaches. Zo is er in Flevoland maar een coach actief. In Rotterdam zijn dat er meer dan vijftig. In het kleinere Amersfoort staan ruim dertig coaches geregistreerd. Er schort, kortom, nog wat aan de verdeling van de coaches over het land. Ruim honderd gemeenten zitten zonder geregistreerde coach. Dat er geen landelijke dekking is, noemt De Vries dan ook als een van de redenen waarom het aantal deelnemers wat tegenvalt.

Meer dan tweederde is vrouw

Cijfers van het RIVM geven een beeld van wie de 1400 Nederlanders zijn met een leefstijlprogramma. De gemiddelde deelnemer is een vrouw van ongeveer vijftig jaar met een of meerdere chronische aandoeningen en een lage sociaal-economische status uit Gelderland of Limburg. 69 procent van de deelnemers is vrouw, 31 procent man. De leeftijdsgroep 50 tot 69 jaar is het sterkst vertegenwoordigd.

Veel afhakers zijn er volgens De Vries niet. “Dat komt omdat de GLI geen dieet of cursusje is, maar een programma dat twee jaar duurt. Wat bijdraagt aan het succes is dat het programma werkt met groepen. Dat houdt mensen gemotiveerder. Als iemand het zwaar heeft, trekken anderen hem of haar er doorheen. Niet alleen tijdens bijeenkomsten, maar ook in groepsapps.”

Lees ook:

Leefstijl uit een prikje, of toch gezonder leven?

De overheid doet niet aan preventie van welvaartsziekten. De farmaceutische industrie zit echter niet stil, constateren cardioloog in opleiding Remko Kuipers en orthopedagoog Marjan Pasma. 

Om de leefstijl te verbeteren, moet het Preventieakkoord meer rekening houden met sociale verschillen

De leefstijlambities zijn alleen te realiseren als maatregelen worden genomen die effectief zijn binnen groepen waar ongezond gedrag het meest voorkomt. Daar wringt de schoen, schrijven Karien Stronks, Janneke Harting en Michael Schreuders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden