Senzi Man (man Nout, kinderen Jasmijn en Milo) uit Oudenbosch, die met haar gezin fanatiek aan geocaching doet, sinds de coronacrisis.

Coronacrisis

Waarom verveling door de lockdown eigenlijk heel nuttig is

Senzi Man (man Nout, kinderen Jasmijn en Milo) uit Oudenbosch, die met haar gezin fanatiek aan geocaching doet, sinds de coronacrisis. Beeld Arie Kievit

Waar de één tal van nieuwe hobby’s ontwikkelt in quarantainetijd, staart een ander passief voor zich uit. Over nut en nadeel van verveling.

Je hebt in de afgelopen maand de schuur opgeruimd, de voorraadkast opnieuw gesorteerd, de keukenkastjes aan de binnenkant gepoetst, de schutting gebeitst en de vakantiefoto’s ingeplakt. Met een lege to-dolijst zijg je neer op de bank. Het duurt even, maar dan overvalt een verlammende nietsigheid je. Rusteloos ben je. Een blik op de klok. De tijd kruipt …

Verveling, noemen we dat gevoel. Het overvalt ons vaker dan normaal tijdens de lockdown, weet onderzoeker Wijnand van Tilburg van de Universiteit van Essex. Hij is ‘vervelingswetenschapper’ en doet onderzoek naar de emoties van mensen in deze rare tijd. Definitieve resultaten heeft hij nog niet, maar dat mensen zich vaker vervelen, blijkt wel uit de eerste resultaten.

Een razend interessante emotie, vindt hij het, ook omdat psychologen er nog niet zo lang onderzoek naar doen. Mensen die zich vervelen ervaren de tijd anders – alles duurt langer. Ook kunnen zij zich slecht concentreren, hebben nergens zin in, maar willen wél van alles. Dat levert weer irritatie op, resulterend in een algeheel onprettig gevoel.

Maar is verveling ook daadwerkelijk een problematische emotie die je zo veel mogelijk uit de weg moet gaan?

Problematisch gedrag

Hoe langer je je verveelt, hoe groter de kans op problematisch gedrag, zegt Van Tilburg. “Langdurige verveling wordt in onderzoeken geassocieerd met ongezond eten, vooral dingen met een intense smaak en kleur zoals snoep, met depressieve symptomen, je school niet afmaken als je jong bent en risicovol gedrag zoals joy riding of gokken.”

Maar wie even verveeld op de bank zit, hoeft zich geen zorgen te maken, zegt hij. Sterker nog: alledaagse verveling heeft een belangrijke functie. “Juist het onprettige gevoel zet mensen aan tot het zoeken van nieuwe activiteiten die zij als zinvol zien. Uit experimenten blijkt dat mensen die zich vervelen, meer bereid zijn om anderen te helpen.”

Er zijn nog twee andere positieve uitkomsten van verveling, zegt de onderzoeker. Zo kan het mensen aanzetten tot creativiteit (“Niet dat ze gelijk Picasso’s worden, maar wel dat ze wellicht een taart gaan bakken”, zegt Van Tilburg) en krijgen mensen die zich vervelen vaker nostalgische herinneringen, die hun een gevoel van zinvolheid geven.

Het is daarom niet zo gek dat mensen tijdens de lockdown oude foto’s inplakken, het meest weelderige gebak fabriceren, of spontaan hun eigen kleding gaan maken, wil de onderzoeker maar zeggen. Nieuwe quarantainehobby’s kunnen zowel een gevolg zijn van verveling, als een preventieve wapenuitrusting tegen dreigende verveling.

Hobby’s

Psycholoog Saskia de Bel ziet het ook overal om zich heen dat mensen nieuwe hobby’s ontwikkelen om verveling tegen te gaan. “Ik heb gehoord over mannen van midden vijftig die nu ineens op een yogamat in hun woonkamer staan. Ik ken mensen die zich op het koken hebben gestort, of zijn gaan freubelen. Een positieve ontwikkeling. Hobby’s brengen je meer in balans als mens.”

De Bel deed onderzoek naar de invloed van vrijetijdsbesteding op de mentale gezondheid en werkstress, en heeft nu haar eigen praktijk. Hobby’s zijn ontzettend goed voor je gezondheid, weet zij. “Als je erin opgaat, maak je antiverouderings- en gelukshormonen aan.”

Maar waar de ene persoon vanaf dag één van de lockdown verveling vóór is door nieuwe hobby’s, vindt de ander het lastiger om zichzelf te vermaken. Hoe kan dat? Volgens De Bel maakt het uit hoe creatief, veerkrachtig en vindingrijk je bent aangelegd als persoon. Introverte mensen zijn op dit moment in het voordeel, ziet zij. “Zij kunnen zichzelf altijd al beter vermaken dan extraverten, die vaker anderen nodig hebben om het leuk te hebben.”

Oma Geri en opa Leen van der Weijde uit Woerden, die hun 2000 dia’s aan het sorteren en digitaliseren zijn, om naar hun kleinkinderen te sturen.Beeld Arie Kievit

Daarnaast wordt je vindingrijkheid volgens De Bel ook bepaald door wat je geleerd hebt op je levensweg: moest je als kind vaak jezelf vermaken, of werd het vermaak voor je georganiseerd? Volgens Van Tilburg staat het onderzoek hiernaar nog in de kinderschoenen. Er zijn wel aanwijzingen, zegt hij, dat mensen die zich veel verveelden tijdens hun jeugd, daar als volwassene beter mee om kunnen gaan.

Wie het lastig vindt om zichzelf te vermaken, doet er volgens De Bel goed aan om terug te denken aan hobby’s in de jeugd. “Je hoeft niet weer met poppen te gaan spelen, maar wellicht kun je er inspiratie uithalen voor een nieuwe hobby. Je kunt ook aan mensen die jou al lang kennen vragen wat ze bij je vinden passen.”

Wil je verveling duurzaam bestrijden, dan kun je best op zoek naar dingen die voor jou zinvol zijn en niet in een middag afgerond zijn, aldus Van Tilburg. “Voor de een is dat zijn stamboom uitpluizen, voor de ander is dat gamen. Wat je zinvol vindt, verschilt per persoon.”

De Bel hoopt dat het lockdownhobbyen beklijft. “We zijn veel te veel gewend om door te draven”, zegt zij. “Nu de druk er voor veel mensen af is, ontstaat er meer ruimte voor oude of nieuwe hobby’s. Ik hoop dat mensen achteraf niet vergeten dat hun stemming daar aanzienlijk door kan verbeteren.” 

Marijn Tibboel (25) tikte op Marktplaats een cello op de kop. Hij leert zichzelf nu spelen.

“Ik wilde altijd al cello leren spelen. Dat was altijd een droom voor later, voor als ik veertig was. Maar toen een huisgenoot vanwege het coronavirus haar oude gitaar weer uit de kast haalde, dacht ik: ik wil ook muziek maken. Ik heb mijn hele jeugd harp gespeeld; de mijne staat nog bij mijn ouders. Maar het is een groot apparaat dat ik niet zomaar naar mijn kamer in een studentenhuis kan meenemen.

Toen dacht ik: wie weet kan ik op Marktplaats een cello op de kop tikken. Normaal kosten die duizenden euro’s, maar ik vond er een gloednieuwe voor 150 euro, een gelukje. Het is een simpel exemplaar, maar dat geeft niet. Ik doe het immers voor de lol: ik speel simpele liedjes, zoals ‘Vader Jacob’ en ‘Twinkle, twinkle little star’. Soms klinkt het vreselijk, alsof een kat aan de deur krabt, maar soms komen er zulke, mooie diepe klanken uit.

Het is fijn om weer een muziekinstrument dichtbij te hebben: net als de harp leg je ‘m dicht tegen je aan. Het is een beetje nostalgie naar vroeger, toen ik bijna dagelijks oefende op de harp. Bij de cello leg ik niet te veel druk op mezelf en oefen niet iedere dag, maar als ik het doe, haal ik er zoveel plezier uit.”

Marielle de Beer (29), uit Kerkdriel begon recent haar eigen plantenasiel.

“Normaal gesproken werk ik als cesartherapeut, een contactberoep. Onder de huidige regels mag ik niet werken. Intussen zit ik al een maand thuis. Toen een oude vriendin een plantenasiel begon, dacht ik: dat wil ik ook!

Intussen heb ik zo’n veertig planten in huis. Een deel daarvan zijn stekkies, die ik heb geruild via kennissen of een Facebookgroep. Dat werkt zo: je geeft aan interesse te hebben in een plantje, en ruilt er eentje voor terug in een envelop. Of je brengt er eentje langs. Dat gaat superhard: mijn vriend moet altijd hard lachen als er weer een nieuw stekkie door de brievenbus komt.

Ik heb ook een plantenkas gekocht, waarin mensen plantjes kunnen doneren die op sterven na dood zijn. Ik knap ze dan op en voorbijgangers kunnen vervolgens zo’n plant ‘adopteren’, om ze een nieuw leven te geven. Het zou dus goed kunnen dat jouw uitgestorven plant bij de buren eindigt.

Naast het redden van de planten, vind ik het ook leuk voor het sociale contact. Je zwaait een keer, mensen stellen vragen over de plant en zo maak je weer een connectie. Dat werkt ook goed tegen de verveling!”

Senzi Man (man Nout kinderen Jasmijn en Milo) uit Oudenbosch, die met haar gezin fanatiek aan geocaching doet, sinds de coronacrisis. Beeld Arie Kievit

Senzi Man (37), Oudenbosch. Doet sinds kort aan geocaching met haar gezin.

“We hebben nog steeds moeite met de uitspraak, maar sinds kort doet mijn gezin aan geocaching. Schatzoekertje, noemen mijn kinderen het. Het is een spel waarbij vreemden kleine cadeautjes verstoppen, die je met een schatkaart op een app kan vinden. In eerste instantie was het pure verveling: mijn kinderen van vier en zeven wilden graag naar buiten. Dit is een leuke, andere manier op eropuit te gaan.

In ons dorp liggen behoorlijk wat ‘caches’ verstopt. We zijn nu vier weken bezig, en we hebben ze bijna allemaal gevonden. Eerst krijg je een hint op de app: zo lazen we het woord ‘onbewoond’, voor een cadeautje dat in een vogelhuisje lag. Als je een cadeautje pakt, moet je er ook eentje terugleggen. Zo houd je het spel levend.

De aantrekkingskracht? Je weet nooit waar je precies naar op zoek bent. Het verrassingseffect, dat is leuk. En dat je samen aan het zoeken bent: per cache zijn we met de kinderen een halfuurtje zoet. Ook na corona ga ik hier zeker mee door.”

Geri en Leen van der Weijde (beiden 76) uit Woerden, zijn bezig met het digitaliseren van 2000 dia’s.

“Het kwam er nooit van. Wij hebben minstens 2000 dia’s thuis liggen, van vroeger, die we al lang wilden sorteren. Toen de coronacrisis begon, zijn we toch maar begonnen: we hebben een diascanner gekocht en zijn iedere dag een paar uur bezig met het sorteren van de mooiste foto’s.

Het laat ons terugdenken aan vroeger: veel van de foto’s zijn vijftig jaar geleden gemaakt, toen onze kinderen klein waren. Dat terugzien is ontzettend leuk. Maar we zijn wel streng in de selectie: van een natuurfoto bewaren we er maximaal een. We kijken liever naar foto’s met mensen. Onze favorieten: de babyfoto’s van de kinderen en een vakantie naar Hongarije en Roemenië.

Wat we vinden, sturen we naar familie: vooral naar onze kinderen, en mijn zus. Zo houden we een beetje extra contact met ze. Maar hoe leuk dat ook is, ik wil hier niet eeuwig mee doorgaan: als het klaar is, is het klaar. We hebben bovendien al beloofd het apparaat uit te lenen aan iemand anders. Maar misschien maak ik hierna wel een fotoboek van de mooiste plaatjes die we hebben gevonden.”

Lees ook: 

Geen vliegtuigen, volop vogelgefluit: wat de afwezigheid van herrie met ons doet

Hoort u het ook, de afwezigheid van herrie? Amper vliegtuigen, geen gebral in de straten en volop vogelgefluit. Wat brengt die stilte ons?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden