Boerenprotest op het Malieveld. Agractie, de organisator van het protest, verwachtte in totaal 2.200 tractors in Den Haag.

Reportage Boerenprotest

Wat boerenverstand, dat zou mooi zijn

Boerenprotest op het Malieveld. Agractie, de organisator van het protest, verwachtte in totaal 2.200 tractors in Den Haag. Beeld Inge Van Mill

Het Malieveld stond dinsdag vol met tractoren van boze boeren, die protesteerden tegen het volgens hen te negatieve beeld dat de politiek en samenleving van hun beroepsgroep schetsen.   

Om vijf uur stond Gertjan Schurink uit Enschede dinsdag naast z’n bed. Eerst koeien melken, daarna met een bus vol collega-boeren naar Den Haag. Hij is het Malieveld op komen lopen met drie attributen: een lege jerrycan, een stuk pvc-buis en een groen houten kruis van twee aan elkaar gespijkerde latjes. Jerrycan en buis doen dienst als trommel en stok. Het groene kruis, zegt Schurink, symboliseert de toestand in de agrarische sector: “Wij zijn ten dode opgeschreven.”

Wat een paar weken geleden begon met een verzuchting van een schapenhouder, bleek dinsdag uitgegroeid tot het grootste boerenprotest in tijden. De boeren mochten een manifestatie houden met vijf tractoren, stelde de gemeente Den Haag voor. Dat werd bijgesteld naar 75. Maar de boeren lieten zich door geen afzethek tegenhouden en stonden met honderden tractoren op het veld. Aan de hefarmen hingen protestborden en spandoeken: “Ambtenaren zonder verstand beslissen voor de boeren in het land”. En: “Iedereen vliegen, consumeren, genieten en de boeren zijn de zwarte pieten”.

Pieter Bijlsma herkent dat, zegt hij. “Doordat ons voedsel zo goedkoop is, kan iedereen op een vervuilende vliegvakantie. Maar als er iets moet gebeuren voor het milieu, is de boer aan de beurt. Laat die luie consument zich eens afvragen: wat kan ik zelf doen?”

Bijlsma is akkerbouwer, vierde generatie, in Nieuw-Vennep. Hij teelt biologische bonen, uien en oergranen – voor bakkers en bierbrouwers. Hij geeft toe: hij staat maatschappelijk minder onder druk dan veehouders. Toch is ook hij boos. “Toen die man van D66 zei dat de veestapel moet halveren, raakte dat ook mij. Het gaat hier over gezinnen met een bedrijf. Het is heel makkelijk om zo over ze te praten. Maar als je het wilt hebben over de toekomst van onze voedselproductie moet je dat met hen sámen doen.”

Bijlsma was als een van de eerste boeren met een tractor op het Malieveld. Sommige collega’s vertrokken maandagmiddag al uit Groningen en van Texel. De agrarische colonne legde de volledige ochtendspits lam.

Wat zij missen, is boerenverstand

Op een podium dat gemaakt lijkt voor een popconcert stapt Bart Kemp achter de microfoon. Hij is de schapenhouder die met één bericht op Facebook het protest – de organisatie spreekt van twintigduizend deelnemers – in gang zette. Meteen richt hij zijn pijlen op de politiek: “De Jesse Klavers en Rob Jettens van deze wereld willen met een pennestreek onze toekomst afnemen. Maar wat zij missen, is boerenverstand.” Gejuich stijgt op uit de duizenden kelen.

Op het veld staat akkerbouwer Piet Warmerdam uit Den Helder te luisteren. Wat hem dwarszit: “Als ik op mijn bedrijf chemische middelen gebruik, word ik weggezet als een milieucrimineel. Maar diezelfde middelen zitten in de vlooienband van je kat. Zulke regels zijn gekmakend.” En dat is maar één voorbeeld. “Mensen lijken te vergeten dat boeren overal voor zorgen. Van de hamburger bij McDonald’s tot de suiker in de cola.”

Landbouwminister Schouten heeft intussen het podium beklommen. Bart Kemp richt zich tot haar. “Wat heeft u er een puinhoop van gemaakt. Wat heeft u een chaos aangericht.”

De minister blijft kalm. Ze stapt achter de microfoon en zegt: “Vanuit het diepst van mijn hart zeg ik: ik ben jullie minister en ik ben trots op jullie.” Boegeroep valt haar ten deel. Schouten: “Zolang ik minister van landbouw ben, komt er geen halvering van de veestapel.” Hoongelach op het veld.

Boegeroep en middelvingers

Dan is het de beurt aan Kamerlid Tjeerd de Groot van D66. Zijn idee om de huidige stikstofcrisis in Nederland te doorbreken door de veestapel te halveren, vatten boeren op als een directe aanval op hun bestaansrecht. Als De Groot het woord neemt, draaien de demonstranten hem de rug toe. “Ik snap jullie frustratie”, zegt hij. “Maar het gaat in Nederland óók slecht met de natuur.” Boegeroep overstemt zijn woorden. Jesse Klaver van GroenLinks krijgt nog minder kans te spreken. Hij wordt getrakteerd op opgestoken middelvingers.

Gertjan Schurink slaat fanatiek op zijn geïmproviseerde trommel. Hij spuwt zijn woorden bijna uit: “In dit land is iets structureel mis”. Hij bedoelt: milieuregels voor boeren. Maar ook: dat zwarte piet niet meer zwart mag zijn en dat speelgoedwinkels geen onderscheid zouden mogen maken tussen jongens en meisjes.

Kemp en zijn medeorganisatoren eisen dat het kabinet eerst met boeren overlegt, voordat er maatregelen worden ingevoerd om stikstof te reduceren. En ook: strikt onafhankelijk onderzoek naar stikstofuitstoot. En geen handelsakkoorden die nadelig voor Nederlandse boeren zijn.

Op de boerderij van Gertjan Schurink houden zijn vrouw en zoon vandaag het bedrijf draaiend. Wat hij hoopt van deze protestdag? “Dat ze in Den Haag eens bij hun verstand komen.”

Kleuters gaan in een lange stoet minitractors naar school

Het Malieveld in Den Haag was niet de enige plek die dinsdag dienst deed als tractorparkeerplaats. Ook het schoolplein van basisschool Ommerkanaal in Ommen was voller dan normaal. Tientallen kinderen kwamen in een stoet speelgoedtractors naar school voor hun eigen boerenprotest in het klein.

Videobeelden van de kleuters die in een stoet op hun kleurrijke plastic tractors door de straten van Ommen rijden werden volop gedeeld op Twitter en Facebook. 

“Veel ouders van leerlingen op deze school zijn zelf boer en boerin”, vertelt directeur Albert Jan Greidanus. “Het idee van de stoet kwam ook bij hen vandaan. Afgelopen zaterdag kreeg ik een appje van een moeder van een van de kinderen. Zij kwam met het idee om pannekoeken te gaan bakken op de protestdag en de boeren zelf voor de klas te laten vertellen wat er precies speelt in de agrarische ­sector.”

Greidanus vond dat ‘een goed idee’, zegt hij. “Ouders vinden het belangrijk dat hun kinderen uitleg krijgen over dit onderwerp.’’

Dat de beeldvorming rondom boeren negatiever wordt, blijft ook op de basisschool niet onopgemerkt. “Het leeft hier, vooral bij kinderen uit de bovenbouw. Zij krijgen thuis natuurlijk ook mee dat er iets aan de hand is.’’

Maud Sintenie

Lees ook: 

Den Haag wacht grimmig boerenprotest: ‘Stedelingen zetten ons in de verdomhoek’

Met een grote demonstratie in Den Haag willen boeren dinsdag hun boosheid uiten. De organisatoren slaan een grimmige toon aan.

De Staat van de Boer

In 2018 deed Trouw een groot onderzoek naar de Staat van de Boer. Daaruit bleek al dat er onder boeren veel ontevredenheid is. Lees alle resultaten van het onderzoek hier. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden