Tramaanslag

Waarom pleegde Gökmen T. een aanslag in Utrecht? Dat moet deze week duidelijk worden

Rechtbanktekening van Gokmen T. tijdens de eerste inleidende zitting voor de rechtbank in Utrecht. Beeld ANP Graphics

Vandaag is de eerste in een reeks van vier zittingen deze week tegen Gökmen T. Daarin moet duidelijk worden waarom hij vorig jaar een bloedbad aanrichtte in een tram in Utrecht.

Dat Gökmen T. verantwoordelijk zal worden bevonden voor de aanslag in en bij een tram vorig jaar in Utrecht, is vrij zeker. Het Openbaar Ministerie heeft veel bewijzen tegen T. en wil aantonen dat hij een geradicaliseerde moslim is die zijn terreurdaad minutieus voorbereide. Maar of het OM in dat laatste ook slaagt, is nog de vraag, omdat psychologisch onderzoek aantoont dat T. van alles mankeert.

In de rechtbank in Utrecht moet deze week meer duidelijk worden over de motieven van T. De rechtszaak begint vandaag en wordt morgen, donderdag en vrijdag hervat. Bijna een jaar na de bloedige aanslag op maandag 18 maart. Vlak bij de halte 24 Oktoberplein in Utrecht haalde T. zijn pistool tevoorschijn en schoot zowel binnen als buiten de tram om zich heen.

Hij staat daarom terecht voor een vierdubbele moord met terroristisch oogmerk, een driedubbele poging tot moord met terroristisch oogmerk en het bedreigen van meerdere mensen binnen en buiten de tram.

Nabestaanden en overlevenden krijgen ruimte hun verhaal te doen

Vandaag staat de zitting in het teken van een reconstructie van de aanslag. Morgen is gereserveerd voor spreekrecht voor de nabestaanden en overlevenden van de aanslag. Zij krijgen de ruimte hun verhaal te doen. De zittingen op donderdag en vrijdag zijn bedoeld voor de strafeis van het OM en het pleidooi van de advocaat.

Alles duidt erop dat T., die zijn daad tijdens een politieverhoor al zou hebben bekend, uit terroristisch motief handelde. Zo liet hij een briefje achter in de vluchtauto na de aanslag met de tekst: ‘Ik doe dit voor mijn geloof. Jullie maken moslims dood en willen ons geloof afpakken.’

Gökmen T. geboeid rechtszaal binnengebracht

Gökmen T. is maandag rond 9.45 uur de rechtszaal in Utrecht binnengebracht voor de inhoudelijke behandeling van zijn strafzaak. Hij heeft geboeid plaatsgenomen tegenover de rechtbank en wordt omringd door zes politiemannen. T. keek bij binnenkomst even de zaal in, maar zei niets.

Het Openbaar Ministerie vervolgt de Utrechter voor meervoudige moord of doodslag, pogingen daartoe en bedreigingen van meerdere personen, alles met een terroristisch oogmerk.

Tijdens een pro-formazitting in juni vorig jaar sloeg T. voornamelijk wartaal uit toen hem gevraagd zijn aanslag te verantwoorden, maar stelde hij zich wel te distantiëren van de Nederlandse samenleving. “Ik ben geen democraat, ik ken jullie wetten niet. Ik ken uw rechtbank niet.”

Tevens gaf T. aan af te willen zien van een advocaat. In Nederland zijn alleen verdachten onder de zestien jaar en verdachten die vanwege hun geestelijke toestand niet in staat zijn zichzelf te verdedigen verplicht zich bij te laten staan door een advocaat. Volgens de rechtbank valt T. in die laatste categorie. In december werd advocaat André Seebregts daarom aangewezen om hem te ondersteunen.

Advocaat wil tbs bepleiten

De rechtbank baseert zich op een psychologisch onderzoek van het Pieter Baan Centrum, waaruit blijkt dat T. onder meer zwakbegaafd, narcistisch en verminderd toerekeningsvatbaar is. Seebregts, die er opvallend genoeg alles aan gedaan heeft om zijn aanstelling als advocaat ongedaan te maken, liet tijdens een pro-formazitting in december doorschemeren dat hij het psychologisch rapport gaat inzetten om tbs te bepleiten, omdat tbs waarschijnlijk de enige manier is voor T., die levenslang boven het hoofd hangt, om ooit nog op vrije voeten te komen.

De 38-jarige T. is geen onbekende van justitie: hij is een draaideurcrimineel, die eerder al in de gevangenis zat vanwege onder meer verkrachting en winkeldiefstal. T. wil deze week helemaal niet aanwezig zijn. Tijdens een pro-formazitting schoffeerde hij de aanwezige nabestaanden door besmuikt naar hen te glimlachen. Voor een andere pro-formazitting verzette hij zich tijdens het vervoer naar de rechtbank zo hevig, dat werd besloten dat hij toch niet hoefde te komen.

Deze week moet T. wel verschijnen. Mocht hij zich misdragen, dan moet hij de zitting in een gesloten ruimte in de rechtbank via een tv-scherm verder bekijken.

De rechtbank Midden-Nederland kiest bewust voor de locatie in Utrecht om de zaak te behandelen, omdat de aanslag zo veel impact heeft gehad op de stad. Maar nabestaanden en slachtoffers schreven een brief aan de rechtbank met het verzoek de zaak te verplaatsen naar een locatie die meer ruimte biedt aan publiek. In de rechtbank zijn stoelen voor nabestaanden en slachtoffers gereserveerd. Naast de publieke tribune kunnen tweehonderd extra toeschouwers de zaak op een groot scherm volgen in een aparte ruimte.

Lees ook:

Gökmen T. krijgt toch advocaat toegewezen van rechter

Tramschutter Gökmen T. is de grote afwezige op de zitting die vooral gaat over de vraag of hij verplicht een advocaat krijg. Tot boosheid en ongeloof van nabestaanden en slachtoffers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden