Landelijke hulpactie

Waarom storten we meer geld voor Oekraïne dan Syrië?

Mark Tuitert vanochtend in het belpanel bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.  Beeld ANP
Mark Tuitert vanochtend in het belpanel bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.Beeld ANP

Met een actiedag haalden tv- en radiozenders maandag geld op voor de slachtoffers van de oorlog in Oekraïne. Veel meer geld dan ze in 2013 verzamelden, met de actie voor Syrië. Wat maakt een hulpactie succesvol?

Tim van der Pal

De publieke omroep en de commerciële zenders trokken alles uit de kast. Jeroen Pauw en Eva Jinek spraken in de studio met hulpverleners en Oekraïners. Zangeres Davina Michelle zong een actielied, en natuurlijk zaten er bekende Nederlanders in het belpanel in de bankjes van het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum.

Tv-zenders als NPO1, RTL4 en SBS6 en tien radiozenders deden mee aan de actie voor Giro555. Aan het begin van de dag stond de teller op 21 miljoen euro. Om 23 uur was dat al opgelopen tot ruim 106 miljoen.

Herkenning

Wat maakt een hulpactie tot een succes? “Mensen moeten veel over de ramp weten en geld willen en kunnen geven”, zegt Theo Schuyt, hoogleraar filantropie aan de Vrije Universiteit. Hij legt uit dat het belangrijk is dat Nederlanders zich herkennen in de slachtoffers van een ramp of oorlog. “Lijken ze op ons? Herkennen we ons in het probleem? Dan zijn we bereid te helpen”, zegt Schuyt.

Ook is een actie volgens hem succesvoller als mensen het idee hebben dat de ramp niet te voorkomen was, zoals bij een invasie met burgerslachtoffers in Oekraïne. “De burgers kunnen er niks aan doen en we voelen met ze mee, dat heet verwantschaps-altruïsme”, zegt Schuyt.

Hij voegt daaraan toe dat mensen moeten weten wat er speelt. “De aandacht van media voor het doel van de actie speelt ook mee, we zien nu al dagen beelden en verhalen over de oorlog in Oekraïne.”

Tsunami 2004
Al deze zaken kwamen na de kerstdagen in 2004 bij elkaar, toen Giro555 na de tsunami in Zuidoost-Azië een recordbedrag van 203 miljoen euro ophaalde. Schuyt zegt dat Nederlanders zich destijds verwant voelden met de slachtoffers, mede vanwege de historische band met Indonesië.

Ook is een tsunami een typisch voorbeeld van een niet te voorkomen ramp. En, zegt Schuyt: “Dagenlang was de schade van de tsunami op tv, de slachtoffers waren weerloos en overvallen, en het was ook nog eens kerst.”

‘Mensen gooien oorlogen in het Midden-Oosten op een hoop’
De hulpactie voor de oorlog in Syrië in 2013 was een stuk minder succesvol, er werd vijf miljoen euro opgehaald. Paul Smeets, hoogleraar filantropie aan de Universiteit van Maastricht, denkt dat dit kwam omdat de oorlog minder acuut was dan bijvoorbeeld een zeebeving. “We weten dat mensen oorlogen in het Midden-Oosten op een hoop gooien. Het is daar vaker onrustig, mensen zijn eraan gewend. Helaas is dat zo.”

Volgens Smeets is het belangrijk dat donateurs het idee hebben dat er ogenblikkelijk hulp moet komen. Dat is het geval bij Oekraïne. “Voor veel mensen voelt dit als een nieuw fenomeen, oorlog in Europa is acuut en dichtbij.”

Theo Schuyt onderschrijft dat en vergelijkt de sfeer rond de actie voor Oekraïne met het Oranjegevoel bij een voetbaltoernooi. “Er ontstaat een warme gloed, waar mensen graag bij willen horen. Het gevoel dat wij als klein landje iets groots voor elkaar kunnen krijgen.”

Een gevoel waar ook de tv-uitzending op inspeelde, met aandacht voor kleine en grote initiatieven in het hele land. Van het marathonconcert van de Jostiband, tot een 10-jarige die armbandjes verkocht.

Lees ook:

Een blauw-gele jurk, een run door de modder – alles voor Oekraïne

Overal in het land bedenken Nederlanders initiatieven om Oekraïne te hulp te schieten. De winst van kaas, jurken of een rondje over de hindernisbaan gaat naar Giro555.

Hulp bieden aan Oekraïners? ‘Praat ook met je Russische collega’

Je hoeft niet alleen de portemonnee te trekken om hulp te bieden aan Oekraïners. “Vraag aan je Oekraïense collega hoe het met hem of haar gaat.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden