Vlucht KL861

Waarom sporters op de olympische ‘coronavlucht’ toch kwetsbaar waren

Vertrekkende sporters op Schiphol richting Tokio. Beeld ANP
Vertrekkende sporters op Schiphol richting Tokio.Beeld ANP

Vier sporters en een staflid van TeamNL zijn positief getest na dezelfde vlucht. Liepen zij een groter risico in het vliegtuig naar Tokio?

De bemanning van KLM hoefde zich voorafgaand aan vlucht KL861 naar Tokio niet te laten testen. Andere niet-sporters mochten met een 72 uur oude test aan boord. En het was een lange tocht van elf uur. Dit zijn allemaal zwakke plekken in de vliegreis van veel Nederlandse olympiërs, vorige week zaterdag. Vier sporters, onder wie tennisser Jean-Julien Rojer maandag, een staflid en een NOS-commentator zijn na die ene vlucht positief getest in Tokio, en zitten in quarantaine. Ging het mis in het vliegtuig?

Die vraag met ja of nee beantwoorden is onmogelijk, al is het maar omdat nooit exact wordt achterhaald waar iemand besmet raakte. In de taxi onderweg naar Schiphol? Bij de gate? Of na het landen in de wachtruimte?

Van vliegen is vaak gezegd dat het veilig is, en dat de kans op een besmetting in een kist klein is door de ventilatie. Maar een klein risico is een risico, en bovendien waren er op vlucht KL861 factoren van toepassing die niet in het onderzoek zijn meegenomen.

“Tijdens heel veel vluchten gaat het goed, maar af en toe gaat het ook in een vliegtuig mis”, zegt Erwin Duizer. Hij is viroloog bij het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM en werkte mee aan een onderzoek naar het besmettingsrisico aan boord van vliegtuigen. Het onderzoek werd in juni gepubliceerd.

Experimenten met testpoppen in vliegtuigen

Na een aantal experimenten met testpoppen in twee soorten vliegtuigen (groot en klein) bleek dat virusdeeltjes zich niet verder dan drie rijen naar voren of naar achteren verspreidden. Het risico om in een van deze zeven risicorijen corona te krijgen van de besmette medepassagier was klein: tussen de 1 op 120 en 1 op 1800. Zelfs bij een zeldzame ‘superuitscheider’, iemand die gemiddeld driehonderd keer meer virusdeeltjes verspreidt dan de gemiddelde coronapatiënt, bleek het risico op een besmetting niet groter dan 1 op 16.

De onderzoekers gingen uit van de epidemiologische situatie op 7 juni en een testverplichting. Onder die omstandigheden schatten zij dat er iedere 11 tot 33 vluchten een besmettelijke passagier aan boord zou kunnen zijn, bijvoorbeeld omdat een test heel soms een verkeerde uitslag geeft en iemand in de tijd tussen test en reis alsnog infectieus kan raken.

“Maar tijdens de vlucht van Amsterdam naar Tokio waren er vergeleken met ons vliegtuig een aantal zaken in het voordeel van het virus”, zegt viroloog Duizer.

De deltavariant

Zo was het een lange vlucht van elf uur. Uit het onderzoek bleek dat bij een lange vlucht de kans op een besmetting toeneemt. Ook was was er geen strak testbeleid. Het vliegtuigpersoneel hoefde alleen de temperatuur te laten controleren, antwoordt KLM op vragen. En terwijl de olympiërs zich volgens strak regime met volledige vaccinatie nog zeker drie keer hadden laten testen, mochten overige passagiers met een 72 uur oude test aan boord.

Daarbij zijn de meeste mensen die het virus hebben tegenwoordig geïnfecteerd met de deltavariant. Duizer: “De deltavariant is in ons onderzoek niet meegenomen en het lijkt erop dat mensen met die variant meer coronadeeltjes verspreiden. De kans op een besmetting in het vliegtuig blijft klein maar al met al tellen die risico’s op in het nadeel van de reizigers naar Tokio.”

Duizer benadrukt ook dat hun onderzoek alleen keek naar verspreiding van zogeheten aerosolen, kleine zwevende (vocht)deeltjes, onder zittende passagiers. Ook via grote druppels kunnen passagiers na een proest of nies besmet raken. En passagiers of bemanningsleden lopen ook door vliegtuigen. Zo zat de positief geteste skateboardster Candy Jacobs vlak bij het toilet. Duizer: “Een ongeluk zit met dit virus in een klein hoekje, ook in een vliegtuig”.

Lees ook:

Kabinet maakt einde aan festivalzomer; nieuwe regels voor vakanties in buitenland

De festivalzomer is voorbij en Nederlandse vakantiegangers naar het buitenland moeten voortaan ook bij terugkomst een test doen zolang ze nog niet volledig gevaccineerd zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden