Vijf vragen Syriëgangers

Wat gebeurt er met de kinderen uit IS-gebied als ze hier zijn?

Een Franse vrouw houdt de hand van haar kind vast in het kamp Al Hol in Syrië. Beeld AFP

Nederland moet de kinderen van IS-vrouwen terughalen, oordeelt de rechter, hun moeders niet. Wat gebeurt er precies met die kinderen? Vijf vragen en antwoorden.

Zijn er al kinderen van IS-vrouwen teruggekeerd naar Nederland?

Ja. In Nederland is de Raad voor de Kinderbescherming de eerste instantie waarnaar gekeken wordt als een kind uit IS-gebied terugkeert. De raad deelt geen officiële cijfers over het aantal teruggekeerde kinderen dat hier nu rondloopt, maar wil wel zeggen dat het er minder dan tien zijn. Sommigen van hen zijn bekend, zoals de twee weeskinderen die afgelopen zomer werden opgehaald met behulp van een Nederlandse diplomaat, of de twee kinderen van de inmiddels veroordeelde IS-vrouw Laura H.

Zijn alle kinderen in IS-gebied bekend?

De AIVD schat dat er minimaal 210 kinderen met een Nederlandse link in Syrië en Turkije zitten, maar dat is hooguit ‘een benadering’. Het vonnis van maandag gaat specifiek over 23 IS-vrouwen en hun 56 kinderen. De Raad voor de Kinderbescherming heeft voor die 56 kinderen een individueel terugkeerplan opgesteld. Dat doet de raad in principe voor alle kinderen met een Nederlandse link in IS-gebied, voor zover er informatie over deze kinderen beschikbaar is. Dat is niet altijd het geval: de raad laat weten dat er momenteel ‘meer dan honderd’ terugkeerplannen zijn opgesteld.

Wat staat er in zo’n terugkeerplan?

De inhoud van zo’n dossier verschilt per kind, legt een woordvoerder uit. De situatie in de kampen kan namelijk afwijken: met de ene moeder is soms Skype-contact terwijl van een andere ouder amper iets bekend is.

Het terugkeerplan bevat informatie over de leeftijd van het kind, over de status van zijn of haar ouders en de fysieke conditie van het kind. Belangrijk is ook de vraag of er achtergebleven familie in Nederland woont, en wat voor familie dat is. Zijn zij in staat om het kind op te vangen? Is het een veilige familie en zien ze het zitten om een getraumatiseerd kind op te vangen? Staan ze open voor hulp, zoals de begeleiding van het Landelijk Adviesteam Terugkeerders, en weet deze familie in Nederland de weg naar andere hulpverlening te vinden? Als het even kan, stelt de raad kinderen in opvangkampen via Skype alvast voor aan familieleden in Nederland, zodat het kind op Schiphol een bekend gezicht ziet.

Op basis van al die informatie wordt bepaald of familie, een pleeggezin of een instelling een kind opvangt. Het gezag wordt door de raad overgedragen aan een gezinsvoogd en de gemeente waarin het kind wordt opgenomen.

Kinderen en hun ouders worden dus van elkaar gescheiden op Schiphol?

In principe wel. Bij aankomst op Schiphol worden de moeders aangehouden door het Openbaar Ministerie, de kinderen gaan mee met de Kinderbescherming. De raad vraagt de moeders om afscheid te nemen en de kinderen daarbij gerust te stellen, ze te vertellen dat het goed is. In dit geval oordeelt de rechter dat de staat niet verplicht is om moeders terug te halen. Of deze kinderen worden teruggehaald, is nu aan het kabinet. 

Hoe zit het met de risico’s die een kind uit IS-gebied met zich meebrengt?

Naast de opvoeding van het kind, het pedagogische aspect, is veiligheid ook een thema waar de Raad voor Kinderbescherming naar kijkt. Van de 56 kinderen is bekend dat ze jonger dan twaalf zijn, in de meeste gevallen niet ouder dan zes jaar. De leeftijd van het kind is belangrijk; een kind van 8 of 9 jaar oud heeft mogelijk IS-training gehad en waarschijnlijk heftige gebeurtenissen meegemaakt. De vraag die de Raad zich stelt is: vormt het kind mogelijk een veiligheidsrisico in Nederland? Waar een kind aan is blootgesteld, speelt mee bij de afweging door wie het kind wordt opgevangen. Belangrijk is, zegt de woordvoerder, dat een kind hier niet van de regen in de drup raakt.

Lees ook:

Kinderen uit IS-gebied halen is de enige mogelijkheid om ze in veiligheid te brengen

Kinderen mogen niet de dupe worden van de keuzes van hun ouders, oordeelde de rechter maandag. Door ze in Koerdische kampen te laten zitten, gebeurt dat wel.

Rechter: Nederland moet kinderen IS-vrouwen terughalen

De Staat moet er alles aan doen om de kinderen van IS-vrouwen uit kampen in Noord-Syrië terug te halen naar Nederland. Voor de IS-vrouwen zelf geldt daartoe geen verplichting. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden