Zonnebrand

Waarom richten antivaxers hun pijlen nu op zonnebrandcrème (en hebben ze een punt)?

null Beeld Colourbox / beeldbewerking Trouw
Beeld Colourbox / beeldbewerking Trouw

Nu zonnebrand door opiniemakers ineens in het verdomhoekje wordt geplaatst, moeten dermatologen opnieuw waarschuwen: smeer altijd. Maar hebben de critici niet ook deels een punt?

Petra Vissers

De conservatieve, rechtse opiniemaker Eva Vlaardingerbroek vond het deze week tijd voor een ‘ongevaccineerde, zonnebrandloze en zaad-olieloze zomer’, meldde ze op sociale media. De anti-vaccinatiebeweging, of althans een deel daarvan, lijkt deze zomer haar pijlen te gaan richten op zonnebrand.

Vlaardingerbroek is niet de eerste die het spul bombardeert tot iets gevaarlijks. “We horen dit al een jaar of tien, twintig. Op sommige momenten wat meer dan op andere”, verzucht dermatoloog Jorrit Terra van het Isala Dermatologisch centrum in Zwolle. Topmodel Gisele Bündchen bijvoorbeeld noemde zonnebrand jaren geleden al eens ‘vergif’.

Rammelende onderzoeken

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: er is overweldigend wetenschappelijk bewijs dat smeren de kans op huidkanker aanzienlijk verkleint. “Veel zorgen zijn gebaseerd op studies die wat mij betreft rammelen”, zegt dermatoloog Terra. Gevaarlijk, aangezien de helft van de kankerdiagnoses inmiddels huidkanker betreft.

Een deel van de anti-zonnebrandlobby ageert bijvoorbeeld tegen de oxybenzonen in het spul, waar je kanker van zou krijgen. “Dat verhaal is gebaseerd op studies waar ze oxybenzonen als voeding aan muizen gaven”, zegt Terra. “Maar je gaat toch geen fles zonnebrand opdrinken?”

Ook zorgen over chemische bestandsdelen die via de huid in de bloedbaan terechtkomen en zo de hele hormoonhuishouding verstoren zijn volgens hem ‘pertinent onwaar’. “Mensen denken dat alles wat je op de huid smeert in je bloedbaan terechtkomt. Maar je huid beschermt juist tegen invloeden van buitenaf.”

Strepen op je wang

Een andere optie, voor wie echt geen spul wil opsmeren dat door de huid wordt opgenomen, is minerale zonnebrand, of fysische zonnebrand. “Dat legt een laagje op je huid”, legt Terra uit. Veel consumenten vinden dat type zonnebrand echter minder prettig, omdat het lastiger uitsmeert en vaak een witte waas achterlaat op de huid.

Het grote voordeel van dit type zonnebrand is dat het niet, of veel minder, wegwast in het water. Dat is fijn voor bijvoorbeeld surfers, die in de zomer vaak met gekleurde strepen op hun gezicht rondlopen van de minerale zonnebrand

Minerale zonnebrand lijkt ook beter voor het milieu, nu er steeds meer bekend wordt over het effect van zonnebrand op het waterleven en het koraal. “Van oxybenzonen en octocrylenen is bekend dat ze het koraal kunnen bleken en beschadigen”, zegt Terra. “Dat is echt zo. Maar gelukkig wordt er steeds meer bekend over de schadelijke effecten van zonnebrand op de natuur.”

Nanodeeltjes in de fles

Hulp bij een duurzame keuze kan komen van Beatthemicrobead.org, zegt Robin van Wechem, die voor deze krant de ‘Groene Claim’ schrijft en gespecialiseerd is in cosmetica. Die website kijkt onder meer naar de aanwezigheid van microplastics. Er zijn verschillende keurmerken in omloop voor duurzame zonnebrand. Ook de Consumentenbond beoordeelt zonnebrand op het effect op de natuur, al is hun blik volgens Van Wechem wat beperkt.

Ook is het goed om te letten op de aanwezigheid van nanodeeltjes, die minerale zonnebrand beter smeerbaar maken en de witte waas verminderen, zegt Van Wechem. “Wat voor effect die hebben op mens en natuur is nog niet goed getest. In sprays zijn ze al verboden, omdat mensen die deeltjes inademen.” Of er nanodeeltjes in een fles zitten, zou altijd op het etiket moeten staan.

Van een lobby om geen zonnebrand te gebruiken wil ze zich verre houden, maar ze wil ook gezegd hebben dat zorgen over wat er precies in zonnebrand zit wél terecht zijn. “Huidkanker is een groter probleem dan welke zonnebrand dan ook”, benadrukt ze. “Maar: we weten eigenlijk heel weinig over wat er precies in cosmetica zit. De zorgen daarover, en over het gebrek aan een overheid die ons daar tegen kan beschermen, vallen een beetje weg in de tweedeling tussen weldenkenden en wappies.”

Lekker onbeschermd naar buiten

Dermatoloog Terra heeft vanuit zijn vak geen voorkeur voor een type zonnebrand, maar doet wel een aanbeveling. “Ik raad mensen altijd aan om niet-geparfumeerde zonnebrand te kopen. Geparfumeerde zonnebrand kan voor huidirritaties zorgen, en een contactallergie uitlokken.” Uv A- én uv B-filters zijn essentieel, en factor 30 is vaak afdoende.

Tot slot dan nog de zorg van een deel van de anti-zonnebrandsmeerders, namelijk die over een tekort aan vitamine D, omdat we met zijn allen te weinig zon op onze snoet voelen. “Ik ben helemaal geen voorstander van altijd geplamuurd naar buiten gaan”, zegt Terra. “De zon is goed voor de mens. Ga dus aan het begin van de ochtend en het einde van de middag lekker onbeschermd naar buiten en doe je normale dingen.” Dan krijgt een mens genoeg vitamine D binnen.

Toch verbrand?

Blijf als de zon op zijn intenst is zo veel mogelijk uit de zon. “Het gevaar van zonnebrandcrème is dat mensen denken dat je de hele dag in de zon kunt blijven zitten.” Dat is niet zo. Het advies is om midden op de dag zo veel mogelijk de schaduw op te zoeken.

En verbrandt u onverhoopt toch? “Ik raad aftersun-lotion af”, zegt de dermatoloog. “Die is vaak geparfumeerd, en dat zorgt alleen maar voor meer irritatie. Smeer met een goede vochtinbrengende en vette crème. En bedenk: dit ga ik de volgende keer niet meer laten gebeuren.”

Lees ook:

We nemen de gevaren van de zon steeds serieuzer: ‘Vroeger bleef ik liggen tot de vellen erbij hingen’

Zowel fabrikanten als de zonaanbidders zijn het gevaar van de zon meer gaan inzien. Dus smeert de consument met een hogere factor zonnebrandcrème.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden