Maatregelen

Wat mag nog wel, en vooral: wat niet? Een overzicht van de knelpunten

Theaterliefhebbers in de zaal van de Koninklijke Schouwburg in Den Haag voorafgaand aan een korte voorstelling van Het Nationale Theater.Beeld ANP

Het kabinet spreekt nu over een ‘gedeeltelijke lockdown’, terwijl Nederland dit voorjaar nog in een ‘intelligente lockdown’ zat. Het roept prangende vragen op.

Horeca

Voor cafés en restaurants zijn de voorschriften helder én pijnlijk: ze moeten allemaal dicht. Afhalen en bezorgen blijft mogelijk, maar na 20.00 uur is verkoop van alcohol niet toegestaan. Bezit en gebruik van softdrugs in avond en nacht mag toch, omdat een verbod in strijd blijkt met het gedoogbeleid.

Hotels mogen openblijven.

Opvallend is dat het OMT, de groep medische adviseurs van het kabinet, vindt dat het kabinet moet onderzoeken of restaurants alsnog open kunnen blijven. Er zouden dan maximaal vier personen aan een tafel mogen zitten, personeel moet mondkapjes dragen. Maar het kabinet voelt hier niets voor.

Sport

Ook hier zijn de ingrepen fors. De kern is dat volwassenen alleen nog samen mogen sporten in groepjes van maximaal vier personen. Dat betekent voor teamsporten een voorlopig einde aan trainingen en wedstrijden. Een individuele sport, zoals golf en zwemmen, mag dus wel. Voor binnensporten, zoals badminton en turnen, geldt dat er in een ruimte maximaal dertig volwassenen mogen zijn. In dat licht is het opvallend dat buiten mag worden gesport met maximaal vier personen.

Het kabinet heeft met koepelorganisatie NOC-NSF en voetbalbond KNVB afgesproken dat voor profvoetballers in de eredivisie en eerste divisie en voor topsporters met een status een uitzondering wordt gemaakt. Voor hen verandert er niets. Dat leidt tot veel onbegrip en boosheid bij andere sporters. Zo wordt de vrouwen eredivisie wel stilgelegd, een competitie met speelsters die ook voor het Nederlands elftal uitkomen en in de Champions League spelen.

En dat terwijl het KNVB-bekertoernooi bij de mannen, waar amateurploegen aan meedoen, gewoon doorgang kan vinden.

Locaties

Discotheken en nachtclubs hadden al geen zicht op goed nieuws en dat is niet veranderd. Winkels moeten dicht om 20.00 uur, met uitzondering van supermarkten, maar die mogen na dat tijdstip geen alcohol meer verkopen. Rechtbanken blijven gewoon open, net als sportscholen en zwembaden. Of in de praktijk alle zwembaden erin slagen om alle voorschriften op te volgen, is onduidelijk.

Het kabinet wil niet tornen aan de huidige regels voor zogeheten ‘doorstroomlocaties’ waar mensen in beweging zijn, zoals musea, bibliotheken, pretparken en dierentuinen. Zij werken nu met reserveringen en beperkte toegang. Opmerkelijk is dat het OMT verdeeld is over het openlaten van deze locaties vanwege onvoorspelbare risico’s.

Bijeenkomsten

Voor bruiloften blijft de afspraak: maximaal dertig mensen binnen en veertig buiten (inclusief kinderen). Voor uitvaarten geldt deze regel niet. Daar mogen, mits men kan reserveren, een onbeperkt aantal mensen bijzijn. Een gezondheidscheck bij aankomst is wel verplicht.

De overheid mag volgens de Grondwet de vrijheid van godsdienst niet beperken. Het verzoek om met maximaal dertig personen samen te komen in kerk, synagoge of moskee is een dringende oproep. Het kabinet hoopt dat diensten zoveel mogelijk digitaal plaatsvinden en dat er niet wordt gezongen. Afgelopen weekenden bleek dat niet alle kerken gehoorzaamden.

Reizen

Het kabinet wil dat mensen thuiswerken tenzij het echt niet anders kan. Rutte doet een oproep aan werkgevers om hier ook op toe te zien. In theorie kan de overheid een bedrijf sluiten als mensen zich niet aan de regels hebben gehouden waardoor er besmettingen plaatsvonden. Burgemeesters hebben de afgelopen weken diverse cafés op slot gedaan. 

In het voorjaar klonk de premier strenger: toen was de boodschap dat alleen mensen met vitale beroepen met het openbaar vervoer mochten reizen. De NS schaalden de dienstregeling fors af. Dat is nu niet het geval.

Rutte en De Jonge ontraden reizen naar het buitenland waar sprake is van code oranje of rood. Het OMT wilde dat het kabinet dit net wat scherper zou stellen: ‘raad mensen af om te reizen naar het buitenland en naar hotspots in Nederland indien het niet strikt noodzakelijk is om de reis te maken’. Zo ferm klonken Rutte en De Jonge dinsdagavond niet tijdens hun persconferentie. Een deel van de Kamer zou ook graag zien dat het kabinet vliegreizen naar het buitenland aan banden legt, maar daar is – vooralsnog – geen sprake van.

Cultuur

De nieuwe maatregelen vormen de zoveelste klap voor de culturele sector. Tal van voorstellingen en optredens worden geschrapt omdat optreden voor maximaal dertig mensen ondoenlijk is. Ook repetities van (grote) koren en orkesten komen in de knel, aangezien ook zij met ten hoogste dertig mensen mogen oefenen.

Mondkapjes

De Jonge zei tijdens de persconferentie met grote stelligheid dat het dragen van mondkapjes in publieke ruimten (ook op scholen, met uitzondering van basisonderwijs) wordt verplicht. Voorlopig is dat juridisch niet geregeld en blijft het bij ‘een dringend advies’ om in publieke binnenruimte een mondmasker te dragen. Het ligt voor de hand dat het kabinet de verplichting wil vastleggen in de nieuwe Covid-19-wet, die dinsdag met ruime meerderheid werd aangenomen door de Tweede Kamer. Daar staat niet expliciet in dat er een plicht komt, maar de wettekst biedt wel mogelijkheden om dit er later alsnog in op te nemen. Het is nu wachten op instemming van de Eerste Kamer. De senaat behandelt de wet nog deze maand, maar het zal niet voor 1 november zijn dat de wet is ondertekend door de koning en in werking kan treden.

‘Kabinet komt te laat met wet over mondkapjes’

De politiebond ACP begrijpt niet dat het kabinet afgelopen maanden geen wettelijke plicht voor het dragen van een mondkapje heeft voorbereid. Het duurt volgens ACP-voorzitter Gerrit van de Kamp wellicht nog maanden voordat het hele proces van wetgeving is doorlopen. Tot die tijd kan er niet gehandhaafd worden.

Premier Rutte zei dinsdag het dragen van een mondmasker te willen verplichten in openbare binnenruimtes. Bij gebrek aan wettelijke basis is het vooralsnog alleen een ‘dringend advies’.

Het Veiligheidsberaad, het overlegorgaan van de 25 veiligheidsregio’s, verwacht dat eigenaren van winkels en gebouwen zelf bezoekers zullen verplichten een mondkapje op te doen en bij weigering de toegang te ontzeggen. Het Veiligheidsberaad rekent op een grote bereidheid van mensen om mee te werken.

Het ACP maakt zich echter zorgen over de groep die weigert een mondkapje te dragen en daarmee conflicten oproept. Voorzitter Van de Kamp kan het allemaal niet meer volgen. “Ik heb weer met verbazing naar de persconferentie zitten kijken. Ik ben écht verbijsterd”, zei hij. “Rutte zegt dat op dit moment de wettelijke grondslag voor zo’n verplichting ontbreekt, maar daar had hij in de zomer toch alle tijd van de wereld voor? Ik vind het onvoorstelbaar.”

Lees ook:

Nederland kan zichzelf een cadeau doen ‘door je aan de maatregelen te houden’

De eventuele effecten van de maatregelen die eind september werden afgekondigd zijn “nu nog niet zichtbaar”, zei RIVM-directeur Van Dissel, maar hij voegde eraan toe dat er ‘grote twijfels’ zijn over de effectiviteit van die stappen. Daarvan zouden deze week dan al de eerste positieve signalen te zien moeten zijn.

Halve lockdown is vooral nodig om iedereen zorg te kunnen bieden

Dus ook de patiënten met een (beginnende) tumor, met dichtslibbende vaten en andere ziekten en aandoeningen. Dat was de boodschap van Ernst Kuipers woensdagochtend tijdens de hoorzitting in de Tweede Kamer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden