ReportageWoonprotest

Wanhoop en woede op grootste woonprotest sinds de jaren tachtig: ‘Ik weet niet waar ik naartoe moet’

null Beeld Olaf Kraak
Beeld Olaf Kraak

Ruim 15.000 mensen protesteerden in Amsterdam tegen de wooncrisis. En bij dit ene protest zal het niet blijven, kondigde de organisatie aan.

Aan de rand van de mensenmassa, naast een terrasje waar betogers even een ijsje kunnen kopen, heeft iemand een ‘rad van (on)fortuin’ neergezet, met alle soorten kansen op de woningmarkt. Een jongen van een jaar of twaalf draait eraan, en het rad belooft hem: ‘Je scheel betalen voor een washok zonder raam’. Nog eens draaien dan maar. ‘Tot je 33ste bij je ouders blijven wonen.’

Omstanders lachen. “Kansloos, jongen.”

Op het grote veld van het Westerpark in Amsterdam, zondag het toneel van een groot ‘woonprotest’, heerst intussen de verontwaardiging. Om te beginnen heeft de menigte een paar door de organisatie van het protest bedachte leuzen geoefend: ‘Mensen boven macht’ en ‘Fuck de woningmarkt, wonen is een recht’. En als op het podium voor het eerst het woord ‘beleggers’ valt, zwelt op het veld een soort koeiengeloei aan.

Niet rijk. Wat nu?

Het is voor het eerst sinds de kraakprotesten van de jaren tachtig dat de woningnood mensen zo massaal op de been brengt. 10.000 mensen, daar hadden de organisatoren van het protest op gerekend. Volgens de gemeente waren het er ruim 15.000. De eisen van de demonstranten: genoeg betaalbare huizen, grip op de escalerende prijzen, een harde aanpak van ‘parasitaire’ beleggers en woon- en sloopbeleid dat mensen met een andere etnische achtergrond of met weinig geld niet benadeelt.

De spandoeken en borden spreken voor zich. ‘Beleggen doe je met pindakaas’, heet het op de een. ‘De een z’n nood is de ander z’n villa, auto en boot’, zegt een tweede. Iemand loopt rond met een kartonnen doos, ‘te huur voor 1500 euro’. En de nood van hele horden woningzoekers wordt samengevat in een kort en krachtig: ‘Niet rijk. Wat nu?’

null Beeld Olaf Kraak
Beeld Olaf Kraak

Roelof van der Heide (23) uit Zwolle voelt zich ‘uitgemolken’, heeft hij op zijn protestbord geschreven, en zijn gezicht heeft hij wit geschminkt met zwarte vlekken. Ja, hij heeft een kamer: 250 euro voor zo’n acht vierkante meter, en dat vindt hij ‘niet eens zo gek’. Maar aan onderhoud doet zijn huisbaas niets, ondanks waarschuwingen van de gemeente. “Laatst lag de hele trapleuning er opeens af.”

Hij is hier samen met Elize van Heerwaarden (ook 23). Die woont anti-kraak, maar ze moet binnenkort uit haar huis. Ze heeft iets gevonden in Zaandam – “in Amsterdam is het helemáál geen doen” – maar ze wacht al maanden op een contract en ze is haar vertrouwen in de huisbaas, ‘echt een huisjesmelker’, kwijt. “En ik weet niet waar ik dan naartoe moet.”

Een soort contractbreuk

De betoging is opgezet door twintigers en dertigers, maar het protest blijft bij lange na niet tot deze leeftijdsgroep beperkt. Els Stapersma (61) uit Leiden noemt zich op een kartonnen bord een ‘tot scheefwoner gemaakte’, een verwijzing naar het beleid om mensen die te veel zijn gaan verdienen voor sociale huur ‘weg te jagen’, zoals zij het uitdrukt, met extra huurverhogingen.

“Toen we er achttien jaar geleden kwamen wonen, was daar geen sprake van, het is een soort contractbreuk”, zegt Stapersma. “En we kunnen trouwens nergens anders heen.” Haar echtgenoot Frans Peterse (63) voegt eraan toe: “Ooit hadden we een heel mooi systeem, een sociale huursector waar heel veel mensen terecht konden. Dat is voor een groot deel afgebroken.”

null Beeld Olaf Kraak
Beeld Olaf Kraak

Verderop staat Jan Leegwater (70) met een clubje zeventigers dat al jaren actievoert tegen de uitverkoop van sociale huurwoningen in Amsterdam-Zuid. “Het werd tijd”, zegt hij over dit protest. “Hele buurten worden ontoegankelijk voor mensen met een gewoon inkomen.”

Voorwerp van zorg

Het zal niet bij dit ene protest blijven, kondigt de organisatie aan. Er staan al demonstraties gepland in Rotterdam (op 17 oktober) en Den Haag (13 november). En de organisatie zal haar eisen nog wat uitwerken met het oog op de formatie.

Vanaf het podium wordt intussen de ene boze en strijdbare speech na de andere over de menigte uitgestort – en steeds op gejuich onthaald. Vlak voor de afsluitende optocht naar de Dam begint, leest een van de organisatoren ook nog even droogjes artikel 22 van de Grondwet voor: ‘Bevordering van voldoende woongelegenheid is voorwerp van zorg der overheid’.

En dan juicht en joelt de menigte ook gewoon voor de Grondwet.

Politie arresteert krakers na woonprotest

De politie heeft zondagavond tientallen arrestaties verricht na afloop van het woonprotest in Amsterdam. Volgens de politie wilde de groep een pand kraken en splitste die zich af toen de protestmars aankwam op de Dam: “Zij gebruikten geweld in de richting van de politie en probeerden barricades op te werpen. Voordat zij een pand in de Gravenstraat konden kraken, werd de groep ingesloten.”

De politiewoordvoerder benadrukt dat de arrestanten aanhangers van de kraakbeweging zijn en in die zin losstaan van de grote groep demonstranten die opkwam voor betere huisvestingskansen. De arrestaties zijn verricht toen dat protest al voorbij was en de meeste demonstranten naar huis waren. (ANP)

Lees ook:

De krakers van toen kijken hoopvol naar het Woonprotest van nu: ‘Er kan hopelijk een krachtige beweging ontstaan’

Voor het eerst sinds de jaren tachtig gaan zondag mensen in groten getale de straat op tegen de woningnood. Een actievoerder van nu en twee krakers van toen zien parallellen. “Er kan een krachtige beweging ontstaan.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden