Coronavirus in Nederland

Wat betekenen de nieuwste RIVM-cijfers voor u?

In een bus zijn maatregelen getroffen om de buschauffeur zo veel mogelijk te beschermen tegen het coronavirus. Beeld ANP

Nederland nadert de duizend patiënten die zijn besmet met het coronavirus. Met 155 nieuwe gevallen zijn er zaterdag 959 Nederlanders bij wie vaststaat dat zij Covid-19 hebben. Twee personen overleden waardoor het coronavirus in Nederland nu twaalf dodelijke slachtoffers heeft gemaakt. Wat betekenen deze cijfers? Trouw beantwoordt de vijf prangendste medische vragen

Welke patiënten lopen het meeste risico?

De Nederlandse patiënten die de afgelopen 24 uur overleden waren ouderen met ‘onderliggend lijden'.  Ze hadden dus ook andere gezondheidsklachten. Ook in China liepen vooral deze patiënten veel risico. 

Eerst de leeftijd. Bekend is dat ouderen het hoogste risico lopen op overlijden. Dat geldt met name voor de 80-plussers. Hun sterftekans ligt volgens de meest recente cijfers na infectie op 14,8 procent. Van de 70-plussers overlijdt 8 procent. Bij zestigers ligt het sterftepercentage op 3,6 procent, bij vijftigers op 1,3 procent, veertigers 0,4 procent, dertigers, twintigers en tieners hebben 0,2 procent kans op overlijden. Bij kinderen onder de tien is het percentage nul en overleeft slechts een enkeling de besmetting niet.

Dan de chronische ziekten. Vooral hart- en vaatziekten zijn gevaarlijk in combinatie met het coronavirus. 10,5 procent van de patiënten met aandoeningen aan hart en vaten overlijdt door Covid-19. Diabetes staat eveneens hoog; 7,3 procent. Chronische luchtwegaandoeningen, zoals COPD, staan met 6,3 procent op een derde plaats, gevolgd door een te hoge bloeddruk (6 procent) en kanker (5,6 procent). Onder personen die voor besmetting geheel gezond waren, was de sterftekans 0,9 procent.

Deze percentages zijn gebaseerd op het aantal personen dat positief is getest. Het is heel goed mogelijk de percentages in werkelijkheid wat lager zijn omdat patiënten met milde klachten zich niet hebben laten testen. Dat effect is groter naarmate een leeftijdsgroep minder klachten heeft. Gezien de overlijdenspercentages hebben bijvoorbeeld tieners mildere klachten, waardoor de onderrapportage in deze groep vermoedelijk hoger is dan bij de tachtigers, waar de klachten ernstiger zijn.

Het lijkt er ook op dat rokers meer risico lopen. Rokers maken meer eiwitten aan die het coronavirus juist gebruikt om de longen binnen te dringen. Dat zou ook kunnen verklaren waarom meer mannen sterven aan Covid-19 dan vrouwen.   

Wanneer gaan de cijfers structureel omlaag?

Het probleem bij de besmettingscijfers is dat je altijd een dag of tien terug kijkt in de tijd. Iemand raakt besmet, doorloopt de incubatietijd, ontwikkelt eerst milde klachten, dan ernstigere en laat zich testen. Pas dan is de besmette persoon zichtbaar in de cijfers, terwijl de besmetting veel eerder plaatshad. Het is dus nog even wachten op het effect van de maatregelen in Nederland.

Dat is goed terug te zien in een tijdlijn die de Journal of the American Medical Association (JAMA) publiceerde op basis van Chinese cijfers. Op 23 januari greep de Chinese overheid stevig in. Twee dagen later begon het aantal werkelijke besmettingen af te nemen, maar het publiek kreeg een andere indruk. Zij zagen elke dag nieuwe cijfers die almaar sneller stegen. Pas op 5 februari werd zichtbaar wat dagen daarvoor al was ingezet; de daling. Uit de Chinese cijfers is op te maken dat Nederland nog een dag of twaalf moet wachten voordat enig resultaat van de maatregelen zichtbaar zijn in de officiële cijfers.

Zuid-Korea doet het goed. Daar lopen de aantallen terug. Biedt dat ons hoop?

Zuid-Korea geldt als een voorbeeldland voor hoe het coronavirus terug te dringen is. Na een enorme explosie van het aantal besmettingen, komen er nu minder nieuwe patiënten bij. Maar juich niet te vroeg, waarschuwt de Zuid-Koreaanse gezondheidsdienst. Volgens die instantie is het virus nog niet onder controle. 

In Zuid-Korea zijn veel besmettingen door een uitbraak binnen de Shincheonji-kerkgemeenschap. Toen duidelijk werd dat de uitbraak binnen deze gemeenschap niet was te stoppen, hebben Koreaanse testers zich vooral op deze christelijke groep gericht. Nu bijna iedereen is getest, loopt het aantal nieuwe besmettingen terug. 

Maar dat zegt eigenlijk weinig over de besmettingen binnen de rest van Zuid-Korea. Voor een goed beeld zouden de gezondheidsdiensten de besmettingen van de kerkgemeenschap los moeten koppelen van de rest van het land. De resultaten van zo’n nieuwe blik op de cijfers is ongetwijfeld minder gunstig, vandaar dat de gezondheidsautoriteit waarschuwt voor te veel optimisme.

Wat maakt Covid-19 levensbedreigend?

Het coronavirus heeft het voorzien op de longen. Zodra het virus de longen aantast, begint het lichaam terug te vechten en ontstaat een ontsteking. Dat kan ertoe leiden dat bloedvaten vocht in de longen gaan lekken waardoor ademen lastiger wordt. Op dat moment is het ook moeilijker voor het lichaam om zuurstof te transporteren naar andere organen in het lichaam, zoals het hart. Dat kan uiteindelijk leiden tot de dood.

Een complicatie is ook dat een patiënt naast een virus soms ook een bacterie moet bestrijden. Die zien namelijk hun kans schoon in een verzwakt lichaam. Antibiotica kunnen deze bacterie verjagen.

De ziekenhuizen in Brabant zitten nu al op code rood terwijl de aantallen nog relatief klein zijn. Wat wil code rood eigenlijk zeggen?

Liggen de gangen vol met patiënten, loopt medisch personeel verdwaasd rond? Dat idee ontstaat bij een code met de kleur rood. Maar nee, ‘code rood’ moet dat juist voorkomen. Deze code wordt afgekondigd als de continuïteit van de zorg in gevaar komt vanwege een crisissituatie, zoals nu met corona. Omdat de ziekenhuizen nog veel patiënten verwachten, willen zij voorkomen dat er straks te weinig artsen en verpleegkundigen aanwezig zijn. Dat kan bijvoorbeeld door alle vakanties en verloven in te trekken, zoals het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch doet. 

Daarnaast kijken ziekenhuizen of personeel extra diensten kan draaien, gaan trainingen en cursussen niet door, worden niet-spoedoperaties afgezegd en de afdelingen intensive care uitgebreid.

Code rood betekent ook meer samenwerking tussen de Brabantse ziekenhuizen. Als bijvoorbeeld een ziekenhuis in Breda een patiënt niet kan helpen vanwege capaciteitsproblemen, kan Bergen op Zoom inspringen. Dat geldt ook voor hulpmiddelen en andere materialen die over de ziekenhuizen worden verdeeld.

Code rood is het op een na hoogste alarmfase. Na rood volgt zwart. Dan loopt de zorg vast en neemt de veiligheidsregio de regie over.

Lees ook:

Hoe gaan we om met het coronavirus?

De coronamaatregelen zorgen voor lastige keuzes: sluit ik mijn zaak, kan mijn vereniging nog doordraaien of kan ik mijn demente schoonmoeder bezoeken? Trouw vroeg verschillende mensen naar hun dilemma. “Ik kan moeilijk de beslissing nemen alles stil te leggen.”

‘Over twee weken zijn we waar Italië nu is’

Als epidemioloog John Paget de nieuwe cijfers hoort die het RIVM kort daarvoor bekend heeft gemaakt, zegt hij: “O jee, 190 nieuwe gevallen? Dat bevestigt dat we het scenario van Italië gaan volgen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden