Vier vragen overHollandse Nieuwe

Waarom wordt de alvleesklier van de haring niet verwijderd bij het fileren?

Haringmeisjes bij de veiling van het eerste vaatje Hollandse Nieuwe haring, de traditionele start van het haringseizoen. Beeld ANP
Haringmeisjes bij de veiling van het eerste vaatje Hollandse Nieuwe haring, de traditionele start van het haringseizoen.Beeld ANP

Het eerste vaatje Hollandse Nieuwe gaat dinsdag naar de GGD. Daarmee is het haringseizoen geopend. Maar hoe Nederlands en duurzaam is een haring eigenlijk, en lusten ze ’m in het buitenland net zo graag als wij?

Hollandse Nieuwe, waar komt ‘ie vandaan?

Al een tijd niet meer uit de Noordzee bij Nederland. Hier vissen op haring, de clupea harengus, werd in 1977 verboden. Dat verbod werd in 1983 weer opgeheven, maar de Hollandse Nieuwe komt sindsdien uit het noordelijke deel van de Noordzee, uit de wateren tussen Denemarken, Noorwegen en Schotland. Daar werd de haring aanvankelijk door Nederlandse vissers gevangen.

Tegenwoordig wordt de Hollandse Nieuwe er in een periode van pakweg zes weken tijd door lokale vissers opgevist. De gevangen haring wordt aan wal meteen gezouten, gefileerd en gekaakt, oftewel ontdaan van alle ingewanden behalve de alvleesklier. Die klier blijft zitten omdat dan het rijpingsproces van de vis ook na de vangst doorgaat. Vervolgens gaat de haring de diepvries in en wordt de vis per koeltransport naar Nederland gebracht. Wie in Nederland vanaf woensdag een Hollandse Nieuwe koopt, kan rekenen op een vis die pakweg twee weken geleden nog rondzwom.

En? Is 2021 een goed haringjaar?

Het leek er aanvankelijk niet op. Dit voorjaar bleef het lang koud, maar het mooiere weer kwam uiteindelijk toch, ook in het gebied waar de Hollandse Nieuwe gevangen wordt. Zonlicht wekt plankton op, dat is goed voor de haring, die dan lekker vet wordt, precies zoals de Nederlandse consument dat graag wil hebben. Hollandse Nieuwe moet volgens de wet minimaal 17 procent vetgehalte bevatten. Bij een vetgehalte van ongeveer 22 procent wordt door vissers zelf gesproken van topharing. De haringen in het eerste vaatje, dat dinsdag aan vaccinatiepersoneel van de GGD wordt uitgereikt, hebben een vetgehalte van rond de 20, 21 procent. Een topvis dus, vinden vissers.

Eerste vaatje Hollandse Nieuwe gaat naar GGD

Het eerste vaatje nieuwe haring gaat dinsdag naar de GGD GHOR Nederland. Voorzitter André Rouvoet krijgt de Hollandse Nieuwe op de vaccinatielocatie naast het Cars Jeans Stadion in Den Haag aangeboden door het Nederlands Visbureau. Normaal gesproken wordt het eerste vaatje geveild voor een goed doel. Vorig jaar kreeg de ic-zorg de haringen aangeboden.

Medewerkers en mensen die zich op de locatie komen laten vaccineren kunnen een Hollandse Nieuwe krijgen en op een aantal andere GGD-vaccinatielocaties staat het Nederlands Visbureau eveneens met haringen. Vanaf woensdag is de nieuwe haring overal te koop.

Wordt haring eigenlijk alleen in Nederland gegeten?

Nee, iets meer dan de helft van de haring wordt geëxporteerd. Negentig miljoen haringen gaan naar Duitsland, blijkt uit cijfers van het Nederlandse Visbureau. Ook Oekraïne is een populair exportland, net als België. Daar gaat 7,5 procent van de Hollandse Nieuwe naar toe. 42,5 procent van de vangst blijft in Nederland.

Haringen worden gevangen in het wild. Is kweken niet duurzamer?

Vissers benadrukken dat het vangproces nu al duurzaam is. Als een ‘haringwolk’ in zee met sonarapparatuur is gelokaliseerd, dan wordt deze enorme groep vissen – ze zwemmen met honderdduizenden in scholen – met netten ‘afgeschaafd’, en dus niet in één keer gevangen. De Nederlandse, Deense en Noorse vissersbonden zeggen dat ze de Noordzee beschouwen als een akker: ‘die moet ook langer mee dan één jaar’.

Haringen kweken zou kunnen, maar dat proces is nog niet uitgevonden. Een vis kweken als er in het wild genoeg van rondzwemmen is niet nodig, vinden vissers. Bovendien vrezen ze dat de smaak dan anders wordt. En als Hollandse Nieuwe het hele jaar te koop is zou vlaggetjesdag verdwijnen. Op die dag wordt jaarlijks een nieuwe seizoen Hollandse Nieuwe in Scheveningen gevierd. Vanwege corona zijn alle festiviteiten in de haven daar dit jaar afgelast. Volgend jaar bestaat vlaggetjesdag 75 jaar.

Lees ook:

De smaak van een haring verschilt per regio

Het haringseizoen officieel begonnen. Wat blijkt? In Amsterdam smaakt de zilvergrijze zeevis anders dan in Limburg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden